Tentamen multimodale communicatie
Samenvatting
Tentamenstof:
- Bateman, Wildfeuer & Hiippala —> H2, H3, H13
- Barthes (1977)
- Quené en Van den Bergh (2023) —> H3, H4, H7(-7.3), H8, H9(tm9.3),
- Taylor (2003)
- Zhang (2022)
- Bordwell (2008) —> H4
- Bell & Millic (2002)
- Mulken & Schellens (2012)
Bateman, Wildfeuer & Hiippala (H2, H3, H13)
Hoofdstuk 2: Recognising Multimodality
- Model van de communicator:
1. Audiovisuele aanwijzingen -> 2. Actieve betekenisvolle uitwerking -> 3. Hypotheses en
conclusies.
—> 2 & 3 worden beïnvloedt door onze mentale schema’s.
- Mentale schema’s = kennis die je al bezit en die je gebruikt om nieuwe indrukken te
voorspellen en classi ceren. Ze zijn persoonlijk en cultureel bepaald. Er zijn ook dominante
vormen van deze schema’s die de meeste mensen hetzelfde idee geven - stereotypen.
- Multimodaliteit = er worden verschillende vormen van communicatie gebruikt in een en
dezelfde communicatieve situatie. Bijv. Beeld, geluid, tekst en non-verbale communicatie.
—> ‘Alles om ons heen is multimodaal.’ - losse onderdelen zijn nauwelijks te identi ceren.
De combinatie van verschillende modaliteiten zorgt voor een bepaalde samenhang waaruit een
betekenis vormt.
Materiality en senses.
- Senses = menselijke zintuigen. Het gaat bij multimodaliteit vooral om zien en horen. Senses
helpen ons bij het opnemen van materialities in ons lichaam zodat er betekenis aan gegeven
kan worden.
- Materialities = fysieke, zintuiglijk waarneembare vormen waarin betekenis wordt uitgedrukt. Zijn
meetbaar en laten analyseerbare sporen achter. Multimodaliteit ontstaat pas wanneer minstens
twee materialities samenkomen.
—> Sound: geluid is het resultaat van een golf die door een medium heen gaat. Je oor vangt
deze trillingen op. Geluid kan in verschillende contexten anders geïnterpreteerd worden.
(Sound sources = koppeling van een geluid aan iets dat staat te gebeuren, aanwezig is of
eraan komt. Bijv muziek in lms)
—> Vision: fysiek e ect van licht op het oog
—> Visuality: culturele en betekenisgevende praktijken die hierop volgen.
Association = snel en exibel herkennen en verbinden van beelden. Je hebt een bepaald beeld
bij iets.
Compositionality (in beeld) = Brein combineert verschillende losse elementen tot één beeld.
Op het moment dat je iets gaat zien kun je dit moeilijk nog ontzien. (Bijv. Bij illusies)
Resemblance = het geven van een betekenis doordat iets er op lijkt. Link leggen door
gelijkenis.
Propositions = beelden beweren geen waarheid. Ze laten iets zien/ stellen iets voor. Beelden
kunnen wel gebruikt worden om te overtuigen, suggereren of manipuleren. —> Discussie tussen
ff fi fl fi fi
, verschil in functie van taal en beeld.
Experience = beeld geeft een ervaring duidelijker weer dan taal. Beelden roepen dan ook
sneller zintuigelijke ervaringen op.
- Haptic visuality = beelden kunnen lichamelijke of emotionele reacties oproepen. Laat zien dat
beelden zintuigen aanspreken buiten enkel het visuele (bijv. Kippenvel)
Language
- Conventionality = een convention is een afspraak of gewoonte waarbij mensen uit meerdere
mogelijke opties steeds dezelfde keuze maken, omdat iedereen dat zo doet.
—> hierdoor krijgen tekens en symbolen betekenis. Deze betekenis is afgesproken zodat
iedereen weet wat bijv bedoeld wordt met en bepaald verkeersbord.
(In verschillende talen en culturen kunnen dezelfde tekens echter andere betekenissen hebben.)
- Compositionality (in taal) = betekenis van een zin wordt opgebouwd uit te betekenis van losse
woorden. Om een zin te begrijpen moet je weten wat elk woord betekent en hoe ze samen een
geheel vormen.
—> betekenis van een complexe uitdrukking kan worden opgebouwd uit de betekenis van
afzonderlijke delen en de grammaticale regels die hun samenhang bepalen
- Substitutivity = je kunt een taalonderdeel/ element in een zin vervangen zonder dat de
betekenis van de rest veranderd. (Bijv. De kat zit buiten —> De hond zit buiten)
- Double articulation = taal is op twee niveau’s opgebouwd. Betekenisvolle woorden zijn
opgebouwd uit betekenisloze klanken (fonemen) waardoor oneindig veel betekenissen
gevormd kunnen worden met een beperkt aantal klanken.
