Inhoudsopgave
College week 1:........................................................................2
Paradigma 1: bureaucratie.................................................................................2
Paradigma 2: Professional rule...........................................................................3
Wat betekenen deze paradigma’s voor de praktijk van publieke organisaties?. 3
Samenvatting artikel: The Bureaucratic Ethos in Street-Level
Work - Møller, Pedersen & Pors (2022).......................................4
College week 2:........................................................................5
Paradigma 3: New Public Management (NPM)....................................................5
Paradigma 4: Neo-Weberian State (NWS)...........................................................6
Samenvatting artikel: Policy work – Brodkin (2011).....................8
College week 3:........................................................................9
Paradigma 5: New Public Governance (NPG)......................................................9
Paradigma 6: Public Value Management (PVM)................................................10
Paradigma 7: Digital Era Governance (DEG).....................................................11
Samenvatting artikel: Working toward network governance – Van
Duijn, Bannink & Ybema (2022)................................................13
College week 4:......................................................................15
Paradigma’s vergeleken................................................................................... 15
Opkomst van nieuwe paradigma’s...................................................................16
Conflicterende paradigma’s en het management van publieke organisaties...16
Paradigmawisselingen, hervormingen en organisatieverandering in de praktijk
......................................................................................................................... 17
Samenvatting artikel: Talking the Talk or Walking the Walk – Van
der Voet, Groeneveld & Kuipers (2014).....................................18
De Diamant van Bestuursparadigma’s: Een Overzicht in
Tabelvorm..............................................................................19
1
,College week 1:
Een paradigma is een manier van denken over hoe publieke organisaties bestuurd moeten
worden. Elk paradigma heeft eigen ideeën over wat goed bestuur is. In dit college stonden
twee paradigma’s centraal: bureaucratie en professional rule.
- Paradigma’s zijn gebaseerd op bepaalde aannames en ideeën, maar niet altijd
strak of logisch opgebouwd.
- Ze beïnvloeden hoe managers sturen en hoe effectief publieke organisaties
functioneren.
- Ze komen tot stand via:
1. De problemen van het ene paradigma, zorgen voor een nieuw paradigma
2. Als reactie op maatschappelijke ontwikkelingen
3. Diffusie van ideeën
Waarom zorgen paradigma’s voor verandering?
o Een nieuw paradigma gaat gepaard met nieuwe ideeën over hoe publieke organisaties
ingericht moeten worden.
o Een nieuw paradigma bouwt voort op wat er al is maar vraagt ook aanpassing van
bestaande structuren, manieren van werken en manier van aansturen.
Paradigma 1: bureaucratie
o Bureaucratie is een manier om publieke organisaties te organiseren met vaste regels,
duidelijke taakverdelingen en hiërarchische sturing.
o Ontstaan: reactie op historische context.
o Het doel is het neutraal en eerlijk uitvoeren van politieke besluiten.
… maar het roept ook sterke (vaak negatieve) gevoelens op over organisaties,
bijvoorbeeld met veel regels.
o Managementstijl: Hiërarchische sturing
Kernwaarden:
1. Legaliteit (alles volgens de wet)
2. Loyaliteit aan het systeem
Kenmerken (principes van Weber):
1. Gespecialiseerde functies
2. Werving op basis van verdienste
3. Gelijke regels voor promotie en plaatsing
4. Duidelijke loopbanen en beloningsstructuur
5. Hiërarchie en verantwoordelijkheid
6. Strikte gedragsregels
7. Regels gaan boven persoonlijke voorkeur
8. Onpersoonlijk gezag
9. Scheiding tussen politiek en uitvoering
o Bureaucratie zorgt voor orde, voorspelbaarheid en gelijke behandeling.
2
, Kanttekeningen en dilemma’s
o Regels en vaste afspraken helpen om werk duidelijk en gestructureerd te maken,
… maar te veel regels kunnen mensen juist in de weg zitten.
o Bureaucratie zorgt dat mensen gespecialiseerd zijn in hun taak,
… maar het maakt samenwerken tussen afdelingen vaak lastig.
o Ambtenaren moeten neutraal en zonder emotie beslissingen nemen, wat zorgt voor
gelijke behandeling,
… maar dat kan soms onredelijk uitpakken.
o Bureaucratie werkt goed in een stabiele, overzichtelijke situatie,
… maar past minder goed bij een snel veranderende omgeving.
