Samenvatting
Internationaal Privaatrecht - Notariaat
Master Notarieel recht
2025-2026
Douwe Jacobs
,Inhoudsopgave
Week 1......................................................................................................................................... 3
Week 2....................................................................................................................................... 11
Week 3....................................................................................................................................... 34
Week 5....................................................................................................................................... 61
Week 6....................................................................................................................................... 79
Week 7...................................................................................................................................... 112
Week 8...................................................................................................................................... 134
2
,Week 1
Inleiding
Deze week gaat over de algemene beginselen en uitgangspunten van het
internationaal privaatrecht (hierna: IPR). Aan bod komt wat het IPR (niet) is, welke
vragen als IPR-vragen worden gekwalificeerd en tot welke IPR-bronnen er hun
onderlinge verhouding. Deze onderwerpen komen aan bod aan de hand van de
onderstaande leerdoelen.
De plaats van het IPR in verhouding tot andere rechtsgebieden weten
Het IPR is een systeem van rechtsregels dat privaatrechtelijke verhoudingen in
internationale gevallen regelt. Het (privaat)recht verschilt immers enorm van land tot
land, terwijl rechtsfeiten zich niet met landsgrenzen bezigen. Het doel van het IPR is
om in dergelijke, internationale gevallen, problemen op te lossen die ontstaan
doordat twee of meer verschillende rechtsstelsels samenlopen. Zodoende bevat het
IPR regels over welke regels toepasselijk zijn. Aan de hand van het IPR beantwoord
je dus vrijwel nooit een materiële rechtsvraag! Volgens Strikwerda is het IPR dan ook
geen privaatrecht in strikte zin, omdat het geen materiële regels bevat.
Het bovenstaande wordt duidelijk als men het IPR afzet tegen rechtsgebieden die
daarvan moeten worden onderscheiden: (i) het internationaal publiekrecht, (ii)
eenvormig privaatrecht, (iii) privaatrechtelijke rechtsvergelijking, (iv) privaatrechtelijk
vreemdelingenrecht en (v) interregionaal of interpersoneel privaatrecht.
- Internationaal publiekrecht
Internationaal publiekrecht bevat regels over bijvoorbeeld immuniteit,
openbare orde en voorrangsregels inzake publiekrecht. Logischerwijs betreft
het hier geen privaatrecht en daarmee dus ook geen IPR
- Eenvormig privaatrecht
Eenvormig privaatrecht bestaat in de vorm van verdragen die materiële regels
geven over bepaalde onderwerpen. Een voorbeeld hiervan is het Weens
Koopverdrag 1980 (zie week 2), waarin materiële regels staan over de koop
van roerende zaken. Op deze manier zijn regels omtrent koop in alle
verdragsstaten geharmoniseerd. Het doel van het IPR is echter niet
harmoniseren, maar coördineren. Deze materiële regels vallen dan ook niet
onder het IPR. Let op: het IPR zelf is voor een deel ook eenvormig
privaatrecht (verdragen, EU-verordeningen etc.). Het betreft hier echter geen
eenvormigheid van materiële regels. Eenvormig privaatrecht is wel belangrijk
bij het beantwoorden van een casus. Het heeft namelijk altijd voorrang op het
IPR (harmonisatie > coördinatie)!
- Privaatrechtelijke rechtsvergelijking
Privaatrechtelijke rechtsvergelijking is het onderzoek naar en toepassing van
regels uit andere rechtsstelsels. Het betreft een belangrijke ‘hulpwetenschap’
voor het IPR, maar is zelf geen IPR. Het helpt bij het antwoord op de
vervolgvraag: als het IPR een bepaald rechtsstelsel van toepassing verklaart,
dan vereist het antwoord op de uiteindelijke materiële rechtsvraag kennis van
dat rechtsstelsel. Dáár speelt de rechtsvergelijking.
