H12 – MOLECUULBOUW
12.1 LEWISSTRUCTUREN
LEWISSTRUCTUREN
Atomen vormen bindingen > edelgasconfiguratie – 8 valentie-elektronen in buitenste schil
Covalentie – hoeveel bindingen een atoom aan gaat (8 in de buitenste schil volgens octeregel)
Als je alle valentie-elektronen tekent (dus niet alleen de bindingen) = Lewisstructuur
Elektronen komen in tweetallen voor – elektronenpaar
Binding = gemeenschappelijk elektronen = bindend elektronenpaar (streepje = 2 elektronen/1 per
atoom)
Overige valentie-elektronen teken je als vrije elektronenparen als stipjes (2 stipjes bij elkaar)
LEWISSTRUCTUREN OPSTELLEN
1) Structuurformule (bindingen volgens covalentie)
2) Zoek op hoeveel valentie-elektronen elk atoom heeft en hoeveel er nodig zijn voor een octet
3) Bepaal hoeveel valentie-elektronen er in de bindende elektronenparen zijn gebruikt en hoeveel er over zijn
4) Bereken hoeveel vrije elektronenparen je daarvan kan maken ( ÷ 2)
5) Geef de Lewisstructuur
UITZONDERINGEN OP DE OCTETREGEL
Centraal P N of S-atoom kan meer dan 4 bindingen/8 valentie-elektronen hebben = uitgebreid octet
In opdrachten zal de aangepaste covalentie altijd gegeven worden
LEWISSTRUCTUREN VAN RADICALEN OPSTELLEN
Radicaal – deeltje waarbij er een ongepaard elektron voorkomt op een van de atomen (reageert snel)
1) Zorg dat het centraal liggende atoom klopt met de octetregel
2) Zoek op hoeveel valentie-elektronen elk atoom heeft en hoeveel er nodig zijn voor een octet
3) Er blijft 1 atoom dat een binding te weinig heeft > oplossen met radicaal in Lewisstructuur
LEWISSTRUCTUUR VAN EEN ION OPSTELLEN
Lading van -1 geeft 1 extra elektron
Lading van +1 geeft 1 elektron minder
Blokhaken om Lewisstructuur zetten + lading rechtsboven
FORMELE LADING
Formele lading is als een atoom meer of minder valentie elektronen bevat dan oorspronkelijk (door paren)
Som van formele lading moet gelijk zijn aan lading molecuul
Formele lading aangeven met omcirkelde lading bij het atoom
, 12.2 VSPERR-THEORIE
ΔEN Soort binding
SOORTEN BINDINGEN
<0.4 apolair
Verschil in elektronegativiteit> elektronenpaar gaat naar atoom met hoogste 0.4-1.7 polair
elektronegativiteit > atomen krijgen partiële lading met polaire >1.7 ion
atoombinding
Binding tussen moleculen = vanderwaalsbinding (neemt toe bij hogere atoommassa)
N-/O-atoom kan sterke polaire binding vormen met H-atoom = waterstofbrug (goed oplosbaar)
RUIMTELIJKE BOUW
VSEPR-methode voorspelt ruimtelijke bouw (en dus oplosbaarheid) door lewisstructuur
Omringingsgetal centrale atoom (aantal atomen aan atoom + aantal vrije elektronenparen)
Omringingsgetal bepaalt bindingshoeken en dus de ruimtelijke structuur
DIPOLEN
Moleculen met partiële ladingen en positieve/negatieve kant = dipolen
Binding tussen 2 dipolen = dipool-dipoolbinding > grote oplosbaarheid
12.3 MESOMERIE
BENZEEN EN FENOL
Als een molecuul/ion meerdere lewisstructuren heeft = mesomerie
Tussen de grensstructuren moet een⇔ (de echte structuur is een mix)
Hoe meer grensstructuren, hoe stabieler het molecuul
HET OPSTELLEN VAN GRENSSTRUCTUREN
Elektronenparen verplaatsen naar naastgelegen atomen
Vrije elektronen paren kunnen bindende elektronen paren
worden en andersom
Let op dat de formele lading verplaatst
Let op dat de octetregel blijft kloppen
12.4 REACTIEMECHANISMEN
SUBSTITUTIEREACTIES
Substitutiereactie – atoom(groep) wordt vervangen door een andere atoom(groep)
Via radicaalmechanisme of ionair mechanisme
Beschrijving van reactie die verloopt in aantal snelle deelstappen – reactiemechanisme
RADICAALMECHANISME
1) Initiatie – absorptie van uv-straling zorgt dat stof (die gaat vervangen) splitst in radicalen
2) Propagatie – Radicaal reageert met beginstof > zijgroep/atomen splitsen af > tweede radicaal > reageert
met de stof die de eerdere radicalen vormde > nieuwe stof
3) Terminatie – De twee radicalen reageren met elkaar > kan niet meer verder gereageerd worden.
