INSOLVENTIERECHT EN ZEKERHEID
WERKGROEPOPDRACHT WEEK 3
1) Bèta Bank heeft in 2015 werkkapitaalfinanciering aan aannemer Gentrify B.V. verstrekt tegen stille
pandrechten op de vorderingen van Gentrify op haar klanten.
a) Hoe dient het stille pandrecht van Bèta Bank op de vorderingen van Gentrify gevestigd te
worden? Ga bij beantwoording ook in op de vraag hoe de vorderingen waarvoor en waarop
het pandrecht gevestigd wordt, in de pandakte omschreven dienen te worden.
Stil pandrecht dient te worden gevestigd door een authentieke (notariële akte) of akte +
geregistreerde onderhandse akte (bij de Belastingdienst) art. 3:239 lid 1 BW jo. 3:84 BW jo.
3:98 BW
Wat moet je omschrijven in de pandakte
Vordering op naam
Waarvoor: zekerheid op de vordering van de bank op Gentrify
Waarop: op de vorderingen die Gentrify heeft op haar klanten debiteurenvorderingen
Omschrijving van te verpanden vorderingen waarop?
HR Rivierland & HR Mulder q.q. je hoeft niet te specificeren, vordering op … is voldoende,
algemene omschrijvingen
Waarvoor? De vordering die Gentrify op debiteuren heeft. Generieke omschrijving is
voldoende. Voor alles wat de bank uit welke hoofde te vorderen heeft
Pandhouder is de bank, pandgever is degene die de bank financiert.
b) Bèta Bank wil niet alleen een stil pandrecht op de vorderingen die Gentrify in 2015 heeft of
zal verkrijgen op haar bestaande klanten, maar wil ook stil pandrechten op alle vorderingen
die Gentrify na die tijd vermoedelijk op nieuwe klanten zal verkrijgen. Kort gezegd wil Bèta
Bank dat alle vordering van Gentrify op ieder toekomstig moment aan haar verpand zijn. Kan
dat, en zo ja, hoe?
Dat kan niet. Er is een beperking aan verpandingsmogelijkheden in art. 3:239 lid 1 BW. Het
moet gaan om een bestaande vordering of vordering die voortvloeien uit bestaande
rechtsverhoudingen
De reden hiervoor is dat er dan nog een mogelijkheid bestaat voor verhaal van ongesecureerde
schuldeisers (willekeurige handelscrediteur, of financier die geen zekerheden heeft bedongen)
Wat wel kan is dat er een volmacht wordt gegeven om aan zichzelf nieuwe debiteuren te
verpanden verzamelpand (dagelijks)
Volmacht is een cruciale bepaling art. 3:60 BW
1
, Systeem goederenrecht:
art. 3:84 B: titel, beschikkingsbevoegd, levering en overdraagbaarheid
Zekerheden: titel, beschikkingsbevoegdheid en vestiging
Absoluut toekomstige vorderingen is niet mogelijk
Wat te doen met nieuwe klanten?
de bank zorgt ervoor dat er een volmacht staat in al die pandakten: in die volmacht staat dat de
bank ten behoeve van de pandgever dagelijks zo een pandakte ter registratie naar de
Belastingdienst sturen
HR Dix q.q./ING
- is het mogelijk op basis van een verzamelpandakte pandrechten te krijgen?
Bank vertegenwoordigt daarbij de pandgevers en registreert één enkele pandakte namens alle
volmachtgevers
HR: Ja dat kan, het is een verzamelpandconstructie en dat is mogelijk want, niet onredelijk
bezwarend, geen verboden Selbstreintritt, de te verpanden vorderingen zijn voldoende bepaald
en geen strijd met uitgangspunten van art. 3:239 BW
Probleem van toestaan sleepnet-benadering: er blijft minder over voor concurrente crediteuren
en voor de salaris van de curator
c) Wat zijn de gevolgen van een dergelijke constructie voor de uitgangspunten van art. 3:276 en
art. 3:277 BW?
Hr Dix q.q./ING r.o. 4.8.3
Er blijft steeds minder over voor concurrente schuldeisers. De uitgangspunten waarop de art.
