Windows Server 2022(101)
Ders 1
1)Bir komputerin nece dene ip-si ola biler?
Komputerin ip-si olmur sebeke kartinin(NIC) ip-si olur,bir NIC-in bir nece ip-si ola biler hemcinin
bir hostunda bir nece NIC-i ola biler,bir NIC-in altinda bir nece virtual NIC-lerde ola biler,bir NIC-
in cox ip-si ola biler ancag yalniz 1 GATEWAY-i ola biler
2)NIC Teaming nedir ?
Bir ve ya daha cox fiziki NIC kartin logic olaraq birlesdirilmesiyle yaranir,etherchannel etmek
ucunde istifade olunur,bir NIC den, teaming yaratmaqda ki meqsed odurki ,o teamin altinda sub-
interfeysler yaradaq,heresy bir vlanda olsun deye.
3)NVR & DVR nedir ?
NVR- Network Video Recorder
DVR-Digital Video Recorder
bunlarin ferqi odurki CCTV kameralar ip ile NVR-a qosulur, DVR-da ise ozunun internet olur
ancag kenardan DVR-a qosula bilmek ucun, kameralar ise koaksial kabella qosulur DVR-
a,analoq sekilde, ip yoxdur goruntu oturur
4)ToR nedir ?
Top of Rack serverlerin qosuldugu switchdir
5)DATA neler arasinda gedir ?
Applicationlar arasinda bunun ucundu hersey
6)Sharing hansi protocol ile isleyir ?
SMB protocolu ile
7)Harddiskler
Sata-5400,7200 RPM(Run Per Minute)
SAS-10K,15K RPM
8)Interfeysler
Sata3- 6Gbps
SAS- 12Gbps
9)Harddisk vs SSD
Harddiskde melumatlar sepelenmis formada saxlanilir, SSD de ise yanasi ona gorede eyni
interfeyse qosulmus SSD ve Harddiskde goruruk ki SSD daha suretlidir
10)SSD novleri
M2.NVME-PCI Express interfeysinden istifade edir
M2.SATA-Sata interfeysinden istifade edir
Pcie hesabina m2.nvme daha suretlidir
11)Serverlerde SAS
Serverlerde SAS portlardan istifade olunur biz ora SATA HDD,SATA SSD,SAS -da taxa
bilirik,qurulusu eledir ki hem SATA hemde SAS qebul ede bilir
,12)MBR/GPT(disk formatlaridir)
Ilk once PARTITION MBR VE YA GPT OLMUR,partitionun File System Format-i olur,misalcun
Windows:FAT16/32,NTFS*,ExFAT,ReFS
Linux:ext2/3/4,XFS,ZFS ve s.
File system Formatdan sonra partition ozundede mundericat yaranir hansiki FATda deyirler
File Allocation Table,NTFSde deyirler Master File Table, bu mundericatlar gosterirki partitionun
ozunun icinde hansi file-lar var, File silindikde mundericatdan silinir SECTORlardan yox
HSsarddiskin ve ya ssd-nin partitionlarin hansinin harada yerlesdiyini bilmesi ucun lazim olan bir
mundericati olur-Partition Table bu hisse yeni harddiskin ve ya SSD-nin ozu MBR/GPT olur
MBR-Max 2TB, 3primary partition(OS yazila bilen), 1extended partition digerleri extend uzerinde
logic olaraq yaranir
GPT-Max 9.4 ZB 127 primary,1extended digerleri logic, backup hissesi var,fastboot destekleyir
13)Disk Shredding nedir ?
Deep clean etsek bir bir butun sectorlara yalannan 0-lar atir,sonrada yalandan 1ler atirki berpa
etmek olmasin buda adlanir Disk Shredding adlanir.
14) Yeni diskde en basdan addimlar
1.Initialize(MBR/GPT) hansi stilde olacaq
2.Creating Partitions
3. Format Partitions in file system daha sonra ayrilir Windows,Linux
Windows Linux
Give Letter to Partition Mount edirik
(C:/D:/E:/…) /etc/fstab a yaziriq
15)BIOS meselesi
1)Power On
2)POST(Power On Self Test) hardware check olunur
3)Boot Process(emeliiyat sisteminin ise dusmeyi)
4)OS Boot Manager Loading
BIOS baxirki active partition hardadi axtarir tapir, hemin active partition icerisinde boot loader
olur Windows 7-e qeder NTLDR.exe idi 7-den sonra Bootmgr.exe oldu, system reserved de
yerlesir diskmgmt-dan daxil olub herf veririk daha sonra giririk gorurukku ici bosdur cunki Super
Hide ile gizlenib, optionsdan deaktive edib gore bilerik, Windows 11 in boot loader kohne butun
windowslari load ede biler
Linuxda bu Grubdir,
GrubV2 hem WindowsOS hemde Linux boot ede bilir
GrubV1 ise yalniz Linux boot edir
Ders 2
1)Boot Manager nedir ?