1. Woorden vormen zinnen
2. Klanken vormen woorden
- Functionality = alle vormen van communicatie hebben een functie, ze zijn niet willekeurig maar
ontstaan om een communicatieve functie te vervullen. Bij taal heeft niet alleen wat je zegt een
functie maar ook de grammatica.
—> taalstructuren ontstaan vanuit communicatieve functies.
—> Systematic-Functional linguistics (SFL) = laat zien hoe taal functioneert volgens drie
functies die in elke communicatieve situatie aanwezig zijn;
1. Ideationale metafunctie: taal om de wereld te beschrijven.
2. Interpersoonlijke metafunctie: taal om relaties aan te gaan of houdingen uit te drukken.
3. Tekstuele metafunctie: taal om coherente, samenhangende teksten te maken.
Langue en Parole
- Langue = het systeem van taal. De regels en structuur die alle sprekers van een taal kennen.
Bijv een correcte zin heeft minstens een pv en een ow.
- Parole = het gebruik van het taalsysteem door mensen in echte communicatie. Zinnen die
daadwerkelijk worden uitgesproken volgens de regels. Bijv “het regent vandaag” is parole en
een andere variant hierop is “vandaag regent het”. Het is een andere manier van uitspreken
maar nog steeds correct dus ook parole.
—> Parole volgt de regels van langue.
Driedelige model van Peirce
- Representamen = het teken zelf, de vorm die je ziet, hoort of ervaart. Het is de drager van de
betekenis, maar op zichzelf zegt het nog niks over wat het betekent.
- Object = het ding of concept waar het teken naar verwijst. Dit kan concreet of abstract zijn.
- Interpretant = de betekenis of interpretatie die het teken oproept in de geest van iemand. Hoe
je persoonlijk het teken begrijpt of interpreteert.
—> voorbeeld: rood achthoekig bord met het woord STOP (representamen), de actie waar het
naar verwijst is dat je moet stoppen bij deze weg (object). Als bestuurder begrijp je dat je moet
remmen om de verkeersregel te volgen (interpretant).
Icoon, index en symbool
- Iconen = teken lijkt op het object. Gelijkenis
voorbeeld: foto van een boom lijkt op een echte boom
Samenvatting
Tentamenstof:
- Bateman, Wildfeuer & Hiippala —> H2, H3, H13
- Barthes (1977)
- Quené en Van den Bergh (2023) —> H3, H4, H7(-7.3), H8, H9(tm9.3),
- Taylor (2003)
- Zhang (2022)
- Bordwell (2008) —> H4
- Bell & Millic (2002)
- Mulken & Schellens (2012)
Bateman, Wildfeuer & Hiippala (H2, H3, H13)
Hoofdstuk 2: Recognising Multimodality
- Model van de communicator:
1. Audiovisuele aanwijzingen -> 2. Actieve betekenisvolle uitwerking -> 3. Hypotheses en
conclusies.
—> 2 & 3 worden beïnvloedt door onze mentale schema’s.
- Mentale schema’s = kennis die je al bezit en die je gebruikt om nieuwe indrukken te
voorspellen en classi ceren. Ze zijn persoonlijk en cultureel bepaald. Er zijn ook dominante
vormen van deze schema’s die de meeste mensen hetzelfde idee geven - stereotypen.
- Multimodaliteit = er worden verschillende vormen van communicatie gebruikt in een en
dezelfde communicatieve situatie. Bijv. Beeld, geluid, tekst en non-verbale communicatie.
—> ‘Alles om ons heen is multimodaal.’ - losse onderdelen zijn nauwelijks te identi ceren.
De combinatie van verschillende modaliteiten zorgt voor een bepaalde samenhang waaruit een
betekenis vormt.
Materiality en senses.
- Senses = menselijke zintuigen. Het gaat bij multimodaliteit vooral om zien en horen. Senses
helpen ons bij het opnemen van materialities in ons lichaam zodat er betekenis aan gegeven
kan worden.
- Materialities = fysieke, zintuiglijk waarneembare vormen waarin betekenis wordt uitgedrukt. Zijn
meetbaar en laten analyseerbare sporen achter. Multimodaliteit ontstaat pas wanneer minstens
twee materialities samenkomen.
—> Sound: geluid is het resultaat van een golf die door een medium heen gaat. Je oor vangt
deze trillingen op. Geluid kan in verschillende contexten anders geïnterpreteerd worden.
