Samenvatting schuldenproblematiek natuurlijke personen cluster C

Civiel recht – schuldenproblematiek natuurlijke personen

Les 1 inleiding schuldenproblematiek natuurlijke personen

De praktijk
 1900 bewindvoerder in Nederland
 HBO-functie
 Verschuiving van faillissementen naar bewindvoering
 Vraag vanuit de praktijk
o Deurwaarders
o Bewindvoeringskantoren
o Rechtbanken
Maar ook: behoefte aan goed geschoolde, integere, juridisch, gekwalificeerde en slimme
HBO-juristen

Probleem: malafide bewindvoerders  dat zijn bewindvoerders die niet handelen volgens
de wet, ze vragen geld voor bewindvoering. Dat mag niet!

Omvang van de schuldenproblematiek
Problematische schulden  schulden die echt problemen opleveren
 20% van alle huishoudens in Nederland

Bewind
 Aantal personen onder bewind in 2019: 255.150
 Redenen bewind:
o Onmacht, onkunde, beperkingen (zoals een handicap)
o Problematische schulden (56.000)

Schuldsanering natuurlijke personen
 In 2018 waren er 35.404 personen in de WSNP

Schuld
Definitie: persoonlijke verplichting tot betaling van een geldsom (opeisbare verbintenis)
 Iedere volwassene heeft schulden
 Betalingsachterstand: in verzuim zijn met het betalen van een opeisbare vordering
o Niet op tijd betalen, te laat betalen
o Hoeft niet direct problemen op te roepen
o Oorzaken:
 Hoge vaste lasten;
 Inkomstendaling;
 Hoge zorgkosten;
 Terugbetalen toeslagen;
 Nonchalance;
 Risicovolle schulden
 Problematische schulden

,Risicovolle schuldsituatie
 Betalingsachterstanden zijn ontstaan uit financiële redenen, niet uit nonchalance of
vergeetachtigheid
 Meer dan drie soorten achterstallige rekeningen, of
 Eén of meer achterstallige rekeningen in de categorieën hypotheek, huur,
elektriciteit, gas, water, ziektekostenverzekering, afbetaling van leningen of
aflossingsregelingen
o Allemaal noodzakelijke schulden, of
 Totale omvang van de achterstallige rekeningen bedraagt meer dan 500 euro, of
 Leden van het huishouden staan minimaal één keer per maand (of meestal) rood
voor meer dan 500 euro
 Er is een creditcardschuld van meer dan 500 euro
 Meestal zelfstandig op te lossen
 Bezuinigen
 Afspraken met schuldeisers
 Meer werken
 Eventueel hulp inroepen van budgetcoach

Problematische schulden
 Niet meer zelfstandig op te lossen
 Inkomsten zijn lager dan het bedrag dat afgelost moet worden op openstaande
schulden
 Kunnen ook leiden tot grote problemen:
o Huisuitzetting
o Afsluiten gas, water of elektriciteit
o Stopzetten zorgverzekering
 Opties:
o Afspraken met schuldeisers
o Bewind
o Schuldhulpverlening
o WSNP

Soorten schulden
 Overlevingsschulden:
o Laag inkomen;
o Geen reserves;
o Huur, energie en zorg

 Compensatieschulden:
o Goederen op afbetaling;
o Roodstaan, creditcard, telefoonlening
o Veroorzaakt door stress waardoor zelfbeheersing minder wordt

,  Aanpassingsschulden:
o Gevolg van inkomensdaling of plotselinge stijging van vaste lasten
o Bijvoorbeeld: werkeloosheid, ziekte, scheiding
o Uitgavenpatroon moet worden aangepast maar gebeurt niet direct
 Verkoop 2e, 3e, 4e auto
 Minder vaak op vakantie/uit eten
o Afsluiten gas, water of elektriciteit
o Stopzetten zorgverzekering

 Overbestedingsschulden:
o Consequent te veel uitgeven
o Verslaving, onvermogen om administratie op orde te houden, verstandelijke
beperking
o Druk van de omgeving (bijvoorbeeld nieuwste telefoon willen kopen)
o Marketing

 Bureaucratische schulden:
o Onvermogen om zaken met de overheid (goed) te regelen
o Boetes
o Toeslagen belastingdienst
o UWV of DUO te laat doorgeven
o 2,5 miljoen Nederlanders hebben onvoldoende leesvaardigheid om hun
financiën op orde te houden

 Vaak heeft een schuldenaar een combinatie van meerdere soorten schulden
 Veel verschillende factoren liggen ten grondslag aan de schuldenproblematiek

Negatieve effecten van schulden: het is niet alleen juridisch
 Relatie schulden en uitkering:
o Problematiek is het grootst bij mensen met een bijstandsuitkering
o Belemmering om werk te vinden, impact op gedrag van werknemers en
werkgevers
o Leidt vaak tot stress, maatregel, boete en dus meer schulden

 Relatie schulden en werk:
o Ziekteverzuim hoger, arbeidsproductiviteit lager
o Tijdelijke contracten (soms) niet verlengd

 Relatie schulden en sociaal netwerk:
o Negatief effect op sociaal netwerk, vrienden en geliefden trekken zich terug,
dit heeft negatieve invloed op het sociale welzijn
o Leidt vaak tot psychische problemen

 Relatie schulden en gezondheid:
o Veel indicaties dat problematische schulden leiden tot gezondheidsklachten