Hoorcollege I – 03-02-2020 – Beleidscyclus
Vier rode draden deze curus:
1. Wat is beleid?
- “het streven naar een rationele of intelligente beheersing en besturing van
sociale activiteiten of het streven naar het bereiken van doeleinden met
bepaalde hulpmiddelen in een gegeven tijdsvolgorde” (Simonis en Lehning,
1987).
2. Verklaren van beleidsprocessen: voorbij de beleidscyclus
- De actoren centraal
- Hun preferenties –belangen - en percepties
- De instituties die het beleidssysteem structureren
- De context of de omgeving van beleid
3. Leren in en van beleid
- Stel nu eens dat de beleidscyclus een leercyclus is?
4. Interpretatieve beleidsanalyse en beleidspraktijken
- Beleid is een sociaal construct (met consequenties). Een interpretatieve analyse
van beleid probeert de verschillende betekenissen die wij er aan geven en
ontlenen te verklaren
Wat is beleid?
• Hoe rationeel is beleid?
- Een kernbegrip voor een veelvoud aan maatregelen en handelingen met behulp
waarvan maatschappelijke problemen en processen beheerst of gestuurd
kunnen worden.
- “het streven naar een rationele of intelligente beheersing en besturing van
sociale activiteiten of het streven naar het bereiken van doeleinden met
bepaalde hulpmiddelen in een gegeven tijdsvolgorde” (Simonis en Lehning,
1987).
, - “Beleid maken is niet sturen, beleid maken is ontwikkelingen de schijn van
onvermijdelijkheid geven en daarna een klein zetje in de gewenste richting
geven” (J. van der Schaar)
Implementatie (uitvoering van beleid)
• De beleidstheorie
- Let us agree to talk about policy as a hypothesis containing initial conditions
and predicted consequences. If X is done at time t1, than Y will result at
timet2. (Pressman and Wildavsky, 1984L xxii).
- Zie bijvoorbeeld: memorie van toelichting bij wetgeving
- Dit is allemaal nog top down gedacht.
- “How great expectations in Washington Are Dashed in Oakland; Or Why it’s
Amazing that Federal Programs Work at All, This Being a Saga of the
Economic Development Administration As Told by Two Sympathetic Observers
Who Seek to Build Morals on a Foundation of Ruined Hopes.” (Pressman &
Wildavsky, 1973)
• Beleid wordt in de uitvoering gemaakt
- in de klas, op het slagveld, in de spreekkamer, het loket, in het wijkteam …
• Dus top-down versus bottom up …. of een synthese?
Succesvolle implementatie: condities en randvoorwaarden
• Heldere en consistente doelen.
• Gebaseerd op een solide (beleids)theorie.
• Beleidsuitvoerders hebben voldoende invloed over de doelgroepen van het beleid.
• Het beleid structureert het implementatieproces op een zodanige wijze dat de kans dat
uitvoerders en doelgroepen op de gewenste wijze zullen handelen, wordt
gemaximaliseerd.
• De uitvoerende diensten beschikken over voldoende politiek-bestuurlijke en
managementkwaliteiten en ondersteunen de doelstellingen van het beleid.
• Het beleid wordt tijdens de uitvoering actief ondersteund door de ontwerpers ervan.
• Het beleid wordt in de loop van de tijd niet achterhaald door nieuw, conflicterend
beleid of door veranderingen in sociaal-economische of politieke omstandigheden
,Hoorcollege II – 05-02-2020 – Beleidscyclus
Wat gaan we vandaag doen:
- De beleidscyclus; helpt om te ordenen. Maar de cyclus wordt nooit zo mooi
doorlopen. Het is eigenlijk een leercyclus.
- Theoretische conceptuele ordening; komt in het tweede hoofdstuk van Cairney
aan de orde.
- Goed onderwijsbeleid; als illustratie die bedoeld wordt.
Waarom aandacht voor (onderwijs)beleid?
- Vanwege de (mis)match tussen wensen/ verwachtingen en resultaten.