(Sound sources = koppeling van een geluid aan iets dat staat te gebeuren, aanwezig is of
eraan komt. Bijv muziek in lms)
—> Vision: fysiek e ect van licht op het oog
—> Visuality: culturele en betekenisgevende praktijken die hierop volgen.
Association = snel en exibel herkennen en verbinden van beelden. Je hebt een bepaald beeld
bij iets.
Compositionality (in beeld) = Brein combineert verschillende losse elementen tot één beeld.
Op het moment dat je iets gaat zien kun je dit moeilijk nog ontzien. (Bijv. Bij illusies)
Resemblance = het geven van een betekenis doordat iets er op lijkt. Link leggen door
gelijkenis.
Propositions = beelden beweren geen waarheid. Ze laten iets zien/ stellen iets voor. Beelden
kunnen wel gebruikt worden om te overtuigen, suggereren of manipuleren. —> Discussie tussen
ff fi fl fi fi
, verschil in functie van taal en beeld.
Experience = beeld geeft een ervaring duidelijker weer dan taal. Beelden roepen dan ook
sneller zintuigelijke ervaringen op.
- Haptic visuality = beelden kunnen lichamelijke of emotionele reacties oproepen. Laat zien dat
beelden zintuigen aanspreken buiten enkel het visuele (bijv. Kippenvel)
Language
- Conventionality = een convention is een afspraak of gewoonte waarbij mensen uit meerdere
mogelijke opties steeds dezelfde keuze maken, omdat iedereen dat zo doet.
—> hierdoor krijgen tekens en symbolen betekenis. Deze betekenis is afgesproken zodat
iedereen weet wat bijv bedoeld wordt met en bepaald verkeersbord.
(In verschillende talen en culturen kunnen dezelfde tekens echter andere betekenissen hebben.)
- Compositionality (in taal) = betekenis van een zin wordt opgebouwd uit te betekenis van losse
woorden. Om een zin te begrijpen moet je weten wat elk woord betekent en hoe ze samen een
geheel vormen.
—> betekenis van een complexe uitdrukking kan worden opgebouwd uit de betekenis van
afzonderlijke delen en de grammaticale regels die hun samenhang bepalen
- Substitutivity = je kunt een taalonderdeel/ element in een zin vervangen zonder dat de
betekenis van de rest veranderd. (Bijv. De kat zit buiten —> De hond zit buiten)
- Double articulation = taal is op twee niveau’s opgebouwd. Betekenisvolle woorden zijn
opgebouwd uit betekenisloze klanken (fonemen) waardoor oneindig veel betekenissen
gevormd kunnen worden met een beperkt aantal klanken.
1. Woorden vormen zinnen
2. Klanken vormen woorden
- Functionality = alle vormen van communicatie hebben een functie, ze zijn niet willekeurig maar
ontstaan om een communicatieve functie te vervullen. Bij taal heeft niet alleen wat je zegt een
functie maar ook de grammatica.
—> taalstructuren ontstaan vanuit communicatieve functies.
—> Systematic-Functional linguistics (SFL) = laat zien hoe taal functioneert volgens drie
functies die in elke communicatieve situatie aanwezig zijn;
1. Ideationale metafunctie: taal om de wereld te beschrijven.
2. Interpersoonlijke metafunctie: taal om relaties aan te gaan of houdingen uit te drukken.
3. Tekstuele metafunctie: taal om coherente, samenhangende teksten te maken.
Langue en Parole
- Langue = het systeem van taal. De regels en structuur die alle sprekers van een taal kennen.
Bijv een correcte zin heeft minstens een pv en een ow.
- Parole = het gebruik van het taalsysteem door mensen in echte communicatie. Zinnen die
daadwerkelijk worden uitgesproken volgens de regels. Bijv “het regent vandaag” is parole en
een andere variant hierop is “vandaag regent het”. Het is een andere manier van uitspreken
maar nog steeds correct dus ook parole.
—> Parole volgt de regels van langue.
Driedelige model van Peirce
- Representamen = het teken zelf, de vorm die je ziet, hoort of ervaart. Het is de drager van de
betekenis, maar op zichzelf zegt het nog niks over wat het betekent.
- Object = het ding of concept waar het teken naar verwijst. Dit kan concreet of abstract zijn.
- Interpretant = de betekenis of interpretatie die het teken oproept in de geest van iemand. Hoe
je persoonlijk het teken begrijpt of interpreteert.
—> voorbeeld: rood achthoekig bord met het woord STOP (representamen), de actie waar het
naar verwijst is dat je moet stoppen bij deze weg (object). Als bestuurder begrijp je dat je moet
remmen om de verkeersregel te volgen (interpretant).
Icoon, index en symbool
- Iconen = teken lijkt op het object. Gelijkenis
voorbeeld: foto van een boom lijkt op een echte boom
