Course 3.5 Eating, sex and other needs
Probleem 4 - Sex part 2
Leerdoelen:
Vignet 1
- Welke seksuele stoornis zijn geïdentificeerd bij mannen en vrouwen? (oorzaken,
karakteristieken, prevalentie etc.)
Vignet 2
- Wat is het effect van mentale stoornissen op seksualiteit?
- Wat effect heeft behandeling van stoornissen op seksualiteit?
- Welk effect heeft childhood sexual abuse op seksualiteit?
Vignet 3
- Welke behandelingen zijn er voor seksuele disfunctie?
- Hoe effectief zijn deze behandelingen?
Vignet 1: Ups and downs
Welke seksuele stoornis zijn geïdentificeerd bij mannen en vrouwen? (oorzaken,
karakteristieken, prevalentie etc.)
BRON: DSM-V
Seksuele disfuncties worden gekarakteriseerd door klinisch significante verstoring van
seksueel reageren of seksueel plezier ervaren. Er moet gekeken worden of de problemen
komen door inadequate seksuele stimulatie, in dit geval wordt er namelijk niet een diagnose
gedaan.
Er zijn vier types van seksuele problemen:
● Lifelong: wanneer een seksueel probleem al vanaf de eerste seksuele ervaring
aanwezig is.
● Acquired: wanneer een seksuele stoornis zich ontwikkelt na een periode van relatief
normaal functioneren.
● Generalized: wanneer seksuele problemen niet enkel voorkomen bij een bepaalde
situatie, partner of type stimulatie.
● Situational: wanneer seksuele problemen enkel voorkomen bij een bepaalde
situatie, partner of type stimulatie.
Ook moeten er metingen gedaan worden naar: (1) partner factoren, (2) relatiefactoren, (3)
individuele kwetsbaarheidsfactoren, comorbiditeiten of stressoren, (4) culturele/religieuze
factoren en (5) medische factoren.
DELAYED EJACULATION
Criteria
A. Één van de onderstaande twee symptomen moeten bij alle of bijna alle (75-100%)
keren van seksuele activiteit met partner (in situational or generalized contexts)
ervaren worden en zonder de individuele desiring delay:
○ Duidelijke vertraging in de zaadlozing
○ Duidelijke onregelmatigheid of afwezigheid van ejaculatie
B. De symptomen in criterium A houden minimaal zo’n 6 maanden aan.
1
, C. De symptomen zorgen voor klinisch significante distress
D. De seksuele disfunctie is niet beter uitgelegd door een niet-seksuele mentale
stoornis of het gevolg van ernstige distress in de relatie of een andere stressor en
niet te wijten aan het gebruik van middelen/medicatie of een andere medische
conditie.
Specify whether: Lifelong vs. Acquired & Generalized vs. Situational
Specificeren van de ernst:
- Mild: bewijs van milde distress door de symptomen
- Moderate: bewijs van moderate distress door de symptomen
- Severe: bewijs van ernstige of extreme distress door de symptomen
Diagnostische kenmerken
Het onderscheidende kenmerk van deze stoornis is een marked delay of het niet in staat zijn
ejaculatie te bereiken. Ondanks genoeg seksuele stimulatie en verlangen is er onvermogen
of moeite met ejaculeren.
Geassocieerde kenmerken
Het mijden van seksuele activiteit, vermoeidheid door het lang doorgaan en partners die het
gevoel hebben minder seksueel aantrekkelijk te zijn. Het kan ook moeilijkheden meebrengen
bij conceptie en het kan zorgen voor psychologische distress bij de partner.
Prevalentie, ontwikkeling, verloop en risico/prognose factoren.
Deze stoornis is de minst voorkomende mannelijke seksuele klacht. De prevalentie is kleiner
dan 1%. De prevalentie blijft redelijk constant over leeftijden, maar vanaf 50 jaar begint het
te stijgen (2 keer zoveel rapportages van moeite met ejaculatie bij mannen vanaf de 80).
Ook wordt de stoornis meer gerapporteerd binnen Aziatische culturen. Lifelong delayed
ejaculation start met vroege seksuele ervaringen en blijft tijdens het leven voortduren. Er is
weinig bewijs voor acquired delayed ejaculation.
