Samenvatting Geschiedenis VWO tijdvak 5 Ontdekkers en Hervormers

GESCHIEDENIS
TV 5 ONTDEKKERS EN HERVORMERS 1500-1600 DE RENAISSANCETIJD.
HET BEGIN VAN DE EUROPESE OVERZEESE EXPANSIE.
Vanaf het jaar 1000 begon West-Europa langzamerhand weer
op te bloeien. Er was een stabiele agrarisch-urbane
samenleving. West-Europeanen hadden wel een beperkt
wereldbeeld. Alleen Europa, Noord-Afrika en de Arabische
wereld zijn bekend.

Vanaf de 16e eeuw begint de Europese overzeese expansie. De
landen die hier mee begonnen waren Portugal en Spanje. Deze
landen liggen het meest dichtbij de zeeroute.

Oorzaken voor de Europese overzeese expansie.
 Economisch motief: Europeanen wilden zelf luxegoederen
gaan halen. De islamitische handelaren brachten
producten uit Azië mee (dure specerijen zoals peper etc.)
Hier was in Europa veel vraag naar. Die producten konden
dus alleen verkregen worden via de Islamitische
handelaren. De Europeanen wilden de luxeproducten
(specerijen, zijde, goud en zilver etc.) zelf gaan halen,
want dit waren producten waar ze rijk van konden worden.
Over land lieten de Islamitische handelaren de Europeanen
niet door, ze konden de producten niet over land zelf
halen, dus deden ze het over zee.
 Politiek motief: de vorsten steunden de ontdekkingsreizen.
De vorsten waren vaak degene die de reizen opzetten,
want het kon zorgen voor uitbreiding van macht. De
vorsten konden wellicht een heel groot rijk veroveren.
 Culturele motieven: het christendom werd verspreid en er
was nieuwsgierigheid naar de wereld buiten Europa en
behoefte aan avontuur.

Spaanse veroveraars worden Spaanse conquistadores genoemd.
Spaanse conquistadores koloniseerde de rijken in midden- en
Zuid-Amerika van de Azteken en de Inca’s (indianen). Gevolgen
voor de indianen:
 Indianen stierven door Europese ziektes.
 Indianen werden gekerstend: bekeerd tot het christendom.
 Indianen werden gedwongen tot arbeid: werken op
Spaanse plantages of in de zilver of goudmijn.

, Er kwam protest tegen de slechte behandeling van de Indianen,
zeker van katholieke priesters. Ze hadden de indianen net als
christen bekeerd.
Ze vonden dat medechristenen niet zo slecht behandeld
moesten worden.

Er werd geluisterd naar de het protest. Gevolgen:
 Er komen in 1542 nieuwe Spaanse wetten waarmee wordt
gezegd dat de indianen gelijkgesteld moeten worden met
de Spanjaarden, met de voorwaarde dat er wel andere
mensen moesten komen werken op de plantages en in de
mijnen. Dit was het begin van de transatlantische slavenhandel.
 Import van Afrikaanse slaven vormt het begin van de
driehoekshandel.
Europeanen voeren vanaf
Europa naar de
Afrikaanse westkust. Daar
ruilden ze goederen tegen
slaven. De slaven werden
over de Atlantische
oceaan gebracht om in
Zuid-Amerika om daar te werken. De producten die de
slaven hebben gemaakt worden weer naar Europa
verscheept.
 Er gingen uiteindelijk veel meer landen meedoen aan de
Europese overzeese expansie. Europese landen stichtten
koloniën en factorijen/handelsposten rond 1600.

HET VERANDERENDE MENS- EN WERELDBEELD VAN DE RENAISSANCE EN HET
BEGIN VAN EEN NIEUWE WETENSCHAPPELIJKE BELANGSTELLING
Noord-Italiaanse stadstaten maakten zich in de 15 e eeuw los
van de Duitse keizer en de paus: het werden zelfstandige
stadstaten met een eigen bestuur. Noord-Italiaanse stadstaten
in de 15e eeuw zagen er als volgt uit:
 Politiek: de stadstaten maakten zich los van de Duitse
keizer en de paus. Ze werden zelfstandige stadstaten met
een eigen bestuur.
 Economie: door de gunstige ligging nam de handel met
het Midden-Oosten en rijke Vlaamse handelssteden toe.
Noord-Italië groeide uit tot het rijkste gebied van Europa.