Boot Manager diskin daxilinde olan active partitionda yerlesen kicik bir proqramdir hansi ki
,komputeri ise saldiqda hansi emeliyyat sisteminin yukleneceyini secir ve idare edir, boot
manageri cagiran BIOS-dur
2)UEFI/BIOS
Butun BIOS-lar MBR-I oxuya bilir, GPT-ni oxuyan bios ise UEFI olmalidir(hemde mbr-i)
3)OS MBR-da dirsa ve GPT partitionda varsa pc ise saldiqda BIOS GPT ni gorermi ?
BIOS GPTni gormez hec gormekde istemez amma OS(Windows 7-den sonra) hem MBR
hemde GPT oxuya bildiyi ucun GPT partitionuda gorer,yox eger OS GPT olarsa onda BIOS onu
gore bilmez ve boot ola bilmez
4)Config file-da deyisiklik etmek usullari(her hansisa Applicationun)
1.txt editorla deyisib save edib restart etmek(bckp al)
2.Bir basa proqramin ozunde deyismek Application UI usulu
3.Web Gui den girib deyismek usulu,bezi proqramlarda
4.Group Policy ile(Yalniz Windows)
5.Registry Editor(regedit) ile daha derin configler ucun
5)Management Console ne ucundur ?
Servisleri idare etmek ucun
6)OS komponentleri
BootMgr,Explorer.exe,CMD,Powershell, *.dll,services ve s.
7)Hypervisorlar
Bare Metal-Hardware+vmler arada OS yoxdur
-VMWARE:ESXI
-Microsoft:Hyper-V Server
-Citrix:XenServer
-Proxmox
Inside OS-Hardware+OS+vmler arada OS var
-VMWARE:Workstation
-Microsoft:Hyper-V
-Oracle:Virtual Box
8)Serveri idare etmek ucun
ESXI
1.Console logon(monitor,keyboard,mouse)-imkanlar qisitlidir,yalnz sifre
deyismek,sondurmek,restart etmek ve ip vermek ucun istifade olunur
2.Web Gui-ESXI 6.0dan etibaren Web Gui destekleyir,6.0 da /ui mutleq yazilmalidir
3.SSH,putty,dcui console logon ile eyni,ssh enable etmek lazimdir by default disable gelir
4.Vmware vSphere client maximum 6.0 a qeder destekleyir,yuxarini yox
5.Vmware workstation pro only control VM-ler ucundur,yaratmaq silmek olmaz
Hyper-V
, Web GUI yoxdur elave hecneyi yoxdur,3 rd part yazmaq olar,ssh var sonradan config lazimdir
HYPER-V management console var
9)Portable proqram nedir?
Portable proqram odur ki biz onu SETUP etmirik, yukleyirik hansisa papqanin icine birbasa ise
dusur
10)Konteyner nedir ?
konteyner ozu bir virtual masindir lakin biz onun ustunde kicik portable proqramlar qaldira bilirik
hansi ki bir birlerine mane olmadan isleye bilirler
11)Kubernetes nedir ?
Dockerleri idare etmek ucun istifade olunur,bir baxima desek konteynerlerin meneceridir
12)Virtualizasiyani hansi seviyyelerde ede bilerik?
1.Virtual masin seviyyesinde
2.Application seviyyesinde(konteynerlar)
13)Raid haqqinda
Bezen Raid Controllere raid olunmus fiziki disklerden elave disk taxdiqda OS onu tanimir,
tanitmaq ucun hemin o tek diskidi Raid0 ile raid edirikki OS e tanida bilsin
14)Raid 0
Performance:YES
Failover:NO
Min Disk: 1
15)Raid 1
Performance:YES
Failover: -1
Disk: 2(ne az ne cox ancag 2 Disk)
16)Raid 10
Performance:YES
Failover: YES
Min Disk: 4(coxusunda ele 4 disk olmalidir)
Capacity: n/2
17)Raid 5
Performance:YES
Failover: -1
Min Disk: 3
Capacity: n-1
A=A1+A2
B=B1+B2
(Raid50 iki eded Raid5 birlesdirilir)
18)Raid 6
Performance:YES
Ders 1
1)Bir komputerin nece dene ip-si ola biler?