Genetische en fysiologische factoren kunnen een rol spelen, zoals het verlies van
fast-conducting peripheral sensory nerves en vermindering van sex steroid secretion.
Differentiële diagnose
- Andere medische conditie
- Substantie/medicatie gebruik
- Disfunctie met orgasme
Comorbiditeit
Delayed ejaculation komt vaker voor bij ernstige vormen van MDD.
ERECTILE DISORDER
Criteria
A. Minstens 1 van de volgende symptomen moet bij alle of bijna alle (75-100%) keren
van seksuele activiteit met partner (in situational or generalized contexts) ervaren
worden en zonder de individuele desiring delay:
○ Duidelijke moeilijkheden met het hebben van een erectie tijdens seksuele
activiteit
○ Duidelijke moeilijkheden met het behouden van een erectie tot de seksuele
activiteit klaar is
○ Duidelijke vermindering van erectiele stijfheid
B. De symptomen in criterium A houden minimaal zo’n 6 maanden aan.
C. De symptomen zorgen voor klinisch significante distress
2
, D. De seksuele disfunctie is niet beter uitgelegd door een niet-seksuele mentale
stoornis of het gevolg van ernstige distress in de relatie of een andere stressor en
niet te wijten aan het gebruik van middelen/medicatie of een andere medische
conditie.
Specify whether: Lifelong vs. Acquired & Generalized vs. Situational
Specificeren van de ernst:
- Mild: bewijs van milde distress door de symptomen
- Moderate: bewijs van moderate distress door de symptomen
- Severe: bewijs van ernstige of extreme distress door de symptomen
Diagnostische kenmerken
Het belangrijke kenmerk in erectile disorder is het herhaaldelijk falen een erectie te krijgen of
te behouden tijdens seksuele activiteiten met partner.
Geassocieerde kenmerken
Laag self-esteem, self-confidence en gevoel van mannelijkheid. Depressief affect kan
worden ervaren. Het mijden of angst hebben voor toekomstige seksuele activiteiten komt
ook voor. De partner ervaart vaak minder seksuele tevredenheid en verlangen. Ook kan de
stoornis zorgen voor problemen met de vruchtbaarheid en interpersoonlijke en individuele
distress veroorzaken. Intieme relaties kunnen ook vermeden worden. Distress is vaak hoger
bij jongere mannen vergeleken met oudere mannen.
Prevalentie, ontwikkeling, verloop en risico/prognose factoren.
Er is een sterke verhoging in prevalentie en het voorkomen van problemen met erectie bij
een verhoogde leeftijd, vooral vanaf 50 jaar. De prevalentie is 8% bij de eerste keer seks,
2% voor mensen onder de 40 jaar, 13-21% bij mensen tussen de 40-80 jaar en 40-50% bij
ouder dan 60-70 jaar.
Erectie falen bij een eerste seksuele poging is gerelateerd aan seks met een vreemde, peer
pressure, drugs- en alcoholgebruik en het niet willen hebben van seks. Acquired ED is
waarschijnlijk blijven. Moderate ED kan spontane remissie ervaren (minderheid).
Temperament, zoals neuroticisme bij studenten of submissive gedrag bij 40-plussers kan
invloed hebben. Ook course modifiers kunnen een rol spelen bij acquired erectile disorder,
zoals roken, leeftijd, te weinig fysieke beweging, diabetes en verminderd verlangen.
Differentiële diagnose
- Niet-seksuele mentale stoornissen (MDD en ED zijn sterk gelinkt en ED komt vaker
voor bij ernstige depressieve mensen)
- Normale erectiele functie bij mannen met excessieve verwachtingen
- Andere medische conditie
- Substantie/medicatie gebruik
- Andere seksuele disfunctie
Comorbiditeit
Erectile disorder kan comorbide zijn met premature ejaculation en male hypoactive sexual
desire disorder, verder ook met diabetes, angst- en stemmingsstoornissen, hart- en
vaatziekten en andere ziekten die verband houden met de functies die nodig zijn voor een
erectie.
MALE HYPOACTIVE SEXUAL DESIRE DISORDER
Criteria
A. Aanhoudende of terugkerend tekort (of geen) seksuele/erotische gedachten of
fantasieën en verlangen voor seksuele activiteit. De clinici bepaald het tekort, met
leeftijd en andere factoren in het achterhoofd.