12.1 LEWISSTRUCTUREN
LEWISSTRUCTUREN
Atomen vormen bindingen > edelgasconfiguratie – 8 valentie-elektronen in buitenste schil
Covalentie – hoeveel bindingen een atoom aan gaat (8 in de buitenste schil volgens octeregel)
Als je alle valentie-elektronen tekent (dus niet alleen de bindingen) = Lewisstructuur
Elektronen komen in tweetallen voor – elektronenpaar
Binding = gemeenschappelijk elektronen = bindend elektronenpaar (streepje = 2 elektronen/1 per
atoom)
Overige valentie-elektronen teken je als vrije elektronenparen als stipjes (2 stipjes bij elkaar)
LEWISSTRUCTUREN OPSTELLEN
1) Structuurformule (bindingen volgens covalentie)
2) Zoek op hoeveel valentie-elektronen elk atoom heeft en hoeveel er nodig zijn voor een octet
3) Bepaal hoeveel valentie-elektronen er in de bindende elektronenparen zijn gebruikt en hoeveel er over zijn
4) Bereken hoeveel vrije elektronenparen je daarvan kan maken ( ÷ 2)
5) Geef de Lewisstructuur
UITZONDERINGEN OP DE OCTETREGEL
Centraal P N of S-atoom kan meer dan 4 bindingen/8 valentie-elektronen hebben = uitgebreid octet
In opdrachten zal de aangepaste covalentie altijd gegeven worden
LEWISSTRUCTUREN VAN RADICALEN OPSTELLEN
Radicaal – deeltje waarbij er een ongepaard elektron voorkomt op een van de atomen (reageert snel)
1) Zorg dat het centraal liggende atoom klopt met de octetregel
2) Zoek op hoeveel valentie-elektronen elk atoom heeft en hoeveel er nodig zijn voor een octet
3) Er blijft 1 atoom dat een binding te weinig heeft > oplossen met radicaal in Lewisstructuur
LEWISSTRUCTUUR VAN EEN ION OPSTELLEN
Lading van -1 geeft 1 extra elektron
Lading van +1 geeft 1 elektron minder
Blokhaken om Lewisstructuur zetten + lading rechtsboven
FORMELE LADING
Formele lading is als een atoom meer of minder valentie elektronen bevat dan oorspronkelijk (door paren)
Som van formele lading moet gelijk zijn aan lading molecuul
Formele lading aangeven met omcirkelde lading bij het atoom
, 12.2 VSPERR-THEORIE
ΔEN Soort binding
SOORTEN BINDINGEN
<0.4 apolair
Verschil in elektronegativiteit> elektronenpaar gaat naar atoom met hoogste 0.4-1.7 polair
elektronegativiteit > atomen krijgen partiële lading met polaire >1.7 ion
atoombinding
Binding tussen moleculen = vanderwaalsbinding (neemt toe bij hogere atoommassa)
N-/O-atoom kan sterke polaire binding vormen met H-atoom = waterstofbrug (goed oplosbaar)
RUIMTELIJKE BOUW
VSEPR-methode voorspelt ruimtelijke bouw (en dus oplosbaarheid) door lewisstructuur
Omringingsgetal centrale atoom (aantal atomen aan atoom + aantal vrije elektronenparen)
Omringingsgetal bepaalt bindingshoeken en dus de ruimtelijke structuur
DIPOLEN
Moleculen met partiële ladingen en positieve/negatieve kant = dipolen
Binding tussen 2 dipolen = dipool-dipoolbinding > grote oplosbaarheid
12.3 MESOMERIE
BENZEEN EN FENOL
Als een molecuul/ion meerdere lewisstructuren heeft = mesomerie
Tussen de grensstructuren moet een⇔ (de echte structuur is een mix)
Hoe meer grensstructuren, hoe stabieler het molecuul
HET OPSTELLEN VAN GRENSSTRUCTUREN
Elektronenparen verplaatsen naar naastgelegen atomen
Vrije elektronen paren kunnen bindende elektronen paren
worden en andersom
Let op dat de formele lading verplaatst
Let op dat de octetregel blijft kloppen
12.4 REACTIEMECHANISMEN
SUBSTITUTIEREACTIES
Substitutiereactie – atoom(groep) wordt vervangen door een andere atoom(groep)
Via radicaalmechanisme of ionair mechanisme
Beschrijving van reactie die verloopt in aantal snelle deelstappen – reactiemechanisme
RADICAALMECHANISME
1) Initiatie – absorptie van uv-straling zorgt dat stof (die gaat vervangen) splitst in radicalen
2) Propagatie – Radicaal reageert met beginstof > zijgroep/atomen splitsen af > tweede radicaal > reageert
met de stof die de eerdere radicalen vormde > nieuwe stof
3) Terminatie – De twee radicalen reageren met elkaar > kan niet meer verder gereageerd worden.