Paradigma 2: Professional rule
o Professional rule gaat ervan uit dat professionals (zoals artsen, leraren of rechters) zelf
goed kunnen bepalen wat juist is op basis van hun vakkennis en beroepsnormen.
o Ontstaan: reactie op groeiende specialisatie van kennis.
o Het uitgangspunt is dat professionals zelf weten wat goed is, en dus ook zelfsturend
kunnen zijn.
o Managementstijl: Professionals werken volgens regels en afspraken die door hun
eigen vakgebied zijn bedacht.
Kernwaarde:
o Normen en waarden van professionals zelf zijn dominant
Principes van professional rule
o Professionals weten vaak veel meer dan hun leidinggevende, waardoor zij beter
kunnen inschatten wat er moet gebeuren.
o Ze krijgen vrijheid in hun werk, in ruil voor de belofte dat ze daar verantwoordelijk
en deskundig mee omgaan.
o De beroepsgroep bepaalt deels de gedragsregels, maar in de praktijk zijn er altijd ook
andere regels of systemen naast professional rule.
Professional rule: kanttekeningen en dilemma’s
o Professional rule draait om vakkennis,
… maar die sluit niet altijd aan bij wat de maatschappij nodig heeft.
o Beroepsgroepen kunnen goede normen geven,
… maar soms denken ze vooral aan hun eigen belangen in plaats van het publieke
belang.
o Zelfstandig werken kan professionals motiveren en hun werk verbeteren,
… maar het is lastig om dan goed samen te werken met mensen uit andere vakgebieden.
Wat betekenen deze paradigma’s voor de praktijk van publieke
organisaties?
o Bureaucratie en professionele rule zijn niet per se tegengesteld aan elkaar.
o Juist professionele kennis, ervaring en training zijn belangrijk in het realiseren van de
doelen van een bureaucratische organisatie.
3
College week 1:........................................................................2
Paradigma 1: bureaucratie.................................................................................2
Paradigma 2: Professional rule...........................................................................3
Wat betekenen deze paradigma’s voor de praktijk van publieke organisaties?. 3
Samenvatting artikel: The Bureaucratic Ethos in Street-Level
Work - Møller, Pedersen & Pors (2022).......................................4
College week 2:........................................................................5
Paradigma 3: New Public Management (NPM)....................................................5
Paradigma 4: Neo-Weberian State (NWS)...........................................................6
Samenvatting artikel: Policy work – Brodkin (2011).....................8
College week 3:........................................................................9
Paradigma 5: New Public Governance (NPG)......................................................9
Paradigma 6: Public Value Management (PVM)................................................10
Paradigma 7: Digital Era Governance (DEG).....................................................11
Samenvatting artikel: Working toward network governance – Van
Duijn, Bannink & Ybema (2022)................................................13
College week 4:......................................................................15
Paradigma’s vergeleken................................................................................... 15
Opkomst van nieuwe paradigma’s...................................................................16
Conflicterende paradigma’s en het management van publieke organisaties...16
Paradigmawisselingen, hervormingen en organisatieverandering in de praktijk
......................................................................................................................... 17
Samenvatting artikel: Talking the Talk or Walking the Walk – Van
der Voet, Groeneveld & Kuipers (2014).....................................18
De Diamant van Bestuursparadigma’s: Een Overzicht in
Tabelvorm..............................................................................19
1
,College week 1:
Een paradigma is een manier van denken over hoe publieke organisaties bestuurd moeten
worden. Elk paradigma heeft eigen ideeën over wat goed bestuur is. In dit college stonden
twee paradigma’s centraal: bureaucratie en professional rule.
- Paradigma’s zijn gebaseerd op bepaalde aannames en ideeën, maar niet altijd
strak of logisch opgebouwd.
- Ze beïnvloeden hoe managers sturen en hoe effectief publieke organisaties
functioneren.