Komputerin ip-si olmur sebeke kartinin(NIC) ip-si olur,bir NIC-in bir nece ip-si ola biler hemcinin
bir hostunda bir nece NIC-i ola biler,bir NIC-in altinda bir nece virtual NIC-lerde ola biler,bir NIC-
in cox ip-si ola biler ancag yalniz 1 GATEWAY-i ola biler
2)NIC Teaming nedir ?
Bir ve ya daha cox fiziki NIC kartin logic olaraq birlesdirilmesiyle yaranir,etherchannel etmek
ucunde istifade olunur,bir NIC den, teaming yaratmaqda ki meqsed odurki ,o teamin altinda sub-
interfeysler yaradaq,heresy bir vlanda olsun deye.
3)NVR & DVR nedir ?
NVR- Network Video Recorder
DVR-Digital Video Recorder
bunlarin ferqi odurki CCTV kameralar ip ile NVR-a qosulur, DVR-da ise ozunun internet olur
ancag kenardan DVR-a qosula bilmek ucun, kameralar ise koaksial kabella qosulur DVR-
a,analoq sekilde, ip yoxdur goruntu oturur
4)ToR nedir ?
Top of Rack serverlerin qosuldugu switchdir
5)DATA neler arasinda gedir ?
Applicationlar arasinda bunun ucundu hersey
6)Sharing hansi protocol ile isleyir ?
SMB protocolu ile
7)Harddiskler
Sata-5400,7200 RPM(Run Per Minute)
SAS-10K,15K RPM
8)Interfeysler
Sata3- 6Gbps
SAS- 12Gbps
9)Harddisk vs SSD
Harddiskde melumatlar sepelenmis formada saxlanilir, SSD de ise yanasi ona gorede eyni
interfeyse qosulmus SSD ve Harddiskde goruruk ki SSD daha suretlidir
10)SSD novleri
M2.NVME-PCI Express interfeysinden istifade edir
M2.SATA-Sata interfeysinden istifade edir
Pcie hesabina m2.nvme daha suretlidir
11)Serverlerde SAS
Serverlerde SAS portlardan istifade olunur biz ora SATA HDD,SATA SSD,SAS -da taxa
bilirik,qurulusu eledir ki hem SATA hemde SAS qebul ede bilir
,12)MBR/GPT(disk formatlaridir)
Ilk once PARTITION MBR VE YA GPT OLMUR,partitionun File System Format-i olur,misalcun
Windows:FAT16/32,NTFS*,ExFAT,ReFS
Linux:ext2/3/4,XFS,ZFS ve s.
File system Formatdan sonra partition ozundede mundericat yaranir hansiki FATda deyirler
File Allocation Table,NTFSde deyirler Master File Table, bu mundericatlar gosterirki partitionun
ozunun icinde hansi file-lar var, File silindikde mundericatdan silinir SECTORlardan yox
HSsarddiskin ve ya ssd-nin partitionlarin hansinin harada yerlesdiyini bilmesi ucun lazim olan bir
mundericati olur-Partition Table bu hisse yeni harddiskin ve ya SSD-nin ozu MBR/GPT olur
MBR-Max 2TB, 3primary partition(OS yazila bilen), 1extended partition digerleri extend uzerinde
logic olaraq yaranir
GPT-Max 9.4 ZB 127 primary,1extended digerleri logic, backup hissesi var,fastboot destekleyir
13)Disk Shredding nedir ?
Deep clean etsek bir bir butun sectorlara yalannan 0-lar atir,sonrada yalandan 1ler atirki berpa
etmek olmasin buda adlanir Disk Shredding adlanir.
14) Yeni diskde en basdan addimlar
1.Initialize(MBR/GPT) hansi stilde olacaq
2.Creating Partitions
3. Format Partitions in file system daha sonra ayrilir Windows,Linux
Windows Linux
Give Letter to Partition Mount edirik
(C:/D:/E:/…) /etc/fstab a yaziriq
15)BIOS meselesi
1)Power On
2)POST(Power On Self Test) hardware check olunur
3)Boot Process(emeliiyat sisteminin ise dusmeyi)
4)OS Boot Manager Loading
BIOS baxirki active partition hardadi axtarir tapir, hemin active partition icerisinde boot loader
olur Windows 7-e qeder NTLDR.exe idi 7-den sonra Bootmgr.exe oldu, system reserved de
yerlesir diskmgmt-dan daxil olub herf veririk daha sonra giririk gorurukku ici bosdur cunki Super
Hide ile gizlenib, optionsdan deaktive edib gore bilerik, Windows 11 in boot loader kohne butun
windowslari load ede biler
Linuxda bu Grubdir,
GrubV2 hem WindowsOS hemde Linux boot ede bilir
GrubV1 ise yalniz Linux boot edir
Ders 2
1)Boot Manager nedir ?
