Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
Samenvatting WDD-2 2020-2021
Week 4
ZSO: MS
Je kunt de pathofysiologie en epidemiologie van multiple sclerose en verwante
aandoeningen benoemen.
Je kunt de symptomen van multiple sclerose en verwante aandoeningen benoemen.
Je kunt casuïstiek van multiple sclerose en verwante aandoeningen evalueren en
interpreteren.
Je kunt de diagnostische criteria voor multiple sclerose benoemen.
Je kunt aanvullende onderzoek bij multiple sclerose interpreteren
E-learning
In NL komt MS bij 1 op de 1000 mensen voor. NL telt op dit moment 17000 mensen met MS.
Bij blanke westerse autochtonen komt MS vaker voor dan bij allochtonen die op volwassene
leeftijd naar NL zijn verhuisd.
Bron: E-learning multiple sclerose
MS is een auto-immuunaandoening van het CZS. Dit betekent dat de hersenen, het
ruggenmerg en de eerste twee hersenzenuwen aangedaan kunnen zijn. Het wordt een
demyeliniserende aandoening genoemd omdat de myeline door het immuunsysteem wordt
aangevallen. Dit leidt er toe dat signalen in het ruggenmerg of de hersenen niet meer goed
worden overgebracht. De symptomen zijn afhankelijk van waar in het CZS de
demyeliniserende laesie zit.
,Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
Bron: E-learning multiple sclerose
De eerste symptomen komen vaak voort uit een enkele laesie in de hersenen. Deze kome
het vaakst uit de volgende locaties:
- N. opticus (35%)
- Myelum (ruggenmerg) à 25%
- Hersenstam/cerebellum à 25%
Bij MS passen de symptomen:
- Mono-oculair visusverlies
- Tintelingen
- Urine incontinentie
MS heeft een zeer geleidelijk beeld en de klachten bestaan dus subacuut. De prevalentie ligt
tussen de 10-50 jaar wanneer het start. Het tijdsverloop van de ziekte verschilt sterk per
patiënt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen 3 groepen:
,Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
Bron: E-learning multiple sclerose
Bij aanvullend onderzoek wordt een MRI-hersenen gemaakt waar in 95% van de gevallen
meerdere witte stof leasies kunnen worden gevonden. Actieve leasies kleuren aan na
contrasttoediening. Voorkeursplekken van de leasies zijn: de hersenstam, het cerebellum,
het myelum, rond de laterale ventrikels en het corpus callosum.
Bron: E-learning multiple sclerose
Hier is periventriculair haaks op de ventrikel hyperintense witte stofafwijkingen te zien.
Bron: E-learning multiple sclerose
, Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
In sommige gevallen waar kliniek en MRI onderzoek niet voldoende diagnostische criteria
oplevert kun je kiezen voor een liquor punctie. Je verwacht de volgende resultaten:
- Verhoogd celgetal
- Vooral lymfocyten
- Een verhoogde IgG index
- Oligoclonale banden aanwezig
Liquoronderzoek is niet specifiek voor de diagnose MS. Ook bij andere diagnoses kan je
soortgelijke liquorafwijkingen krijgen (denk aan laaggradige infecties of sarcoïdose). De
sensitiviteit is wel redelijk hoog (90% van de MS patiënten heeft afwijkende liquor).
De volgende diagnostische criteria gelden voor MS:
- De klachten moeten verklaard kunnen worden door afwijkingen in de witte stof van
hersenen, ruggenmerg of oogzenuwen
- Er moeten meerdere leasies zijn à disseminatie in plaats
- Er moeten zich minstens 2 episoden hebben voorgedaan, of een half jaar continue
progressieve klachten à disseminatie in tijd
- De klachten kunnen niet door een andere oorzaak worden verklaard
Er is een grote variatie in ziektebeloop. Soms maakt dit de keuze lastig om een behandeling
in te stellen. De effectiviteit van middelen moet worden afgestemd tegen de bijwerkingen.
De behandeling zelf is er met het doel om de frequentie en ernst van exacerbaties te
verminderen. Daarnaast kunnen exacerbaties zelf worden aangepakt en zijn er
symptomatische behandelingen. Deze vallen in 3 groepen:
Bron: E-learning multiple sclerose
Langdurige immuunmodulatie verbetert vooral het aantal exacerbaties.
Exacerbatiebehandeling verbetert vooral de duur van een exacerbatie.