3
Probleem 4 - Sex part 2
Leerdoelen:
Vignet 1
- Welke seksuele stoornis zijn geïdentificeerd bij mannen en vrouwen? (oorzaken,
karakteristieken, prevalentie etc.)
Vignet 2
- Wat is het effect van mentale stoornissen op seksualiteit?
- Wat effect heeft behandeling van stoornissen op seksualiteit?
- Welk effect heeft childhood sexual abuse op seksualiteit?
Vignet 3
- Welke behandelingen zijn er voor seksuele disfunctie?
- Hoe effectief zijn deze behandelingen?
Vignet 1: Ups and downs
Welke seksuele stoornis zijn geïdentificeerd bij mannen en vrouwen? (oorzaken,
karakteristieken, prevalentie etc.)
BRON: DSM-V
Seksuele disfuncties worden gekarakteriseerd door klinisch significante verstoring van
seksueel reageren of seksueel plezier ervaren. Er moet gekeken worden of de problemen
komen door inadequate seksuele stimulatie, in dit geval wordt er namelijk niet een diagnose
gedaan.
Er zijn vier types van seksuele problemen:
● Lifelong: wanneer een seksueel probleem al vanaf de eerste seksuele ervaring
aanwezig is.
● Acquired: wanneer een seksuele stoornis zich ontwikkelt na een periode van relatief
normaal functioneren.
● Generalized: wanneer seksuele problemen niet enkel voorkomen bij een bepaalde
situatie, partner of type stimulatie.
● Situational: wanneer seksuele problemen enkel voorkomen bij een bepaalde
situatie, partner of type stimulatie.
Ook moeten er metingen gedaan worden naar: (1) partner factoren, (2) relatiefactoren, (3)
individuele kwetsbaarheidsfactoren, comorbiditeiten of stressoren, (4) culturele/religieuze
factoren en (5) medische factoren.
DELAYED EJACULATION
Criteria
A. Één van de onderstaande twee symptomen moeten bij alle of bijna alle (75-100%)
keren van seksuele activiteit met partner (in situational or generalized contexts)
ervaren worden en zonder de individuele desiring delay:
○ Duidelijke vertraging in de zaadlozing
○ Duidelijke onregelmatigheid of afwezigheid van ejaculatie
B. De symptomen in criterium A houden minimaal zo’n 6 maanden aan.
1
, C. De symptomen zorgen voor klinisch significante distress
D. De seksuele disfunctie is niet beter uitgelegd door een niet-seksuele mentale
stoornis of het gevolg van ernstige distress in de relatie of een andere stressor en
niet te wijten aan het gebruik van middelen/medicatie of een andere medische
conditie.
Specify whether: Lifelong vs. Acquired & Generalized vs. Situational
Specificeren van de ernst:
- Mild: bewijs van milde distress door de symptomen
- Moderate: bewijs van moderate distress door de symptomen
- Severe: bewijs van ernstige of extreme distress door de symptomen
Diagnostische kenmerken
Het onderscheidende kenmerk van deze stoornis is een marked delay of het niet in staat zijn
ejaculatie te bereiken. Ondanks genoeg seksuele stimulatie en verlangen is er onvermogen
of moeite met ejaculeren.
Geassocieerde kenmerken
Het mijden van seksuele activiteit, vermoeidheid door het lang doorgaan en partners die het
gevoel hebben minder seksueel aantrekkelijk te zijn. Het kan ook moeilijkheden meebrengen
bij conceptie en het kan zorgen voor psychologische distress bij de partner.
Prevalentie, ontwikkeling, verloop en risico/prognose factoren.
Deze stoornis is de minst voorkomende mannelijke seksuele klacht. De prevalentie is kleiner
dan 1%. De prevalentie blijft redelijk constant over leeftijden, maar vanaf 50 jaar begint het
te stijgen (2 keer zoveel rapportages van moeite met ejaculatie bij mannen vanaf de 80).
Ook wordt de stoornis meer gerapporteerd binnen Aziatische culturen. Lifelong delayed
ejaculation start met vroege seksuele ervaringen en blijft tijdens het leven voortduren. Er is
weinig bewijs voor acquired delayed ejaculation.