Boot Manager diskin daxilinde olan active partitionda yerlesen kicik bir proqramdir hansi ki
,komputeri ise saldiqda hansi emeliyyat sisteminin yukleneceyini secir ve idare edir, boot
manageri cagiran BIOS-dur
2)UEFI/BIOS
Butun BIOS-lar MBR-I oxuya bilir, GPT-ni oxuyan bios ise UEFI olmalidir(hemde mbr-i)
3)OS MBR-da dirsa ve GPT partitionda varsa pc ise saldiqda BIOS GPT ni gorermi ?
BIOS GPTni gormez hec gormekde istemez amma OS(Windows 7-den sonra) hem MBR
hemde GPT oxuya bildiyi ucun GPT partitionuda gorer,yox eger OS GPT olarsa onda BIOS onu
gore bilmez ve boot ola bilmez
4)Config file-da deyisiklik etmek usullari(her hansisa Applicationun)
1.txt editorla deyisib save edib restart etmek(bckp al)
2.Bir basa proqramin ozunde deyismek Application UI usulu
3.Web Gui den girib deyismek usulu,bezi proqramlarda
4.Group Policy ile(Yalniz Windows)
5.Registry Editor(regedit) ile daha derin configler ucun
5)Management Console ne ucundur ?
Servisleri idare etmek ucun
6)OS komponentleri
BootMgr,Explorer.exe,CMD,Powershell, *.dll,services ve s.
7)Hypervisorlar
Bare Metal-Hardware+vmler arada OS yoxdur
-VMWARE:ESXI
-Microsoft:Hyper-V Server
-Citrix:XenServer
-Proxmox
Inside OS-Hardware+OS+vmler arada OS var
-VMWARE:Workstation
-Microsoft:Hyper-V
-Oracle:Virtual Box
8)Serveri idare etmek ucun
ESXI
1.Console logon(monitor,keyboard,mouse)-imkanlar qisitlidir,yalnz sifre
deyismek,sondurmek,restart etmek ve ip vermek ucun istifade olunur
2.Web Gui-ESXI 6.0dan etibaren Web Gui destekleyir,6.0 da /ui mutleq yazilmalidir
3.SSH,putty,dcui console logon ile eyni,ssh enable etmek lazimdir by default disable gelir
4.Vmware vSphere client maximum 6.0 a qeder destekleyir,yuxarini yox
5.Vmware workstation pro only control VM-ler ucundur,yaratmaq silmek olmaz
Hyper-V
, Web GUI yoxdur elave hecneyi yoxdur,3 rd part yazmaq olar,ssh var sonradan config lazimdir
HYPER-V management console var
9)Portable proqram nedir?
Portable proqram odur ki biz onu SETUP etmirik, yukleyirik hansisa papqanin icine birbasa ise
dusur
10)Konteyner nedir ?
konteyner ozu bir virtual masindir lakin biz onun ustunde kicik portable proqramlar qaldira bilirik
hansi ki bir birlerine mane olmadan isleye bilirler
11)Kubernetes nedir ?
Dockerleri idare etmek ucun istifade olunur,bir baxima desek konteynerlerin meneceridir
12)Virtualizasiyani hansi seviyyelerde ede bilerik?
1.Virtual masin seviyyesinde
2.Application seviyyesinde(konteynerlar)
13)Raid haqqinda
Bezen Raid Controllere raid olunmus fiziki disklerden elave disk taxdiqda OS onu tanimir,
tanitmaq ucun hemin o tek diskidi Raid0 ile raid edirikki OS e tanida bilsin
14)Raid 0
Performance:YES
Failover:NO
Min Disk: 1
15)Raid 1
Performance:YES
Failover: -1
Disk: 2(ne az ne cox ancag 2 Disk)
16)Raid 10
Performance:YES
Failover: YES
Min Disk: 4(coxusunda ele 4 disk olmalidir)
Capacity: n/2
17)Raid 5
Performance:YES
Failover: -1
Min Disk: 3
Capacity: n-1
A=A1+A2
B=B1+B2
(Raid50 iki eded Raid5 birlesdirilir)
18)Raid 6
Performance:YES