3
, - Privaatrechtelijk vreemdelingenrecht
Dit recht ziet op de privaatrechtelijke rechtspositie van vreemdelingen in een
bepaald land. Het betreft hier geen vraag over de toepasselijkheid van recht
op een internationale rechtsverhouding, maar een vraag wat de rechtspositie
van een vreemdeling is. Daarom betreft het geen IPR
- Interregionaal of interpersoneel privaatrecht
In sommige landen verschil het privaatrecht per staat/provincie (landen met
een meervoudig rechtsstelsel). Het betreft geen IPR, omdat het geen
internationale component heeft.
Onderscheiden van hoofdvragen van IPR
Het IPR valt uiteen in drie hoofdonderdelen, die elk uitmonden in een hoofdvraag: (i)
internationale bevoegdheidsrecht, (ii) conflictenrecht en (iii) recht inzake erkenning
en tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen.
- Internationale bevoegdheidsrecht;
Het internationale bevoegdheidsrecht bevat regels over de bevoegdheid van
een nationale rechter om te oordelen over een internationale zaak. Zo kan het
zijn dat een zaak aanhangig is gemaakt in Nederland, terwijl volgens de
toepasselijke IPR-regels een Engelse rechter bevoegd is. In dat geval moet de
Nederlandse rechter zich onbevoegd verklaren. Het internationale
bevoegdheidsrecht kan men zien als ‘formeel’ IPR.
- Conflictenrecht
Het conflictenrecht bevat regels over de materiële regels die op een casus van
toepassing zijn. In het voorgaande voorbeeld zou het kunnen zijn dat de
Engelse rechter bevoegd is, maar het toepasselijke materiële privaatrecht
alsnog dat van Nederland is. Zodoende past de Engelse rechter Nederlands
recht toe.
- Recht inzake erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse
rechterlijke beslissingen.
Dit onderdeel bevat regels over de rechtskracht van buitenlandse vonnissen in
een bepaald land. Het gaat hier om regels die aan het eind van de procedure
spelen: het vonnis is gewezen, maar moet ten uitvoer worden gelegd. In
hoeverre is dat mogelijk?
4
Internationaal Privaatrecht - Notariaat
Master Notarieel recht
2025-2026
Douwe Jacobs
,Inhoudsopgave
Week 1......................................................................................................................................... 3
Week 2....................................................................................................................................... 11
Week 3....................................................................................................................................... 34
Week 5....................................................................................................................................... 61
Week 6....................................................................................................................................... 79
Week 7...................................................................................................................................... 112
Week 8...................................................................................................................................... 134
2
,Week 1
Inleiding
Deze week gaat over de algemene beginselen en uitgangspunten van het
internationaal privaatrecht (hierna: IPR). Aan bod komt wat het IPR (niet) is, welke
vragen als IPR-vragen worden gekwalificeerd en tot welke IPR-bronnen er hun
onderlinge verhouding. Deze onderwerpen komen aan bod aan de hand van de
onderstaande leerdoelen.
De plaats van het IPR in verhouding tot andere rechtsgebieden weten
Het IPR is een systeem van rechtsregels dat privaatrechtelijke verhoudingen in
internationale gevallen regelt. Het (privaat)recht verschilt immers enorm van land tot
land, terwijl rechtsfeiten zich niet met landsgrenzen bezigen. Het doel van het IPR is
om in dergelijke, internationale gevallen, problemen op te lossen die ontstaan
doordat twee of meer verschillende rechtsstelsels samenlopen. Zodoende bevat het
IPR regels over welke regels toepasselijk zijn. Aan de hand van het IPR beantwoord
je dus vrijwel nooit een materiële rechtsvraag! Volgens Strikwerda is het IPR dan ook
geen privaatrecht in strikte zin, omdat het geen materiële regels bevat.
Het bovenstaande wordt duidelijk als men het IPR afzet tegen rechtsgebieden die
daarvan moeten worden onderscheiden: (i) het internationaal publiekrecht, (ii)
eenvormig privaatrecht, (iii) privaatrechtelijke rechtsvergelijking, (iv) privaatrechtelijk
vreemdelingenrecht en (v) interregionaal of interpersoneel privaatrecht.
