Hoofdstuk 3 - Brazilië
Paragraaf 1 (De wereld van de favela’s)
Kenmerken van Rocinha:
Enorme favela met 100.000 inwoners.
Ligt in Rio de Janeiro.
De eerste bewoners vestigden zich er al in de 19de eeuw. Rocinha werd een steeds
aantrekkelijkere vestigingsplek voor arme plattelanders toen in 1916 de Niemeyer
Avenue werd aangelegd en Rocinha verbond met arbeiderswijken.
Houten krotwoningen → stenen huizen, bestaan uit 3/4 verdiepingen, stromend
water, elektriciteit.
Er wonen vooral Afro-Brazilianen en mestiezen (gemengde bevolkingsgroep).
Bezoek van de paus
Tot 1980 voerde het militaire regime in Brazilië een streng beleid:
Samenwerkingsvormen zoals bewonersgroepen werden tegengewerkt door de
leiders ervan op te pakken en te folteren.
Waarom? → het militaire regime zag de favela’s als mogelijke broeinesten voor
volksopstanden en wilde het met alle mogelijke middelen tegengaan.
Paragraaf 2 (Beeldvorming over Brazilië)
Geografisch beeld: een beeld van ruimtelijke verschijnselen in de wereld, gebaseerd op
geografische feiten.
Wat is dat?
Waar is dat?
Hoe vaak is dat daar?
Waar komt dat nog meer voor?
Van wie en voor wie is dat?
Hoe werkt dat daar?
Waarom is dat daar zo?
Mental map: een beeld van gebieden en verschijnselen dat niet gebaseerd is op feiten, maar
op de manier waarop we de werkelijkheid ervaren.
Perceptie: hoe we de werkelijkheid ervaren, vaak gebaseerd op meningen over
gebieden en verschijnselen.
Mental map van Brazilië:
▫ “Brazilië bestaat vooral uit tropische regenwoud.”
▫ “In Brazilië wonen vooral Indianen.”
▫ “Braziliaanse gezinnen hebben veel kinderen.”
▫ “In Brazilië is iedereen arm.”
▫ “In Brazilië is iedereen boer.”
▫ “Brazilianen zijn katholiek.”
,Stereotypen: beeld van groepen mensen met een erg algemeen, vaak wat overdreven
karakter.
Paragraaf 3 (Klimaten en landschappen)
Braziliaanse landschappen
Brazilië maakt een groot deel uit van de Zuid-Amerikaanse plaat:
Andesgebergte: is ontstaan doordat aan de westzijde van de plaat een
subductiezone ligt.
Twee hoogvlaktes liggen in het oosten van Brazilië. Het zijn restanten van het
oercontinent Gondwanaland, dat bestond toen Afrika en Zuid-Amerika nog aan
elkaar vastzaten → door erosie en verwering zijn deze hooglanden afgevlakt: er zijn
maar weinig hoge bergtoppen.
▫ Het hoogland van Guyana (noordoosten)
▫ Het hoogland van Brazilië (oosten)
Vanuit de Andes stromen rivieren in oostelijke richting, die samen het stroomgebied
van de Amazone vormen. Gedurende miljoenen jaren hebben deze rivieren zich een
weg gebaand door de hooglanden.
▫ Het Amazonebekken: Amazonegebied en haar zijrivieren. Dit is de scheiding
tussen de Hooglanden van Guyana en Brazilië.
▫ De Paranábekken: het stroomgebied van de Paraná heeft een bekken
gevormd tussen het Hoogland van Brazilië en de Andes.
Tropische en gematigde klimaten
Brazilië bestaat uit vier klimaatzones:
In het noorden heerst een tropisch regenwoudklimaat (Af-klimaat).
Ten zuiden daarvan ligt een uitgestrekte zone met een savanneklimaat (Aw-klimaat).
, Rond de Steenbokskeerkring begint de gematigde klimaatzone, in een deel daarvan
heerst het Middellandse zeeklimaat (Cw-klimaat)(Chinaklimaat).
Het zuidelijkste deel van Brazilië heeft een gematigd zeeklimaat (Cf-klimaat).
Er zijn vier factoren die zorgen voor de grote klimaatverschillen in Brazilië:
Breedteligging: hoe dichter bij de evenaar, hoe warmer het klimaat.
Ligging aan zee: de grote hoeveelheid oppervlaktewater rond Zuid-Amerika heeft
een verkoelend effect. Water warmt minder snel op dan land.
Windsystemen: Brazilië ligt in de invloedssfeer van de ITCZ. In Januari ligt een
lagedrukgebied boven het Zuid-Amerikaanse continent. Het lagedrukgebied brengt
veel neerslag met zich mee. In Juli ligt dit lagedrukgebied op het noordelijk halfrond.
Een groot deel van Brazilië heeft dan met een hogedrukgebied te maken, deze
neemt droge lucht mee. Daarom heerst in een groot deel van Brazilië een
savanneklimaat (tropisch regenklimaat met een droog seizoen).
Ligging van gebergten: de wind komt meestal uit het oosten, vanaf de Atlantische
Oceaan, deze neemt veel waterdamp mee. Door de ligging van het Andesgebergte
wordt de wind gedwongen te stijgen, waardoor deze afkoelt en waterdamp
condenseert → stuwingsneerslag. Dit valt in de oostelijke Andes → met de neerslag
die daar valt, wordt het enorme stroomgebied van de Amazone gevoed.
Ook in het Hoogland van Brazilië ontstaat stuwingsregens, hier ontspringt de
Paranárivier.
Natuurlijke ecosystemen
Van noord naar zuid:
In het noorden van Brazilië ligt de Amazone, het tropische regenwoud (selva).
