HOOFDSTUK 3
- Door welke gebeurtenissen werd de ontwikkeling naar een democratische rechtsstaat
bevorderd tijdens het koningschap van Willem I en Willem II?
- Welke gebeurtenissen wekten vertragend voor de ontwikkeling van de democratische
rechtstaat.
1812/1813:
(na mislukte Russische veldtocht Napoleon) comité onder leiding van Gijsbert Karel van Hogendorp
proclamatie met Oranje Boven! De zoon van stadhouder Willem V werd gevraagd ‘soevereine
macht’(=hoogste macht/gezag) op te nemen-> Prins(=koning Willem I) aanvaarde:
- Benoemde commissie om grondwet op te stellen (waarin belangrijkste vernieuwingen Frans-
Bataafse tijd gehandhaafd moesten worden.
- Had bij centraal bestuur meer macht => geen terugkeer naar gewestelijke zelfstandigheid
- NL bleef eenheidsstaat
- Belastingwet en onderwijswet werden gehandhaafd
1814:
- 2 maart: Grondwet klaar
- 29 maart: Grote Vergadering van Notabelen (in Nieuwe Kerk te Amsterdam) met 448 (van de
474 opgedagen) stemmen aangenomen.
- 30 maart: tot koning Willem I (soeverein vorst) ingehuldigd -> legde eed op grondwet af =
constitutionele monarchie
Monarchie= 1 persoon als staatshoofd (alle koningen nakomeling van Willem I)
Constitutioneel= positie koning in grondwet en moet zich aan grondwet houden
Nieuwe vorst in Amsterdam ingehuldigd en ander vorst beëindigd (Verenigde Vergadering van
Staten-Generaal)=> Amsterdam hoofdstad (stad waarin regering zegelt)
1815-…?:
- Napoleon definitief verslagen
- Nederland en België tijdens Wener Congres tot 1 staat samengevoegd (mede door Britse
diplomatie-> sterk tegen Frankrijk, maar ook wel deels omdat Willem I rol wilde in Europese
politiek):
Was eenheidsstaat, vrijheid godsdienst en scheiding kerk en staat
- Nieuwe grondwet (weinig verschil met oude)
- Parlement kreeg naam Staten-Generaal terug-> geen zelfstandige gewesten maar 1 e en 2e
kamer:
1e kamer: adel, door de koning benoemd
2e kamer: rijkste mannen kozen Provinciale Staten (de provinciebesturen)-> zij kozen
leden 2e kamer
Weinig macht, wel recht van initiatief
Raad van State= adviesorgaan (bij koninklijke besluiten), door koning gekozen
Koninklijk besluit: net zo bindend als wet, maar hoefde niet door 1 e en 2e kamer
goedgekeurd te worden.
- Koning kon ministers benoemen en ontslaan
- Parlement kon ministers niet ter verantwoording roepen
, - Koning had macht over buitenlandse politiek:
Koloniën
Leger
Vloot
Benoeming rechters
- Volkssoevereiniteit stelde niks meer voor
1830(en erna):
- Kritiek autoritaire beleid koning Willem !
- Zuidelijke Nederlanders in opstand-> onafhankelijke staat België
1831:
- Tiendaagse veldtocht van Willem I om zuiden te heroveren
- Hield 8 jaar lang leger gemobiliseerd in Noord-Brabant -> putte schatkist uit
1839:
- Ondertekende Willem I verdrag Londen-> Verenigd Koningkrijg definitief 2 aparte
koninkrijken -> zorgde voor herziening Grondwet
Koning wilde hier niet aan meewerken-> zorgde voor oproer
Was nieuws dat hij wilde trouwen met Belgische, Katholieke hoefdame van zijn overleden vrouw:
Henriëtte d’Oultremont -> ging te ver, 2 e kamer dwong akkoord te gaan met aanpassingen grondwet:
- Ministers werden strafrechtelijk verantwoordelijk
- Iedere wet moet handtekening van mede verantwoordelijke minister hebben (= contraseign)
1840: Onacceptabel voor Willem I, trad af=> opgevolgd door zoon Willem II
1841: trouwde met Henriëtte
1843: overleed
Na 1845:
- onvrede over bewind Willem II, want economisch slecht in Europa (aardappelziekte)
- werkeloosheid
- onrust aangewakkerd door lilliputters (= kleine krantjes), wilden kiesrecht voor iedereen.
Waren ook boos door weinig persvrijheid (Adriaan van Bevervoorde)
1848:
- opstanden tegen monarchie in andere landen-> Willem II bang-> Veranderde zonder overleg
grondwet zodat NL democratischer werd
- Nieuwe grondwet geschreven door Liberaal leider Thorbecke
- Bevervoorde veel lof
- Belangrijkste wijzigingen grondwet:
koning onschendbaar
Ministers verantwoordelijk
De Raad Van State was voortaan een adviesorgaan van de hele regering
Parlement meer rechten:
wetgevende rechten=> recht van amendement
- Door welke gebeurtenissen werd de ontwikkeling naar een democratische rechtsstaat
bevorderd tijdens het koningschap van Willem I en Willem II?
