Module 3 – Anatomie & Fysiologie – Samenvatting
1. Soorten spierweefsel
Er zijn drie soorten spierweefsel in het lichaam, elk met een eigen structuur, functie en
werking:
1. Glad spierweefsel
○ Vindplaats: Wand van holle organen zoals de darm, maag, bloedvaten.
○ Structuur: Spoelvormige cellen met één kern.
○ Kenmerken: Trekt langzaam samen, reageert traag, vrijwel onvermoeibaar.
○ Werking: Onwillekeurig, wordt niet door de wil aangestuurd.
2. Dwarsgestreept spierweefsel
○ Vindplaats: Skeletspieren.
○ Structuur: Lange ketens van spiercellen met meerdere kernen aan de
buitenzijde.
○ Kenmerken: Reageert en werkt snel, raakt snel vermoeid.
○ Werking: Willekeurig, kan met de wil worden aangestuurd.
3. Hartspierweefsel
○ Vindplaats: Hart.
○ Structuur: Dwarsgestreept maar met één kern per cel.
○ Kenmerken: Reageert snel, onvermoeibaar.
○ Werking: Onwillekeurig, aangestuurd door het autonome zenuwstelsel.
2. Diffusie & Osmose
● Diffusie: Spontane beweging van moleculen van een hoge naar lage concentratie.
○ Voorbeeld: Zuurstof diffundeert vanuit de longblaasjes naar het bloed.
● Osmose: Diffusie van water door een semipermeabel membraan, waarbij opgeloste
stoffen beperkt passeren.
○ Voorbeeld: Wateropname in de dunne darm via darmwandcellen.
3. Hartcyclus
1. Hartrustfase: AV-kleppen open, arteriële kleppen gesloten; atria en ventrikels
ontspannen.
2. Atriumsystole: Atria trekken samen, extra bloed naar ventrikels; AV-kleppen nog
open.
3. Ventrikelsystole: Ventrikels trekken samen, AV-kleppen sluiten; arteriële kleppen
openen bij voldoende druk.
4. Spijsvertering
4a. Koolhydraten
● Monosachariden: Glucose, fructose, galactose → direct opname in bloed.
● Disachariden: Maltose, lactose, sacharose → gesplitst door specifieke enzymen
(maltase, lactase, sacharase) → glucose of andere monosachariden.
, ● Polysachariden: Zetmeel → amylase → maltose → glucose → opname of opslag als
glycogeen.
4b. Eiwitten
● Maag: Pepsine + zoutzuur ontvouwen en splitsen eiwitten tot polypeptiden.
● Dunne darm: Trypsine en andere pancreasen breken verder → aminozuren.
● Opname: Bloed → lichaamseigen eiwitten of energieproductie; overtollige
aminogroepen → ureum in lever.
4c. Vetten
● Begin in duodenum, gal emulgeert triglyceriden → lipase splitst → di- en
monoglyceriden + vetzuren.
● Wateroplosbare vetten: poortader → bloed.
● Niet-wateroplosbare vetten: chylomicronen → lymfe → bloed.
● Circulatie: Vrije vetzuren gebonden aan albumine; triglyceriden afgegeven aan
weefsels.
5. Hormonen en energieregulatie
● Insuline: Bloedsuiker ↓, glycogeenopslag, vetopslag (anabool).
● Glucagon: Bloedsuiker ↑, glycogenolyse, vetafbraak (katabool).
● Verzadigingshormonen:
○ Ghreline → stimuleert honger
○ Leptine → stimuleert verzadiging
○ PYY → stimuleert verzadiging
6. Diabetes mellitus
● Type 1: Geen/ weinig insuline; risico ketoacidose, glucosurie, polyurie, dorst,
neurotoxiciteit van ketonen.
● Type 2: Verminderde insulinegevoeligheid; verhoogde bloedsuiker; risico hart- en
vaatziekten, hypoglykemie.
7. Botbalans
● Cellen: Osteoblasten (opbouw), osteoclasten (afbraak), osteocyten (onderhoud).
● Factoren:
○ Positief: calcium, vitamine D, botbelasting.
○ Negatief: leeftijd, menopauze, corticosteroïden, genetica.
, 8. Schildklier
● Hormonen T3 & T4: Reguleren stofwisseling.
● Hyperthyreoïde: Snelle hartslag, gewichtsverlies, nervositeit, tremoren, diarree.
● Hypothyreoïde: Trage hartslag, gewichtstoename, obstipatie, myxoedeem, moeheid.
9. Enzymen
● Functie: Biokatalysatoren, versnellen chemische reacties, ongewijzigd na reactie.
● Structuur: Eiwit + co-enzym.
● Invloed: Specifiek per substraat, pH- en temperatuurgevoelig.
● Voorbeelden in spijsvertering:
○ Amylase → zetmeel → maltose
○ Lipase → triglyceriden → vetzuren
○ Pepsine → eiwitten → polypeptiden
10. Risicofactoren bloeddruk
● Inspanning, roken, koffie, pijn, kou, angst, lichaamstemperatuur.
● RAAS: hormonale regeling van bloeddruk via renine → angiotensine → aldosteron.
Oefententamen Module 3 – 11 open vragen
Vraag 1 – Soorten spierweefsel
Beschrijf de drie soorten spierweefsel, hun vindplaats, kenmerken en of ze willekeurig of
onwillekeurig zijn.
Vraag 2 – Diffusie & Osmose
Leg het verschil uit tussen diffusie en osmose en geef per proces een voorbeeld in het
menselijk lichaam.
