Samenvatting Psychopathologie
Literatuur:Klinische psychologie; Theorieën en psychopathologie (Derde druk)
Auteurs:H.T. Van der Molen, E. Simon, J. Van Lankveld.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1:Over klinische psychologie en ‘abnormaal’ gedrag………………………..………..2
Hoofdstuk 9:Classificatie……………………………………………………………………..………10
Hoofdstuk 11:Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen bij volwassenen……………………18
Hoofdstuk 16: Slapen en waken en slaapstoornissen……………………………………………..22
Hoofdstuk 17:Eetstoornissen…………………………………………………………………….…..30
Hoofdstuk 18: Disruptieve-, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen……...……....36
Hoofdstuk 19:Genderdysforie, parafiele stoornissen en seksuele disfuncties…………………40
Hoofdstuk 25:Persoonlijkheidsstoornissen………………………………………..……………….49
Begrippenlijst…………………………………………………………………………………………….56
1
, Hoofdstuk 1: Over klinische psychologie en ‘abnormaal’ gedrag
Volgens de indeling van de Amsterdamse hoogleraar Duijker (1959), één van de Godfathers
van de Nederlandse psychologie, dient er een onderscheid te worden gemaakt tussen
basisdisciplines en toepassingsgerichte disciplines (zie schema hieronder).
Basisdisciplines Toepassingsgerichte disciplines
Functieleer Klinische en gezondheidspsychologie
(Klinisch werkende psychologen vormen
de grootste groep van de psychologen)
Ontwikkelingspsychologie Arbeids- en organisatiepsychologie
Sociale psychologie Onderwijspsychologie
Persoonlijkheidspsychologie
Methodenleer
Een steeds grotere groep van psychologen is werkzaam in de generalistische basis-ggz, dat wil
zeggen dat zij naast of met de huisarts ingezet kunnen worden voor hulp bij psychische
problematiek.
Klinische psychologie is het gebied van de psychologie dat zich bezighoudt met
afwijkend, slecht-aangepast en abnormaal menselijk gedrag. Onder de grote paraplu van
klinische praktijken vallen diagnose, classificatie, behandeling, preventie en onderzoek.
De diagnoses en interventies zijn wetenschappelijk onderbouwd.
In de Angelsaksische literatuur wordt Clinical Psychology ook wel Abnormal Psychology
genoemd. Hieruit wordt duidelijk dat het vakgebied zich vooral bezighoudt met gedrag dat
afwijkt van een bepaalde norm. Met name afwijkingen wat de persoon in kwestie en/of zijn/haar
omgeving belemmert.
Persoonlijkheidspsychologen bestuderen de verschillen tussen mensen op het gebied van
capaciteiten en eigenschappen in het algemeen. Wanneer die enorme prestaties problemen met
zich meebrengen, bijvoorbeeld hoogbegaafde kinderen die worden gepest en daardoor in een
2
, sociaal isolement terecht komen, dan is dat wel weer een aandachtsgebied voor de klinische
psychologie.
Afwijkingen van de norm kunnen betrekking hebben op verschillende aspecten van het
menselijk functioneren. In de eerste plaats kan het gaan om de aspecten van de individuele
persoon. Er kan daarbij sprake zijn van afwijkend gedrag (bijv excessief drinken), afwijkende
gedachten (bijv dwanggedachten) en afwijkende belevingen (extreme angsten). Het kan
afzonderlijk van elkaar optreden, maar vaak zie je juist dat het een combinatie is van deze drie
factoren. Gedrag, gedachten en gevoelens hangen dikwijls met elkaar samen.
Voorbeeld: Het veelvuldig hebben van dwanggedachten kan leiden tot angst, die weer kan
leiden tot excessief drankgebruik waarmee de gevoelens van angst gereduceerd worden.
Mensen kunnen ook afwijken van de norm in de relaties met andere mensen: een moeder kan
overbezorgd zijn om haar kinderen, een man kan extreem agressief optreden tegen zijn vrouw,
of een student zich sociaal compleet isoleren. Deze afwijkingen van wat “normaal” is binnen
sociale relaties, hebben vaak weer invloed op het gedrag, gedachten en belevingen binnen
het
individu.
Voorbeeld:Een student die zichzelf sociaal isoleert kan denken dat het hem nooit zal lukken
om vrienden te krijgen en gekweld worden door gevoelens van eenzaamheid.
Kennis van de “normale” psychologische functies (zoals waarnemen, denken en
geheugen), van de “normale” ontwikkeling van de sociale psychologie en de
persoonlijkheidspsychologie is nodig om afwijkingen met de norm te kunnen vaststellen
en begrijpen.
Klinisch psychologen hebben een academische opleiding psychologie gevolgd door een 4 jarige
post-master opleiding. Psychiaters hebben 6 jaar lang geneeskunde gestudeerd en zich
vervolgens gespecialiseerd in de psychiatrie. De psychiater heeft meer verstand van de
biologische processen van het lichaam en is tevens bevoegd om medicatie voor te schrijven.
____________________________________________________________________________
Seligman, Walker en Rosenhan (2001) onderscheiden zeven factoren die bepalen of gedrag als
abnormaal of pathologisch wordt beschouwd. Slechts zelden zullen alle zeven aspecten
3
Literatuur:Klinische psychologie; Theorieën en psychopathologie (Derde druk)
Auteurs:H.T. Van der Molen, E. Simon, J. Van Lankveld.