Samenvatting WDD-2 2020-2021
Week 4
ZSO: MS
Je kunt de pathofysiologie en epidemiologie van multiple sclerose en verwante
aandoeningen benoemen.
Je kunt de symptomen van multiple sclerose en verwante aandoeningen benoemen.
Je kunt casuïstiek van multiple sclerose en verwante aandoeningen evalueren en
interpreteren.
Je kunt de diagnostische criteria voor multiple sclerose benoemen.
Je kunt aanvullende onderzoek bij multiple sclerose interpreteren
E-learning
In NL komt MS bij 1 op de 1000 mensen voor. NL telt op dit moment 17000 mensen met MS.
Bij blanke westerse autochtonen komt MS vaker voor dan bij allochtonen die op volwassene
leeftijd naar NL zijn verhuisd.
Bron: E-learning multiple sclerose
MS is een auto-immuunaandoening van het CZS. Dit betekent dat de hersenen, het
ruggenmerg en de eerste twee hersenzenuwen aangedaan kunnen zijn. Het wordt een
demyeliniserende aandoening genoemd omdat de myeline door het immuunsysteem wordt
aangevallen. Dit leidt er toe dat signalen in het ruggenmerg of de hersenen niet meer goed
worden overgebracht. De symptomen zijn afhankelijk van waar in het CZS de
demyeliniserende laesie zit.
,Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
Bron: E-learning multiple sclerose
De eerste symptomen komen vaak voort uit een enkele laesie in de hersenen. Deze kome
het vaakst uit de volgende locaties:
- N. opticus (35%)
- Myelum (ruggenmerg) à 25%
- Hersenstam/cerebellum à 25%
Bij MS passen de symptomen:
- Mono-oculair visusverlies
- Tintelingen
- Urine incontinentie
MS heeft een zeer geleidelijk beeld en de klachten bestaan dus subacuut. De prevalentie ligt
tussen de 10-50 jaar wanneer het start. Het tijdsverloop van de ziekte verschilt sterk per
patiënt. Er wordt onderscheid gemaakt tussen 3 groepen:
,Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
Bron: E-learning multiple sclerose
Bij aanvullend onderzoek wordt een MRI-hersenen gemaakt waar in 95% van de gevallen
meerdere witte stof leasies kunnen worden gevonden. Actieve leasies kleuren aan na
contrasttoediening. Voorkeursplekken van de leasies zijn: de hersenstam, het cerebellum,
het myelum, rond de laterale ventrikels en het corpus callosum.
Bron: E-learning multiple sclerose
Hier is periventriculair haaks op de ventrikel hyperintense witte stofafwijkingen te zien.
Bron: E-learning multiple sclerose
, Christiaan Winkelmeijer (Student geneeskunde, UvA Amsterdam)
In sommige gevallen waar kliniek en MRI onderzoek niet voldoende diagnostische criteria
oplevert kun je kiezen voor een liquor punctie. Je verwacht de volgende resultaten:
- Verhoogd celgetal
- Vooral lymfocyten
- Een verhoogde IgG index
- Oligoclonale banden aanwezig
Liquoronderzoek is niet specifiek voor de diagnose MS. Ook bij andere diagnoses kan je
soortgelijke liquorafwijkingen krijgen (denk aan laaggradige infecties of sarcoïdose). De
sensitiviteit is wel redelijk hoog (90% van de MS patiënten heeft afwijkende liquor).
De volgende diagnostische criteria gelden voor MS:
- De klachten moeten verklaard kunnen worden door afwijkingen in de witte stof van
hersenen, ruggenmerg of oogzenuwen
- Er moeten meerdere leasies zijn à disseminatie in plaats
- Er moeten zich minstens 2 episoden hebben voorgedaan, of een half jaar continue
progressieve klachten à disseminatie in tijd
- De klachten kunnen niet door een andere oorzaak worden verklaard
Er is een grote variatie in ziektebeloop. Soms maakt dit de keuze lastig om een behandeling
in te stellen. De effectiviteit van middelen moet worden afgestemd tegen de bijwerkingen.
De behandeling zelf is er met het doel om de frequentie en ernst van exacerbaties te
verminderen. Daarnaast kunnen exacerbaties zelf worden aangepakt en zijn er
symptomatische behandelingen. Deze vallen in 3 groepen:
Bron: E-learning multiple sclerose
Langdurige immuunmodulatie verbetert vooral het aantal exacerbaties.
Exacerbatiebehandeling verbetert vooral de duur van een exacerbatie.
