(200300087) 2025-2026
,Inhoudsopgave
Hooorcollege 1 Algemene inleiding; de diagnostische cyclus..............................................................................4
Wat is diagnostiek?..............................................................................................................................................4
Orthopedagogische diagnostiek...........................................................................................................................4
Gestructureerde diagnostiek................................................................................................................................4
DSM-5-TR: classificatie en diagnose...................................................................................................................4
De diagnostische cyclus.......................................................................................................................................5
Hoorcollege 2 neuropsychologisch onderzoek......................................................................................................8
Wat is neuropsychologie?....................................................................................................................................8
Hersenontwikkeling..............................................................................................................................................8
Het triune brein....................................................................................................................................................8
Neocortex en functies...........................................................................................................................................9
Aandoeningen en condities..................................................................................................................................9
Neuropsychologische domeinen...........................................................................................................................9
Sociale cognitie..................................................................................................................................................10
Executieve functies.............................................................................................................................................10
Neuropsychologisch onderzoek..........................................................................................................................10
Scoring en interpretatie..................................................................................................................................11
Toepassing in behandeling............................................................................................................................11
Neuropsychologische domeinen en testmethoden schema.................................................................................11
Hoorcollege 3 vroegkinderlijke diagnostiek........................................................................................................12
Plaats binnen diagnostiek..................................................................................................................................13
De eerste 1001 dagen.........................................................................................................................................13
State – bewustzijnstoestand...........................................................................................................................13
Huilgedrag.....................................................................................................................................................13
Reflexen.........................................................................................................................................................13
Vormen van diagnostisch onderzoek..................................................................................................................14
Ontwikkelingsdomeinen.....................................................................................................................................14
Normen en beoordeling.................................................................................................................................14
Ontwikkelingsonderzoek....................................................................................................................................14
Screening met vragenlijsten...............................................................................................................................14
Sociaal-emotioneel functioneren........................................................................................................................15
Gehechtheid........................................................................................................................................................15
Ouder-kind interactie.....................................................................................................................................15
Psychopathologie bij jonge kinderen.................................................................................................................15
Diagnostiek 0–5 (DC:0–5).............................................................................................................................16
Schema per domein en meetinstrument..............................................................................................................16
Hoorcollege 4 leerproblemen................................................................................................................................17
Kernidee van het college....................................................................................................................................17
De onderwijsleersituatie (OLS)..........................................................................................................................17
, Handelingsgerichte diagnostiek (HGD)............................................................................................................17
Signalen van leerproblemen...............................................................................................................................18
Zorgniveaus bij leerproblemen..........................................................................................................................18
Diagnostische basisbegrippen...........................................................................................................................18
Diagnostiek van dyslexie....................................................................................................................................18
Diagnostiek van dyscalculie...............................................................................................................................19
Overkoepelend uitgangspunt.........................................................................................................................19
Hoorcollege 5 diagnostiek bij verstandelijke beperking....................................................................................20
Wat is een verstandelijke beperking (VB)?...................................................................................................20
Classificatie en vaststelling van VB..............................................................................................................20
Wat ligt onder een laag IQ?...........................................................................................................................20
Adaptief functioneren....................................................................................................................................21
Ontstaan en oorzaken van VB.......................................................................................................................21
Implicaties voor diagnostiek..........................................................................................................................22
Screening ≠ diagnostiek.................................................................................................................................22
Diagnostiek bij probleemsituaties..................................................................................................................22
Probleemgedrag.............................................................................................................................................23
Beschrijvende diagnose (kern van de richtlijn).............................................................................................23
Probleemgedrag labelen en ernst taxeren......................................................................................................23
Persoonsbeeld en toestandsbeeld...................................................................................................................23
Context en stress............................................................................................................................................24
Verklarende diagnostiek................................................................................................................................24
Interventie en advisering................................................................................................................................24
Hoorcollege 6 gezinsdiagnostiek...........................................................................................................................26
Systeemtheorie...............................................................................................................................................26
Ecologische theorie (Bronfenbrenner)...........................................................................................................26
Contextueel model.........................................................................................................................................27
Biopsychosociaal model................................................................................................................................27
Balansmodel..................................................................................................................................................28
Transactioneel ontwikkelingsmodel..............................................................................................................28
Kindfactoren en parent blaming....................................................................................................................28
Ouder-kindrelatie...........................................................................................................................................28
Ouderschap....................................................................................................................................................29
Interacties en patronen in gezinnen...............................................................................................................29
Bredere context..............................................................................................................................................29
Diagnostiek en verklarende analyse..............................................................................................................30
Hoorcollege 7 – Intelligentie.................................................................................................................................31
Intelligentiebegrip..........................................................................................................................................31
Structuur van intelligentie..............................................................................................................................31
Statisch testen en de Wechsler-schalen.........................................................................................................32
Kanttekeningen bij de psychometrische benadering.....................................................................................33
Procesbenadering van intelligentie................................................................................................................33
Dynamisch testen en leerpotentieel...............................................................................................................33
Intelligentieonderzoek in de praktijk.............................................................................................................34
Hoorcollege 8 - Diagnostiek van psychosociale problemen...............................................................................35
Sociaal-emotionele ontwikkeling..................................................................................................................35
Psychopathologie bij kinderen.......................................................................................................................35
Onderzoeksinstrumenten bij psychosociale problemen.................................................................................36
Discrepanties tussen informanten..................................................................................................................36
Projectiemateriaal: discussie en waarde........................................................................................................37
Kindertekeningen...........................................................................................................................................37
, Spel en speldiagnostiek..................................................................................................................................38
Individueel testonderzoek (ITO)....................................................................................................................38
Integratiefase..................................................................................................................................................39
Overkoepelende boodschap...........................................................................................................................39
Hoorcollege 9 - Diagnostiek bij motorische problemen.....................................................................................40