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1:Over klinische psychologie en ‘abnormaal’ gedrag………………………..………..2
Hoofdstuk 9:Classificatie……………………………………………………………………..………10
Hoofdstuk 11:Neurobiologische ontwikkelingsstoornissen bij volwassenen……………………18
Hoofdstuk 16: Slapen en waken en slaapstoornissen……………………………………………..22
Hoofdstuk 17:Eetstoornissen…………………………………………………………………….…..30
Hoofdstuk 18: Disruptieve-, impulsbeheersings- en andere gedragsstoornissen……...……....36
Hoofdstuk 19:Genderdysforie, parafiele stoornissen en seksuele disfuncties…………………40
Hoofdstuk 25:Persoonlijkheidsstoornissen………………………………………..……………….49
Begrippenlijst…………………………………………………………………………………………….56
1
, Hoofdstuk 1: Over klinische psychologie en ‘abnormaal’ gedrag
Volgens de indeling van de Amsterdamse hoogleraar Duijker (1959), één van de Godfathers
van de Nederlandse psychologie, dient er een onderscheid te worden gemaakt tussen
basisdisciplines en toepassingsgerichte disciplines (zie schema hieronder).
Basisdisciplines Toepassingsgerichte disciplines
Functieleer Klinische en gezondheidspsychologie
(Klinisch werkende psychologen vormen
de grootste groep van de psychologen)
Ontwikkelingspsychologie Arbeids- en organisatiepsychologie
Sociale psychologie Onderwijspsychologie
Persoonlijkheidspsychologie
Methodenleer
Een steeds grotere groep van psychologen is werkzaam in de generalistische basis-ggz, dat wil
zeggen dat zij naast of met de huisarts ingezet kunnen worden voor hulp bij psychische
problematiek.
Klinische psychologie is het gebied van de psychologie dat zich bezighoudt met
afwijkend, slecht-aangepast en abnormaal menselijk gedrag. Onder de grote paraplu van
klinische praktijken vallen diagnose, classificatie, behandeling, preventie en onderzoek.
De diagnoses en interventies zijn wetenschappelijk onderbouwd.
In de Angelsaksische literatuur wordt Clinical Psychology ook wel Abnormal Psychology
genoemd. Hieruit wordt duidelijk dat het vakgebied zich vooral bezighoudt met gedrag dat
afwijkt van een bepaalde norm. Met name afwijkingen wat de persoon in kwestie en/of zijn/haar
omgeving belemmert.
Persoonlijkheidspsychologen bestuderen de verschillen tussen mensen op het gebied van
capaciteiten en eigenschappen in het algemeen. Wanneer die enorme prestaties problemen met
zich meebrengen, bijvoorbeeld hoogbegaafde kinderen die worden gepest en daardoor in een
2
, sociaal isolement terecht komen, dan is dat wel weer een aandachtsgebied voor de klinische
psychologie.
Afwijkingen van de norm kunnen betrekking hebben op verschillende aspecten van het
menselijk functioneren. In de eerste plaats kan het gaan om de aspecten van de individuele
persoon. Er kan daarbij sprake zijn van afwijkend gedrag (bijv excessief drinken), afwijkende
gedachten (bijv dwanggedachten) en afwijkende belevingen (extreme angsten). Het kan
afzonderlijk van elkaar optreden, maar vaak zie je juist dat het een combinatie is van deze drie
factoren. Gedrag, gedachten en gevoelens hangen dikwijls met elkaar samen.
Voorbeeld: Het veelvuldig hebben van dwanggedachten kan leiden tot angst, die weer kan
leiden tot excessief drankgebruik waarmee de gevoelens van angst gereduceerd worden.
Mensen kunnen ook afwijken van de norm in de relaties met andere mensen: een moeder kan
overbezorgd zijn om haar kinderen, een man kan extreem agressief optreden tegen zijn vrouw,
of een student zich sociaal compleet isoleren. Deze afwijkingen van wat “normaal” is binnen
sociale relaties, hebben vaak weer invloed op het gedrag, gedachten en belevingen binnen
het
individu.
Voorbeeld:Een student die zichzelf sociaal isoleert kan denken dat het hem nooit zal lukken
om vrienden te krijgen en gekweld worden door gevoelens van eenzaamheid.
Kennis van de “normale” psychologische functies (zoals waarnemen, denken en
geheugen), van de “normale” ontwikkeling van de sociale psychologie en de
persoonlijkheidspsychologie is nodig om afwijkingen met de norm te kunnen vaststellen
en begrijpen.
Klinisch psychologen hebben een academische opleiding psychologie gevolgd door een 4 jarige
post-master opleiding. Psychiaters hebben 6 jaar lang geneeskunde gestudeerd en zich
vervolgens gespecialiseerd in de psychiatrie. De psychiater heeft meer verstand van de
biologische processen van het lichaam en is tevens bevoegd om medicatie voor te schrijven.
____________________________________________________________________________
Seligman, Walker en Rosenhan (2001) onderscheiden zeven factoren die bepalen of gedrag als
abnormaal of pathologisch wordt beschouwd. Slechts zelden zullen alle zeven aspecten
3