1. Soorten spierweefsel
Er zijn drie soorten spierweefsel in het lichaam, elk met een eigen structuur, functie en
werking:
1. Glad spierweefsel
○ Vindplaats: Wand van holle organen zoals de darm, maag, bloedvaten.
○ Structuur: Spoelvormige cellen met één kern.
○ Kenmerken: Trekt langzaam samen, reageert traag, vrijwel onvermoeibaar.
○ Werking: Onwillekeurig, wordt niet door de wil aangestuurd.
2. Dwarsgestreept spierweefsel
○ Vindplaats: Skeletspieren.
○ Structuur: Lange ketens van spiercellen met meerdere kernen aan de
buitenzijde.
○ Kenmerken: Reageert en werkt snel, raakt snel vermoeid.
○ Werking: Willekeurig, kan met de wil worden aangestuurd.
3. Hartspierweefsel
○ Vindplaats: Hart.
○ Structuur: Dwarsgestreept maar met één kern per cel.
○ Kenmerken: Reageert snel, onvermoeibaar.
○ Werking: Onwillekeurig, aangestuurd door het autonome zenuwstelsel.
2. Diffusie & Osmose
● Diffusie: Spontane beweging van moleculen van een hoge naar lage concentratie.
○ Voorbeeld: Zuurstof diffundeert vanuit de longblaasjes naar het bloed.
● Osmose: Diffusie van water door een semipermeabel membraan, waarbij opgeloste
stoffen beperkt passeren.
○ Voorbeeld: Wateropname in de dunne darm via darmwandcellen.
3. Hartcyclus
1. Hartrustfase: AV-kleppen open, arteriële kleppen gesloten; atria en ventrikels
ontspannen.
2. Atriumsystole: Atria trekken samen, extra bloed naar ventrikels; AV-kleppen nog
open.
3. Ventrikelsystole: Ventrikels trekken samen, AV-kleppen sluiten; arteriële kleppen
openen bij voldoende druk.
4. Spijsvertering
4a. Koolhydraten
● Monosachariden: Glucose, fructose, galactose → direct opname in bloed.
● Disachariden: Maltose, lactose, sacharose → gesplitst door specifieke enzymen
(maltase, lactase, sacharase) → glucose of andere monosachariden.
, ● Polysachariden: Zetmeel → amylase → maltose → glucose → opname of opslag als
glycogeen.
4b. Eiwitten
● Maag: Pepsine + zoutzuur ontvouwen en splitsen eiwitten tot polypeptiden.
● Dunne darm: Trypsine en andere pancreasen breken verder → aminozuren.
● Opname: Bloed → lichaamseigen eiwitten of energieproductie; overtollige
aminogroepen → ureum in lever.
4c. Vetten
● Begin in duodenum, gal emulgeert triglyceriden → lipase splitst → di- en
monoglyceriden + vetzuren.
● Wateroplosbare vetten: poortader → bloed.
● Niet-wateroplosbare vetten: chylomicronen → lymfe → bloed.
● Circulatie: Vrije vetzuren gebonden aan albumine; triglyceriden afgegeven aan
weefsels.
5. Hormonen en energieregulatie
● Insuline: Bloedsuiker ↓, glycogeenopslag, vetopslag (anabool).
● Glucagon: Bloedsuiker ↑, glycogenolyse, vetafbraak (katabool).
● Verzadigingshormonen:
○ Ghreline → stimuleert honger
○ Leptine → stimuleert verzadiging
○ PYY → stimuleert verzadiging
6. Diabetes mellitus
● Type 1: Geen/ weinig insuline; risico ketoacidose, glucosurie, polyurie, dorst,
neurotoxiciteit van ketonen.
● Type 2: Verminderde insulinegevoeligheid; verhoogde bloedsuiker; risico hart- en
vaatziekten, hypoglykemie.
7. Botbalans
● Cellen: Osteoblasten (opbouw), osteoclasten (afbraak), osteocyten (onderhoud).
● Factoren:
○ Positief: calcium, vitamine D, botbelasting.
○ Negatief: leeftijd, menopauze, corticosteroïden, genetica.
, 8. Schildklier
● Hormonen T3 & T4: Reguleren stofwisseling.
● Hyperthyreoïde: Snelle hartslag, gewichtsverlies, nervositeit, tremoren, diarree.
● Hypothyreoïde: Trage hartslag, gewichtstoename, obstipatie, myxoedeem, moeheid.
9. Enzymen
● Functie: Biokatalysatoren, versnellen chemische reacties, ongewijzigd na reactie.
● Structuur: Eiwit + co-enzym.
● Invloed: Specifiek per substraat, pH- en temperatuurgevoelig.
● Voorbeelden in spijsvertering:
○ Amylase → zetmeel → maltose
○ Lipase → triglyceriden → vetzuren
○ Pepsine → eiwitten → polypeptiden
10. Risicofactoren bloeddruk
● Inspanning, roken, koffie, pijn, kou, angst, lichaamstemperatuur.
● RAAS: hormonale regeling van bloeddruk via renine → angiotensine → aldosteron.
Oefententamen Module 3 – 11 open vragen
Vraag 1 – Soorten spierweefsel
Beschrijf de drie soorten spierweefsel, hun vindplaats, kenmerken en of ze willekeurig of
onwillekeurig zijn.
Vraag 2 – Diffusie & Osmose
Leg het verschil uit tussen diffusie en osmose en geef per proces een voorbeeld in het
menselijk lichaam.