3:276 en 3:277 lid 1 zijn gebaseerd, zijn wat betreft concurrente schuldeisers verregaand
uitgehold
Er blijft ook steeds minder salaris over voor de curator
In de loop van 2017 wil Gentrify, dat eerder een bedrijfspand huurde, een pand aankopen. Ze klopt aan
bij Alfa Bank, die € 600.000,- aan financiering verstrekt tegen een hypotheekrecht op het bedrijfspand.
Begin 2019 constateert Bèta Bank dat er sprake is van een stevige ‘onderdekking’: de geschatte
opbrengst van haar pandrechten op de vorderingen van Gentrify is zo’n € 500.000, terwijl Bèta
inmiddels een vordering van € 800.000 op Gentrify heeft. Een werknemer van Bèta bespreekt deze
lastige situatie op een borrel van de Nederlandse Vereniging van Banken met een werknemer van Alfa
Bank, waarop die werknemer aangeeft dat Alfa Bank juist meer dan voldoende zekerheid heeft,
aangezien het bedrijfspand sinds 2017 flink in waarde is gestegen. De opbrengst van de uitwinning
van haar hypotheekrecht wordt geschat op ruim € 800.000, terwijl Alfa maar € 600.000 te vorderen
heeft van Gentrify.
d) Kunnen partijen iets verzinnen om, bij een eventueel faillissement van Gentrify, het overschot
aan zekerheden bij Alfa Bank ten goede te laten komen aan Bèta Bank, mocht dat nodig zijn?
Zo ja, welke constructie zou u hen aanbevelen en waarom? Werk ook uit hoe de constructie
juridisch gezien werkt.
Overwaarde-arrangement wederzijdse zekerhedenregeling
Wederzijdsezekerhedenarrangement overwaarde-arrangement =een
financieringsconstructie waarbij twee, meestal aan elkaar gelieerde financiers beide optimaal
voordeel proberen te halen uit de ten behoeve van een van hen gevestigde zekerheidsrechten
De kern van het arrangement = gelegen in het feit dat de door X verstrekte zekerheden, mede
zijn gevestigd tot zekerheid van de regresvordering van de bank op X, op deze manier kan de
bank de gehele opbrengst van de zekerheden incl. de “overwaarde” behouden
2
WERKGROEPOPDRACHT WEEK 3
1) Bèta Bank heeft in 2015 werkkapitaalfinanciering aan aannemer Gentrify B.V. verstrekt tegen stille
pandrechten op de vorderingen van Gentrify op haar klanten.
a) Hoe dient het stille pandrecht van Bèta Bank op de vorderingen van Gentrify gevestigd te
worden? Ga bij beantwoording ook in op de vraag hoe de vorderingen waarvoor en waarop
het pandrecht gevestigd wordt, in de pandakte omschreven dienen te worden.
Stil pandrecht dient te worden gevestigd door een authentieke (notariële akte) of akte +
geregistreerde onderhandse akte (bij de Belastingdienst) art. 3:239 lid 1 BW jo. 3:84 BW jo.
3:98 BW
Wat moet je omschrijven in de pandakte
Vordering op naam
Waarvoor: zekerheid op de vordering van de bank op Gentrify
Waarop: op de vorderingen die Gentrify heeft op haar klanten debiteurenvorderingen
Omschrijving van te verpanden vorderingen waarop?
HR Rivierland & HR Mulder q.q. je hoeft niet te specificeren, vordering op … is voldoende,
algemene omschrijvingen
Waarvoor? De vordering die Gentrify op debiteuren heeft. Generieke omschrijving is
voldoende. Voor alles wat de bank uit welke hoofde te vorderen heeft
Pandhouder is de bank, pandgever is degene die de bank financiert.
b) Bèta Bank wil niet alleen een stil pandrecht op de vorderingen die Gentrify in 2015 heeft of
zal verkrijgen op haar bestaande klanten, maar wil ook stil pandrechten op alle vorderingen
die Gentrify na die tijd vermoedelijk op nieuwe klanten zal verkrijgen. Kort gezegd wil Bèta
Bank dat alle vordering van Gentrify op ieder toekomstig moment aan haar verpand zijn. Kan
dat, en zo ja, hoe?