Genetische en fysiologische factoren kunnen een rol spelen, zoals het verlies van
fast-conducting peripheral sensory nerves en vermindering van sex steroid secretion.
Differentiële diagnose
- Andere medische conditie
- Substantie/medicatie gebruik
- Disfunctie met orgasme
Comorbiditeit
Delayed ejaculation komt vaker voor bij ernstige vormen van MDD.
ERECTILE DISORDER
Criteria
A. Minstens 1 van de volgende symptomen moet bij alle of bijna alle (75-100%) keren
van seksuele activiteit met partner (in situational or generalized contexts) ervaren
worden en zonder de individuele desiring delay:
○ Duidelijke moeilijkheden met het hebben van een erectie tijdens seksuele
activiteit
○ Duidelijke moeilijkheden met het behouden van een erectie tot de seksuele
activiteit klaar is
○ Duidelijke vermindering van erectiele stijfheid
B. De symptomen in criterium A houden minimaal zo’n 6 maanden aan.
C. De symptomen zorgen voor klinisch significante distress
2
, D. De seksuele disfunctie is niet beter uitgelegd door een niet-seksuele mentale
stoornis of het gevolg van ernstige distress in de relatie of een andere stressor en
niet te wijten aan het gebruik van middelen/medicatie of een andere medische
conditie.
Specify whether: Lifelong vs. Acquired & Generalized vs. Situational
Specificeren van de ernst:
- Mild: bewijs van milde distress door de symptomen
- Moderate: bewijs van moderate distress door de symptomen
- Severe: bewijs van ernstige of extreme distress door de symptomen
Diagnostische kenmerken
Het belangrijke kenmerk in erectile disorder is het herhaaldelijk falen een erectie te krijgen of
te behouden tijdens seksuele activiteiten met partner.
Geassocieerde kenmerken
Laag self-esteem, self-confidence en gevoel van mannelijkheid. Depressief affect kan
worden ervaren. Het mijden of angst hebben voor toekomstige seksuele activiteiten komt
ook voor. De partner ervaart vaak minder seksuele tevredenheid en verlangen. Ook kan de
stoornis zorgen voor problemen met de vruchtbaarheid en interpersoonlijke en individuele
distress veroorzaken. Intieme relaties kunnen ook vermeden worden. Distress is vaak hoger
bij jongere mannen vergeleken met oudere mannen.
Prevalentie, ontwikkeling, verloop en risico/prognose factoren.
Er is een sterke verhoging in prevalentie en het voorkomen van problemen met erectie bij
een verhoogde leeftijd, vooral vanaf 50 jaar. De prevalentie is 8% bij de eerste keer seks,
2% voor mensen onder de 40 jaar, 13-21% bij mensen tussen de 40-80 jaar en 40-50% bij
ouder dan 60-70 jaar.
Erectie falen bij een eerste seksuele poging is gerelateerd aan seks met een vreemde, peer
pressure, drugs- en alcoholgebruik en het niet willen hebben van seks. Acquired ED is
waarschijnlijk blijven. Moderate ED kan spontane remissie ervaren (minderheid).
Temperament, zoals neuroticisme bij studenten of submissive gedrag bij 40-plussers kan
invloed hebben. Ook course modifiers kunnen een rol spelen bij acquired erectile disorder,
zoals roken, leeftijd, te weinig fysieke beweging, diabetes en verminderd verlangen.
Differentiële diagnose
- Niet-seksuele mentale stoornissen (MDD en ED zijn sterk gelinkt en ED komt vaker
voor bij ernstige depressieve mensen)
- Normale erectiele functie bij mannen met excessieve verwachtingen
- Andere medische conditie
- Substantie/medicatie gebruik
- Andere seksuele disfunctie
Comorbiditeit
Erectile disorder kan comorbide zijn met premature ejaculation en male hypoactive sexual
desire disorder, verder ook met diabetes, angst- en stemmingsstoornissen, hart- en
vaatziekten en andere ziekten die verband houden met de functies die nodig zijn voor een
erectie.
MALE HYPOACTIVE SEXUAL DESIRE DISORDER
Criteria
A. Aanhoudende of terugkerend tekort (of geen) seksuele/erotische gedachten of
fantasieën en verlangen voor seksuele activiteit. De clinici bepaald het tekort, met
leeftijd en andere factoren in het achterhoofd.
3