• We trachten te verklaren wat er in de lange weg tussen agendavorming/
beleidsformulering (verwachtingen en intenties) en uitvoeren
(resultaten / onbedoelde effecten) feitelijk gebeurd.
• Op basis daarvan aanbevelingen te doen om die verwachtingen en
resultaten beter te laten ‘matchen’.
- Heeft consequenties voor onze sturingstheorieen en voor de richting van
politiek-bestuurlijke en beleidssystemen: overheid/ samenleving.
• Immers: het ging om ons de condities waaronder actoren in staat zijn
tot het formuleren van. Effectieve en legitieme oplossingen voor
publieke kwesties.
- De beleidscyclus als een leercyclus.
→ Goed beleid begint met problemen. (Ongetemde problemen, de oorzaak is onduidelijk en
daarmee ook de aanpak.)
, → Het is altijd een samenspel tussen praktijk, kennisinstituten en bestuur en beleid. Beleid
formuleren op evidenced based, gebaseerd op de best beschikbare kennis die we over het
probleem hebben.
→ Het middenveld is een blackbox.
De verschillende fases zoals hierboven:
1) Agendavorming
2) Beleidsformulering
3) Besluitvorming
4) Implementatie
5) Evaluatie (Kan ook voortdurend gebeuren – monitoring)
Dan weer opnieuw. Tussen Evaluatie en agendavorming zit een soort verantwoording.
1) Agendavorming:
- Identificeren van problemen die om aandacht vragen, prioritering daarvan. Tijd
is schaars namelijk en aandacht is schaars.
- Vaststellen van de aard van het probleem; de oplossing ligt vaak hier al in
besloten.
Betekend niet altijd dat het ook media-agenda of politieke-agenda staat.
2) Beleidsformulering
- Doelen stellen, oplossingen analyseren in kosten/ baten en effecten,
beleidsinstrumenten selecteren. Via wet-en regelgeving of via communicatie,
via financiële instrumenten?
3) Legitimatie/ besluitvorming
- Beleid kiezen: wetgevingsproces (wetgevende en uitvoerende macht), steun
organiseren via consultatie, overleg, onderhandeling etc.
Vier rode draden deze curus:
1. Wat is beleid?
- “het streven naar een rationele of intelligente beheersing en besturing van
sociale activiteiten of het streven naar het bereiken van doeleinden met
bepaalde hulpmiddelen in een gegeven tijdsvolgorde” (Simonis en Lehning,
1987).
2. Verklaren van beleidsprocessen: voorbij de beleidscyclus
- De actoren centraal
- Hun preferenties –belangen - en percepties
- De instituties die het beleidssysteem structureren
- De context of de omgeving van beleid
3. Leren in en van beleid
- Stel nu eens dat de beleidscyclus een leercyclus is?
4. Interpretatieve beleidsanalyse en beleidspraktijken
- Beleid is een sociaal construct (met consequenties). Een interpretatieve analyse
van beleid probeert de verschillende betekenissen die wij er aan geven en
ontlenen te verklaren
Wat is beleid?
• Hoe rationeel is beleid?
- Een kernbegrip voor een veelvoud aan maatregelen en handelingen met behulp
waarvan maatschappelijke problemen en processen beheerst of gestuurd
kunnen worden.
- “het streven naar een rationele of intelligente beheersing en besturing van
sociale activiteiten of het streven naar het bereiken van doeleinden met
bepaalde hulpmiddelen in een gegeven tijdsvolgorde” (Simonis en Lehning,
1987).
, - “Beleid maken is niet sturen, beleid maken is ontwikkelingen de schijn van
onvermijdelijkheid geven en daarna een klein zetje in de gewenste richting
geven” (J. van der Schaar)
Implementatie (uitvoering van beleid)
• De beleidstheorie
- Let us agree to talk about policy as a hypothesis containing initial conditions
and predicted consequences. If X is done at time t1, than Y will result at
timet2. (Pressman and Wildavsky, 1984L xxii).
- Zie bijvoorbeeld: memorie van toelichting bij wetgeving
- Dit is allemaal nog top down gedacht.