- Ze komen tot stand via:
1. De problemen van het ene paradigma, zorgen voor een nieuw paradigma
2. Als reactie op maatschappelijke ontwikkelingen
3. Diffusie van ideeën
Waarom zorgen paradigma’s voor verandering?
o Een nieuw paradigma gaat gepaard met nieuwe ideeën over hoe publieke organisaties
ingericht moeten worden.
o Een nieuw paradigma bouwt voort op wat er al is maar vraagt ook aanpassing van
bestaande structuren, manieren van werken en manier van aansturen.
Paradigma 1: bureaucratie
o Bureaucratie is een manier om publieke organisaties te organiseren met vaste regels,
duidelijke taakverdelingen en hiërarchische sturing.
o Ontstaan: reactie op historische context.
o Het doel is het neutraal en eerlijk uitvoeren van politieke besluiten.
… maar het roept ook sterke (vaak negatieve) gevoelens op over organisaties,
bijvoorbeeld met veel regels.
o Managementstijl: Hiërarchische sturing
Kernwaarden:
1. Legaliteit (alles volgens de wet)
2. Loyaliteit aan het systeem
Kenmerken (principes van Weber):
1. Gespecialiseerde functies
2. Werving op basis van verdienste
3. Gelijke regels voor promotie en plaatsing
4. Duidelijke loopbanen en beloningsstructuur
5. Hiërarchie en verantwoordelijkheid
6. Strikte gedragsregels
7. Regels gaan boven persoonlijke voorkeur
8. Onpersoonlijk gezag
9. Scheiding tussen politiek en uitvoering
o Bureaucratie zorgt voor orde, voorspelbaarheid en gelijke behandeling.
2
, Kanttekeningen en dilemma’s
o Regels en vaste afspraken helpen om werk duidelijk en gestructureerd te maken,
… maar te veel regels kunnen mensen juist in de weg zitten.
o Bureaucratie zorgt dat mensen gespecialiseerd zijn in hun taak,
… maar het maakt samenwerken tussen afdelingen vaak lastig.
o Ambtenaren moeten neutraal en zonder emotie beslissingen nemen, wat zorgt voor
gelijke behandeling,
… maar dat kan soms onredelijk uitpakken.
o Bureaucratie werkt goed in een stabiele, overzichtelijke situatie,
… maar past minder goed bij een snel veranderende omgeving.
Paradigma 2: Professional rule
o Professional rule gaat ervan uit dat professionals (zoals artsen, leraren of rechters) zelf
goed kunnen bepalen wat juist is op basis van hun vakkennis en beroepsnormen.
o Ontstaan: reactie op groeiende specialisatie van kennis.
o Het uitgangspunt is dat professionals zelf weten wat goed is, en dus ook zelfsturend
kunnen zijn.
o Managementstijl: Professionals werken volgens regels en afspraken die door hun
eigen vakgebied zijn bedacht.
Kernwaarde:
o Normen en waarden van professionals zelf zijn dominant
Principes van professional rule
o Professionals weten vaak veel meer dan hun leidinggevende, waardoor zij beter
kunnen inschatten wat er moet gebeuren.
o Ze krijgen vrijheid in hun werk, in ruil voor de belofte dat ze daar verantwoordelijk
en deskundig mee omgaan.
o De beroepsgroep bepaalt deels de gedragsregels, maar in de praktijk zijn er altijd ook
andere regels of systemen naast professional rule.
Professional rule: kanttekeningen en dilemma’s
o Professional rule draait om vakkennis,
… maar die sluit niet altijd aan bij wat de maatschappij nodig heeft.
o Beroepsgroepen kunnen goede normen geven,
… maar soms denken ze vooral aan hun eigen belangen in plaats van het publieke
belang.
o Zelfstandig werken kan professionals motiveren en hun werk verbeteren,
… maar het is lastig om dan goed samen te werken met mensen uit andere vakgebieden.
Wat betekenen deze paradigma’s voor de praktijk van publieke
organisaties?
o Bureaucratie en professionele rule zijn niet per se tegengesteld aan elkaar.
o Juist professionele kennis, ervaring en training zijn belangrijk in het realiseren van de
doelen van een bureaucratische organisatie.
3