- Welke gebeurtenissen wekten vertragend voor de ontwikkeling van de democratische
rechtstaat.
1812/1813:
(na mislukte Russische veldtocht Napoleon) comité onder leiding van Gijsbert Karel van Hogendorp
proclamatie met Oranje Boven! De zoon van stadhouder Willem V werd gevraagd ‘soevereine
macht’(=hoogste macht/gezag) op te nemen-> Prins(=koning Willem I) aanvaarde:
- Benoemde commissie om grondwet op te stellen (waarin belangrijkste vernieuwingen Frans-
Bataafse tijd gehandhaafd moesten worden.
- Had bij centraal bestuur meer macht => geen terugkeer naar gewestelijke zelfstandigheid
- NL bleef eenheidsstaat
- Belastingwet en onderwijswet werden gehandhaafd
1814:
- 2 maart: Grondwet klaar
- 29 maart: Grote Vergadering van Notabelen (in Nieuwe Kerk te Amsterdam) met 448 (van de
474 opgedagen) stemmen aangenomen.
- 30 maart: tot koning Willem I (soeverein vorst) ingehuldigd -> legde eed op grondwet af =
constitutionele monarchie
Monarchie= 1 persoon als staatshoofd (alle koningen nakomeling van Willem I)
Constitutioneel= positie koning in grondwet en moet zich aan grondwet houden
Nieuwe vorst in Amsterdam ingehuldigd en ander vorst beëindigd (Verenigde Vergadering van
Staten-Generaal)=> Amsterdam hoofdstad (stad waarin regering zegelt)
1815-…?:
- Napoleon definitief verslagen
- Nederland en België tijdens Wener Congres tot 1 staat samengevoegd (mede door Britse
diplomatie-> sterk tegen Frankrijk, maar ook wel deels omdat Willem I rol wilde in Europese
politiek):
Was eenheidsstaat, vrijheid godsdienst en scheiding kerk en staat
- Nieuwe grondwet (weinig verschil met oude)
- Parlement kreeg naam Staten-Generaal terug-> geen zelfstandige gewesten maar 1 e en 2e
kamer:
1e kamer: adel, door de koning benoemd
2e kamer: rijkste mannen kozen Provinciale Staten (de provinciebesturen)-> zij kozen
leden 2e kamer
Weinig macht, wel recht van initiatief
Raad van State= adviesorgaan (bij koninklijke besluiten), door koning gekozen
Koninklijk besluit: net zo bindend als wet, maar hoefde niet door 1 e en 2e kamer
goedgekeurd te worden.
- Koning kon ministers benoemen en ontslaan
- Parlement kon ministers niet ter verantwoording roepen
, - Koning had macht over buitenlandse politiek:
Koloniën
Leger
Vloot
Benoeming rechters
- Volkssoevereiniteit stelde niks meer voor
1830(en erna):
- Kritiek autoritaire beleid koning Willem !
- Zuidelijke Nederlanders in opstand-> onafhankelijke staat België
1831:
- Tiendaagse veldtocht van Willem I om zuiden te heroveren
- Hield 8 jaar lang leger gemobiliseerd in Noord-Brabant -> putte schatkist uit
1839:
- Ondertekende Willem I verdrag Londen-> Verenigd Koningkrijg definitief 2 aparte
koninkrijken -> zorgde voor herziening Grondwet
Koning wilde hier niet aan meewerken-> zorgde voor oproer
Was nieuws dat hij wilde trouwen met Belgische, Katholieke hoefdame van zijn overleden vrouw:
Henriëtte d’Oultremont -> ging te ver, 2 e kamer dwong akkoord te gaan met aanpassingen grondwet:
- Ministers werden strafrechtelijk verantwoordelijk
- Iedere wet moet handtekening van mede verantwoordelijke minister hebben (= contraseign)
1840: Onacceptabel voor Willem I, trad af=> opgevolgd door zoon Willem II
1841: trouwde met Henriëtte
1843: overleed
Na 1845:
- onvrede over bewind Willem II, want economisch slecht in Europa (aardappelziekte)
- werkeloosheid
- onrust aangewakkerd door lilliputters (= kleine krantjes), wilden kiesrecht voor iedereen.
Waren ook boos door weinig persvrijheid (Adriaan van Bevervoorde)
1848:
- opstanden tegen monarchie in andere landen-> Willem II bang-> Veranderde zonder overleg
grondwet zodat NL democratischer werd
- Nieuwe grondwet geschreven door Liberaal leider Thorbecke
- Bevervoorde veel lof
- Belangrijkste wijzigingen grondwet:
koning onschendbaar
Ministers verantwoordelijk
De Raad Van State was voortaan een adviesorgaan van de hele regering
Parlement meer rechten:
wetgevende rechten=> recht van amendement