Paragraaf 1 (De wereld van de favela’s)
Kenmerken van Rocinha:
Enorme favela met 100.000 inwoners.
Ligt in Rio de Janeiro.
De eerste bewoners vestigden zich er al in de 19de eeuw. Rocinha werd een steeds
aantrekkelijkere vestigingsplek voor arme plattelanders toen in 1916 de Niemeyer
Avenue werd aangelegd en Rocinha verbond met arbeiderswijken.
Houten krotwoningen → stenen huizen, bestaan uit 3/4 verdiepingen, stromend
water, elektriciteit.
Er wonen vooral Afro-Brazilianen en mestiezen (gemengde bevolkingsgroep).
Bezoek van de paus
Tot 1980 voerde het militaire regime in Brazilië een streng beleid:
Samenwerkingsvormen zoals bewonersgroepen werden tegengewerkt door de
leiders ervan op te pakken en te folteren.
Waarom? → het militaire regime zag de favela’s als mogelijke broeinesten voor
volksopstanden en wilde het met alle mogelijke middelen tegengaan.
Paragraaf 2 (Beeldvorming over Brazilië)
Geografisch beeld: een beeld van ruimtelijke verschijnselen in de wereld, gebaseerd op
geografische feiten.
Wat is dat?
Waar is dat?
Hoe vaak is dat daar?
Waar komt dat nog meer voor?
Van wie en voor wie is dat?
Hoe werkt dat daar?
Waarom is dat daar zo?
Mental map: een beeld van gebieden en verschijnselen dat niet gebaseerd is op feiten, maar
op de manier waarop we de werkelijkheid ervaren.
Perceptie: hoe we de werkelijkheid ervaren, vaak gebaseerd op meningen over
gebieden en verschijnselen.
Mental map van Brazilië:
▫ “Brazilië bestaat vooral uit tropische regenwoud.”
▫ “In Brazilië wonen vooral Indianen.”
▫ “Braziliaanse gezinnen hebben veel kinderen.”
▫ “In Brazilië is iedereen arm.”
▫ “In Brazilië is iedereen boer.”
▫ “Brazilianen zijn katholiek.”
,Stereotypen: beeld van groepen mensen met een erg algemeen, vaak wat overdreven
karakter.
Paragraaf 3 (Klimaten en landschappen)
Braziliaanse landschappen
Brazilië maakt een groot deel uit van de Zuid-Amerikaanse plaat:
Andesgebergte: is ontstaan doordat aan de westzijde van de plaat een
subductiezone ligt.
Twee hoogvlaktes liggen in het oosten van Brazilië. Het zijn restanten van het
oercontinent Gondwanaland, dat bestond toen Afrika en Zuid-Amerika nog aan
elkaar vastzaten → door erosie en verwering zijn deze hooglanden afgevlakt: er zijn
maar weinig hoge bergtoppen.
▫ Het hoogland van Guyana (noordoosten)
▫ Het hoogland van Brazilië (oosten)
Vanuit de Andes stromen rivieren in oostelijke richting, die samen het stroomgebied
van de Amazone vormen. Gedurende miljoenen jaren hebben deze rivieren zich een
weg gebaand door de hooglanden.
▫ Het Amazonebekken: Amazonegebied en haar zijrivieren. Dit is de scheiding
tussen de Hooglanden van Guyana en Brazilië.
▫ De Paranábekken: het stroomgebied van de Paraná heeft een bekken
gevormd tussen het Hoogland van Brazilië en de Andes.
Tropische en gematigde klimaten
Brazilië bestaat uit vier klimaatzones:
In het noorden heerst een tropisch regenwoudklimaat (Af-klimaat).
Ten zuiden daarvan ligt een uitgestrekte zone met een savanneklimaat (Aw-klimaat).
, Rond de Steenbokskeerkring begint de gematigde klimaatzone, in een deel daarvan
heerst het Middellandse zeeklimaat (Cw-klimaat)(Chinaklimaat).
Het zuidelijkste deel van Brazilië heeft een gematigd zeeklimaat (Cf-klimaat).
Er zijn vier factoren die zorgen voor de grote klimaatverschillen in Brazilië:
Breedteligging: hoe dichter bij de evenaar, hoe warmer het klimaat.
Ligging aan zee: de grote hoeveelheid oppervlaktewater rond Zuid-Amerika heeft
een verkoelend effect. Water warmt minder snel op dan land.
Windsystemen: Brazilië ligt in de invloedssfeer van de ITCZ. In Januari ligt een
lagedrukgebied boven het Zuid-Amerikaanse continent. Het lagedrukgebied brengt
veel neerslag met zich mee. In Juli ligt dit lagedrukgebied op het noordelijk halfrond.
Een groot deel van Brazilië heeft dan met een hogedrukgebied te maken, deze
neemt droge lucht mee. Daarom heerst in een groot deel van Brazilië een
savanneklimaat (tropisch regenklimaat met een droog seizoen).
Ligging van gebergten: de wind komt meestal uit het oosten, vanaf de Atlantische
Oceaan, deze neemt veel waterdamp mee. Door de ligging van het Andesgebergte
wordt de wind gedwongen te stijgen, waardoor deze afkoelt en waterdamp
condenseert → stuwingsneerslag. Dit valt in de oostelijke Andes → met de neerslag
die daar valt, wordt het enorme stroomgebied van de Amazone gevoed.
Ook in het Hoogland van Brazilië ontstaat stuwingsregens, hier ontspringt de
Paranárivier.
Natuurlijke ecosystemen
Van noord naar zuid:
In het noorden van Brazilië ligt de Amazone, het tropische regenwoud (selva).