Dat kan niet. Er is een beperking aan verpandingsmogelijkheden in art. 3:239 lid 1 BW. Het
moet gaan om een bestaande vordering of vordering die voortvloeien uit bestaande
rechtsverhoudingen
De reden hiervoor is dat er dan nog een mogelijkheid bestaat voor verhaal van ongesecureerde
schuldeisers (willekeurige handelscrediteur, of financier die geen zekerheden heeft bedongen)
Wat wel kan is dat er een volmacht wordt gegeven om aan zichzelf nieuwe debiteuren te
verpanden verzamelpand (dagelijks)
Volmacht is een cruciale bepaling art. 3:60 BW
1
, Systeem goederenrecht:
art. 3:84 B: titel, beschikkingsbevoegd, levering en overdraagbaarheid
Zekerheden: titel, beschikkingsbevoegdheid en vestiging
Absoluut toekomstige vorderingen is niet mogelijk
Wat te doen met nieuwe klanten?
de bank zorgt ervoor dat er een volmacht staat in al die pandakten: in die volmacht staat dat de
bank ten behoeve van de pandgever dagelijks zo een pandakte ter registratie naar de
Belastingdienst sturen
HR Dix q.q./ING
- is het mogelijk op basis van een verzamelpandakte pandrechten te krijgen?
Bank vertegenwoordigt daarbij de pandgevers en registreert één enkele pandakte namens alle
volmachtgevers
HR: Ja dat kan, het is een verzamelpandconstructie en dat is mogelijk want, niet onredelijk
bezwarend, geen verboden Selbstreintritt, de te verpanden vorderingen zijn voldoende bepaald
en geen strijd met uitgangspunten van art. 3:239 BW
Probleem van toestaan sleepnet-benadering: er blijft minder over voor concurrente crediteuren
en voor de salaris van de curator
c) Wat zijn de gevolgen van een dergelijke constructie voor de uitgangspunten van art. 3:276 en
art. 3:277 BW?
Hr Dix q.q./ING r.o. 4.8.3
Er blijft steeds minder over voor concurrente schuldeisers. De uitgangspunten waarop de art.
3:276 en 3:277 lid 1 zijn gebaseerd, zijn wat betreft concurrente schuldeisers verregaand
uitgehold
Er blijft ook steeds minder salaris over voor de curator
In de loop van 2017 wil Gentrify, dat eerder een bedrijfspand huurde, een pand aankopen. Ze klopt aan
bij Alfa Bank, die € 600.000,- aan financiering verstrekt tegen een hypotheekrecht op het bedrijfspand.
Begin 2019 constateert Bèta Bank dat er sprake is van een stevige ‘onderdekking’: de geschatte
opbrengst van haar pandrechten op de vorderingen van Gentrify is zo’n € 500.000, terwijl Bèta
inmiddels een vordering van € 800.000 op Gentrify heeft. Een werknemer van Bèta bespreekt deze
lastige situatie op een borrel van de Nederlandse Vereniging van Banken met een werknemer van Alfa
Bank, waarop die werknemer aangeeft dat Alfa Bank juist meer dan voldoende zekerheid heeft,
aangezien het bedrijfspand sinds 2017 flink in waarde is gestegen. De opbrengst van de uitwinning
van haar hypotheekrecht wordt geschat op ruim € 800.000, terwijl Alfa maar € 600.000 te vorderen
heeft van Gentrify.
d) Kunnen partijen iets verzinnen om, bij een eventueel faillissement van Gentrify, het overschot
aan zekerheden bij Alfa Bank ten goede te laten komen aan Bèta Bank, mocht dat nodig zijn?
Zo ja, welke constructie zou u hen aanbevelen en waarom? Werk ook uit hoe de constructie
juridisch gezien werkt.
Overwaarde-arrangement wederzijdse zekerhedenregeling
Wederzijdsezekerhedenarrangement overwaarde-arrangement =een
financieringsconstructie waarbij twee, meestal aan elkaar gelieerde financiers beide optimaal
voordeel proberen te halen uit de ten behoeve van een van hen gevestigde zekerheidsrechten
De kern van het arrangement = gelegen in het feit dat de door X verstrekte zekerheden, mede
zijn gevestigd tot zekerheid van de regresvordering van de bank op X, op deze manier kan de
bank de gehele opbrengst van de zekerheden incl. de “overwaarde” behouden
2
