B I O L O G I E
H17 STEDELIJKE ECOSYSTEMEN
17.1 Zonder energie staat het leven stil. In elk ecosysteem zijn
organismen aanwezig die energie opnemen en in organische
stoffen verpakken. Een voorbeeld hiervan is het proces
fotosynthese. Door fotosynthese maken planten uit CO² en H²O,
met behulp van zonlicht, glucose (C₆H₁₂O₆). CO² en H²O zijn
beide anorganische stoffen (stoffen zonder energierijke C-H-
bindingen). Organische stoffen, zoals glucose, hebben we
energierijke C-H-bindingen.
Chemosynthese is een proces waarbij bepaalde bacteriën de
chemische energie gebruiken die vrijkomt bij de oxidatie van
anorganische stoffen zoals H2S, NH4+ en NO2-. Deze productie
wordt bijv. gedaan door zwavel-, nitriet- en nitraatbacteriën.
Met de vrijgekomen energie wordt CO2 aan H2O gekoppeld en
zo ontstaan organische stoffen.
Foto-autotrofe organismen zijn planten. Het zijn organismen die
met behulp van lichtenergie organische stoffen maken uit
anorganische stoffen. Chemo-autotrofe bacteriën zijn organismen
die met behulp van chemische energie organische stoffen
maken uit anorganische stoffen.
Autotrofe organismen zijn de producenten van het ecosysteem.
Ze staan aan het begin van de voedselketens. Ze leggen
energie vast in organische verbindingen. Tijdens hun leven
verdwijnt een deel van die energie als warmte. Heterotrofe
organismen, de consumenten, gebruiken de energie uit de
organische verbindingen van hun voedsel voor hun
levensverrichtingen. Ook zij verliezen warmte. Reducenten breken
organische stoffen volledig af tot anorganische. Via de
reducenten verlaat dus de laatste hoeveelheid vastgelegde
energie het ecosysteem.
Van een microklimaat is sprake als de omstandigheden op een
kleine schaal anders zijn dan je op basis van het klimaat zou
verwachten. Dit wordt veroorzaakt door de geografie,
begroeiing, overheersende windrichting en soms ook menselijk
ingrijpen, zoals stedelijke bebouwing. Specifieke abiotische
factoren maken het dat een stad eigen lokale omstandigheden
heeft. Binnen een stad kunnen meerdere microklimaten
, bestaan. Zo is de temperatuur in het centrum vaak hoger dan in
de buitenwijken. Dat heeft invloed op de flora en fauna:
sommige bijensoorten vinden bijvoorbeeld de hogere
tempratuur prettiger dan andere.
17.2 In elk ecosysteem zijn dieren, planten, schimmels en
bacteriën aanwezig. Ook heeft elk ecosysteem fysische
componenten als water, bodem en lucht.
De stad verschilt van alle andere ecosystemen door de grote
populatie mensen. Mensen veranderen het ecosysteem door
onder andere bebouwing. Het ecosysteem kan zo verandert zijn
dat de omstandigheden in het ecosysteem voor sommige
soorten zo ongunstig zijn dat bepaalde soorten uit de stad
verdwijnen; de tolerantiegrenzen voor een bepaalde abiotische
factor zijn overschreden.
De stad biedt ook kansen; het aantal soorten organismen
neemt na verloop van tijd weer toe. Het microklimaat van een
stad kan aangenamer zijn dan die in de omgeving en er is volop
voedsel. Een stad is gevarieerd; er zijn drukke en rustige
wegen, steegjes en lanen, parken en vijvers en wegbermen.
Ook in de hoogte is er variatie; de zolder van sommige huizen
biedt onderdak aan muizen en de kelder aan spinnen. Door de
verscheidenheid aan habitat en niches kan het aantal soorten in
de stad heel groot zijn. De biodiversiteit van een stad neemt in
de loop van de tijd eigenlijk altijd toe; het gaat hierbij niet
alleen om het aantal soorten, maar ook om de genetische
diversiteit van de populaties en om biologische structuren.
In het stadscentrum is de biodiversiteit meestal niet groot; dat
komt door de grote hoeveelheid mensen en de bebouwing. In
buitenwijken leven meer soorten organismen; zelfs soms meer
dan in de omgeving van de stad. Dit komt doordat buitenwijken
een overgang vormen tussen de stad en de omgeving. Een
buitenwijk is een voorbeeld van een gradiëntenecoysysteem; een
ecosysteem waarvan de abiotische factoren vanaf de ene kant
het ecosysteem naar de andere kant geleidelijk veranderen. Zo
nemen vanaf het centrum de bebouwing en de temperatuur
geleidelijk af en het vochtgehalte van de bodem geleidelijk toe.