- Internationaal publiekrecht
Internationaal publiekrecht bevat regels over bijvoorbeeld immuniteit,
openbare orde en voorrangsregels inzake publiekrecht. Logischerwijs betreft
het hier geen privaatrecht en daarmee dus ook geen IPR
- Eenvormig privaatrecht
Eenvormig privaatrecht bestaat in de vorm van verdragen die materiële regels
geven over bepaalde onderwerpen. Een voorbeeld hiervan is het Weens
Koopverdrag 1980 (zie week 2), waarin materiële regels staan over de koop
van roerende zaken. Op deze manier zijn regels omtrent koop in alle
verdragsstaten geharmoniseerd. Het doel van het IPR is echter niet
harmoniseren, maar coördineren. Deze materiële regels vallen dan ook niet
onder het IPR. Let op: het IPR zelf is voor een deel ook eenvormig
privaatrecht (verdragen, EU-verordeningen etc.). Het betreft hier echter geen
eenvormigheid van materiële regels. Eenvormig privaatrecht is wel belangrijk
bij het beantwoorden van een casus. Het heeft namelijk altijd voorrang op het
IPR (harmonisatie > coördinatie)!
- Privaatrechtelijke rechtsvergelijking
Privaatrechtelijke rechtsvergelijking is het onderzoek naar en toepassing van
regels uit andere rechtsstelsels. Het betreft een belangrijke ‘hulpwetenschap’
voor het IPR, maar is zelf geen IPR. Het helpt bij het antwoord op de
vervolgvraag: als het IPR een bepaald rechtsstelsel van toepassing verklaart,
dan vereist het antwoord op de uiteindelijke materiële rechtsvraag kennis van
dat rechtsstelsel. Dáár speelt de rechtsvergelijking.
3
, - Privaatrechtelijk vreemdelingenrecht
Dit recht ziet op de privaatrechtelijke rechtspositie van vreemdelingen in een
bepaald land. Het betreft hier geen vraag over de toepasselijkheid van recht
op een internationale rechtsverhouding, maar een vraag wat de rechtspositie
van een vreemdeling is. Daarom betreft het geen IPR
- Interregionaal of interpersoneel privaatrecht
In sommige landen verschil het privaatrecht per staat/provincie (landen met
een meervoudig rechtsstelsel). Het betreft geen IPR, omdat het geen
internationale component heeft.
Onderscheiden van hoofdvragen van IPR
Het IPR valt uiteen in drie hoofdonderdelen, die elk uitmonden in een hoofdvraag: (i)
internationale bevoegdheidsrecht, (ii) conflictenrecht en (iii) recht inzake erkenning
en tenuitvoerlegging van buitenlandse rechterlijke beslissingen.
- Internationale bevoegdheidsrecht;
Het internationale bevoegdheidsrecht bevat regels over de bevoegdheid van
een nationale rechter om te oordelen over een internationale zaak. Zo kan het
zijn dat een zaak aanhangig is gemaakt in Nederland, terwijl volgens de
toepasselijke IPR-regels een Engelse rechter bevoegd is. In dat geval moet de
Nederlandse rechter zich onbevoegd verklaren. Het internationale
bevoegdheidsrecht kan men zien als ‘formeel’ IPR.
- Conflictenrecht
Het conflictenrecht bevat regels over de materiële regels die op een casus van
toepassing zijn. In het voorgaande voorbeeld zou het kunnen zijn dat de
Engelse rechter bevoegd is, maar het toepasselijke materiële privaatrecht
alsnog dat van Nederland is. Zodoende past de Engelse rechter Nederlands
recht toe.
- Recht inzake erkenning en tenuitvoerlegging van buitenlandse
rechterlijke beslissingen.
Dit onderdeel bevat regels over de rechtskracht van buitenlandse vonnissen in
een bepaald land. Het gaat hier om regels die aan het eind van de procedure
spelen: het vonnis is gewezen, maar moet ten uitvoer worden gelegd. In
hoeverre is dat mogelijk?
4
