Samenvatting
Hogeschool van Utrecht
Minor Toegepaste Psychologie
Jaar 3 – Blok 3
,Inhoud
1. Wat is psychologie?............................................................................................................................ 5
1.1 Een definitie van psychologie........................................................................................................ 5
1.2 Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben......................................................5
Rede, intuïtie en geloof.................................................................................................................... 5
De wetenschappelijke revolutie....................................................................................................... 6
De evolutietheorie............................................................................................................................ 8
1.4 De moderne psychologie: drie invloeden op het gedrag.............................................................13
Het biopsychosociale model.......................................................................................................... 13
Voorbeeld agressie (zie boek)........................................................................................................... 13
1.6 De plaats van de psychologie in de samenleving........................................................................13
De psychologisering van de maatschappij.....................................................................................13
Het beeld van de psycholoog........................................................................................................ 14
Psychologen in het beroepenveld.................................................................................................. 14
3. De waarneming................................................................................................................................. 15
3.1 Een definitie van psychologie...................................................................................................... 15
Het verschil tussen gewaarwording en waarneming......................................................................15
Waarneming is een actief proces.................................................................................................. 15
Illusies als venster op de onderliggende mechanismen................................................................17
3.2 Van de retina naar de hersenen: bottom-upprocessen...............................................................17
De primaire schets......................................................................................................................... 17
Perceptuele organisatie................................................................................................................. 17
Patroon- en objectherkenning........................................................................................................ 18
3.3 De perceptie verbeteren door de informatieopname te sturen: top-downprocessen...................19
Evidentie voor top-downinvloeden................................................................................................. 19
3.4 Waarneming van diepte en beweging......................................................................................... 20
De waarneming van diepte............................................................................................................ 20
De waarneming van beelden......................................................................................................... 21
3.5 Waarneming van actie................................................................................................................ 22
3.6 Perceptuele capaciteiten van pasgeborenen..............................................................................22
4. Conditionering................................................................................................................................... 25
4.1 Klassieke conditionering.............................................................................................................. 25
De inzichten van Pavlov................................................................................................................ 25
De behavioristische interpretatie en problemen hiermee...............................................................26
Klassieke conditionering bij mensen.............................................................................................. 27
Thorndicke en Skinner................................................................................................................... 28
Bekrachtiging................................................................................................................................. 28
Straf............................................................................................................................................... 29
Waarom is straf dikwijls niet effectief?........................................................................................... 29
, Vermijdingsleren en aangeleerde hulpeloosheid...........................................................................29
4.3 Observerend leren...................................................................................................................... 30
Angst en agressie.......................................................................................................................... 31
Culturele verschillen...................................................................................................................... 31
5. Het geheugen................................................................................................................................... 32
5.1 De bevindingen van Ebbinghaus in de 19de eeuw.......................................................................32
Zinloze lettergrepen....................................................................................................................... 32
De besparingsmethode en de vergeetcurve..................................................................................32
5.2 Het geheugenmodel van Atkinson en Shiffrin.............................................................................33
De sensorische geheugens........................................................................................................... 33
Korte termijngeheugen.................................................................................................................. 33
Langetermijngeheugen.................................................................................................................. 33
5.3 Verdere ontwikkelingen in de geheugentheorieën......................................................................34
Van KTG naar werkgeheugen....................................................................................................... 34
Een realistischere kijk op de informatieoverdracht van werkgeheugen naar LTG.........................35
5.4 Informatie oproepen uit het LTG................................................................................................ 36
Het belang van oproepaanwijzingen.............................................................................................. 36
Interferentie bij het oproepen......................................................................................................... 37
Distinctie als hulp bij het herinneren.............................................................................................. 38
De wonderbaarlijke kracht van toetsen en examens.....................................................................39
5.5 Herinnering is reconstructie......................................................................................................... 40
Organisatieschema’s..................................................................................................................... 40
Ooggetuigenverklaringen............................................................................................................... 41
Reconstructie en verdrongen herinneringen..................................................................................41
5.6 Amnesie...................................................................................................................................... 42
Types van amnesie....................................................................................................................... 42
De ontdekking van het impliciet geheugen....................................................................................42
7. Intelligentie........................................................................................................................................ 44
7.1 Wat verstaan mensen onder intelligentie?..................................................................................44
7.2 Analytische intelligentie............................................................................................................... 44
De ontwikkeling van intelligentietests............................................................................................ 44
Kenmerken van intelligentietests................................................................................................... 44
De structuur van de analytische intelligentie..................................................................................45
7.3 Praktische intelligentie................................................................................................................ 46
Theorie van Gardner..................................................................................................................... 46
Tests voor praktische intelligentie.................................................................................................. 47
7.4 Sociale en emotionele intelligentie.............................................................................................. 47
Tests voor sociaal-emotionele intelligentie....................................................................................47
Het leren van sociale vaardigheden.............................................................................................. 48
6. Motivatie........................................................................................................................................... 49