- “How great expectations in Washington Are Dashed in Oakland; Or Why it’s
Amazing that Federal Programs Work at All, This Being a Saga of the
Economic Development Administration As Told by Two Sympathetic Observers
Who Seek to Build Morals on a Foundation of Ruined Hopes.” (Pressman &
Wildavsky, 1973)
• Beleid wordt in de uitvoering gemaakt
- in de klas, op het slagveld, in de spreekkamer, het loket, in het wijkteam …
• Dus top-down versus bottom up …. of een synthese?
Succesvolle implementatie: condities en randvoorwaarden
• Heldere en consistente doelen.
• Gebaseerd op een solide (beleids)theorie.
• Beleidsuitvoerders hebben voldoende invloed over de doelgroepen van het beleid.
• Het beleid structureert het implementatieproces op een zodanige wijze dat de kans dat
uitvoerders en doelgroepen op de gewenste wijze zullen handelen, wordt
gemaximaliseerd.
• De uitvoerende diensten beschikken over voldoende politiek-bestuurlijke en
managementkwaliteiten en ondersteunen de doelstellingen van het beleid.
• Het beleid wordt tijdens de uitvoering actief ondersteund door de ontwerpers ervan.
• Het beleid wordt in de loop van de tijd niet achterhaald door nieuw, conflicterend
beleid of door veranderingen in sociaal-economische of politieke omstandigheden
,Hoorcollege II – 05-02-2020 – Beleidscyclus
Wat gaan we vandaag doen:
- De beleidscyclus; helpt om te ordenen. Maar de cyclus wordt nooit zo mooi
doorlopen. Het is eigenlijk een leercyclus.
- Theoretische conceptuele ordening; komt in het tweede hoofdstuk van Cairney
aan de orde.
- Goed onderwijsbeleid; als illustratie die bedoeld wordt.
Waarom aandacht voor (onderwijs)beleid?
- Vanwege de (mis)match tussen wensen/ verwachtingen en resultaten.
• We trachten te verklaren wat er in de lange weg tussen agendavorming/
beleidsformulering (verwachtingen en intenties) en uitvoeren
(resultaten / onbedoelde effecten) feitelijk gebeurd.
• Op basis daarvan aanbevelingen te doen om die verwachtingen en
resultaten beter te laten ‘matchen’.
- Heeft consequenties voor onze sturingstheorieen en voor de richting van
politiek-bestuurlijke en beleidssystemen: overheid/ samenleving.
• Immers: het ging om ons de condities waaronder actoren in staat zijn
tot het formuleren van. Effectieve en legitieme oplossingen voor
publieke kwesties.
- De beleidscyclus als een leercyclus.
→ Goed beleid begint met problemen. (Ongetemde problemen, de oorzaak is onduidelijk en
daarmee ook de aanpak.)
, → Het is altijd een samenspel tussen praktijk, kennisinstituten en bestuur en beleid. Beleid
formuleren op evidenced based, gebaseerd op de best beschikbare kennis die we over het
probleem hebben.
→ Het middenveld is een blackbox.
De verschillende fases zoals hierboven:
1) Agendavorming
2) Beleidsformulering
3) Besluitvorming
4) Implementatie
5) Evaluatie (Kan ook voortdurend gebeuren – monitoring)
Dan weer opnieuw. Tussen Evaluatie en agendavorming zit een soort verantwoording.
1) Agendavorming:
- Identificeren van problemen die om aandacht vragen, prioritering daarvan. Tijd
is schaars namelijk en aandacht is schaars.
- Vaststellen van de aard van het probleem; de oplossing ligt vaak hier al in
besloten.
Betekend niet altijd dat het ook media-agenda of politieke-agenda staat.
2) Beleidsformulering
- Doelen stellen, oplossingen analyseren in kosten/ baten en effecten,
beleidsinstrumenten selecteren. Via wet-en regelgeving of via communicatie,
via financiële instrumenten?
3) Legitimatie/ besluitvorming
- Beleid kiezen: wetgevingsproces (wetgevende en uitvoerende macht), steun
organiseren via consultatie, overleg, onderhandeling etc.