Zulke geleidelijke veranderingen heten gradiënten. Bij een
gradiëntenecosysteem heeft het karakter van twee
verschillende ecosystemen; zo hebben bepaalde delen van een
H17 STEDELIJKE ECOSYSTEMEN
17.1 Zonder energie staat het leven stil. In elk ecosysteem zijn
organismen aanwezig die energie opnemen en in organische
stoffen verpakken. Een voorbeeld hiervan is het proces
fotosynthese. Door fotosynthese maken planten uit CO² en H²O,
met behulp van zonlicht, glucose (C₆H₁₂O₆). CO² en H²O zijn
beide anorganische stoffen (stoffen zonder energierijke C-H-
bindingen). Organische stoffen, zoals glucose, hebben we
energierijke C-H-bindingen.
Chemosynthese is een proces waarbij bepaalde bacteriën de
chemische energie gebruiken die vrijkomt bij de oxidatie van
anorganische stoffen zoals H2S, NH4+ en NO2-. Deze productie
wordt bijv. gedaan door zwavel-, nitriet- en nitraatbacteriën.
Met de vrijgekomen energie wordt CO2 aan H2O gekoppeld en
zo ontstaan organische stoffen.
Foto-autotrofe organismen zijn planten. Het zijn organismen die
met behulp van lichtenergie organische stoffen maken uit
anorganische stoffen. Chemo-autotrofe bacteriën zijn organismen
die met behulp van chemische energie organische stoffen
maken uit anorganische stoffen.
Autotrofe organismen zijn de producenten van het ecosysteem.
Ze staan aan het begin van de voedselketens. Ze leggen
energie vast in organische verbindingen. Tijdens hun leven
verdwijnt een deel van die energie als warmte. Heterotrofe
organismen, de consumenten, gebruiken de energie uit de
organische verbindingen van hun voedsel voor hun
levensverrichtingen. Ook zij verliezen warmte. Reducenten breken
organische stoffen volledig af tot anorganische. Via de
reducenten verlaat dus de laatste hoeveelheid vastgelegde
energie het ecosysteem.
Van een microklimaat is sprake als de omstandigheden op een
kleine schaal anders zijn dan je op basis van het klimaat zou
verwachten. Dit wordt veroorzaakt door de geografie,
begroeiing, overheersende windrichting en soms ook menselijk
ingrijpen, zoals stedelijke bebouwing. Specifieke abiotische
factoren maken het dat een stad eigen lokale omstandigheden
heeft. Binnen een stad kunnen meerdere microklimaten
, bestaan. Zo is de temperatuur in het centrum vaak hoger dan in
de buitenwijken. Dat heeft invloed op de flora en fauna:
sommige bijensoorten vinden bijvoorbeeld de hogere
tempratuur prettiger dan andere.
17.2 In elk ecosysteem zijn dieren, planten, schimmels en
bacteriën aanwezig. Ook heeft elk ecosysteem fysische
componenten als water, bodem en lucht.
De stad verschilt van alle andere ecosystemen door de grote
populatie mensen. Mensen veranderen het ecosysteem door
onder andere bebouwing. Het ecosysteem kan zo verandert zijn
dat de omstandigheden in het ecosysteem voor sommige
soorten zo ongunstig zijn dat bepaalde soorten uit de stad
verdwijnen; de tolerantiegrenzen voor een bepaalde abiotische
factor zijn overschreden.
De stad biedt ook kansen; het aantal soorten organismen
neemt na verloop van tijd weer toe. Het microklimaat van een
stad kan aangenamer zijn dan die in de omgeving en er is volop
voedsel. Een stad is gevarieerd; er zijn drukke en rustige
wegen, steegjes en lanen, parken en vijvers en wegbermen.
Ook in de hoogte is er variatie; de zolder van sommige huizen
biedt onderdak aan muizen en de kelder aan spinnen. Door de
verscheidenheid aan habitat en niches kan het aantal soorten in
de stad heel groot zijn. De biodiversiteit van een stad neemt in
de loop van de tijd eigenlijk altijd toe; het gaat hierbij niet
alleen om het aantal soorten, maar ook om de genetische
diversiteit van de populaties en om biologische structuren.
In het stadscentrum is de biodiversiteit meestal niet groot; dat
komt door de grote hoeveelheid mensen en de bebouwing. In
buitenwijken leven meer soorten organismen; zelfs soms meer
dan in de omgeving van de stad. Dit komt doordat buitenwijken
een overgang vormen tussen de stad en de omgeving. Een
buitenwijk is een voorbeeld van een gradiëntenecoysysteem; een
ecosysteem waarvan de abiotische factoren vanaf de ene kant
het ecosysteem naar de andere kant geleidelijk veranderen. Zo
nemen vanaf het centrum de bebouwing en de temperatuur
geleidelijk af en het vochtgehalte van de bodem geleidelijk toe.
Zulke geleidelijke veranderingen heten gradiënten. Bij een
gradiëntenecosysteem heeft het karakter van twee
verschillende ecosystemen; zo hebben bepaalde delen van een
