Tandarts en wetenschap
Sasha Cruden
Tandheelkunde Ba3
2020-2021
,Tandarts en wetenschap Sasha Cruden
Inhoudsopgave:
Pico en literatuur...................................................................................................................................2
Pico en literatuur 1: PICO-vraag en domeinen...................................................................................2
Pico en literatuur 2: Designs en risk of bias.......................................................................................6
Uitkomstmaten 1 en 2, statistiek.....................................................................................................19
Uitkomstmaten 2 en 3, statistiek.....................................................................................................32
Evidence Based Dentistry....................................................................................................................44
Diagnostische tests..........................................................................................................................44
Diagnostische maten.......................................................................................................................47
Cariës detectie op Bitewings............................................................................................................52
Evidence Based rechtvaardiging van röntgenonderzoek.................................................................55
Risicovergelijking röntgenonderzoek...............................................................................................63
Inleiding tot de medische besliskunde.............................................................................................70
1
,Tandarts en wetenschap Sasha Cruden
Pico en literatuur
Pico en literatuur 1: PICO-vraag en domeinen
Evidence-based tandheelkunde
De stappen van evidence-based tandheelkunde (5):
1. Het klinisch probleem vertalen in een beantwoordbare vraag -> d.m.v. de PICO-methode
De PICO-methode is een belangrijke stap in de evidence-based tandheelkunde. Door middel
van deze methode kan een klinisch probleem worden vertaald in een specifieke
beantwoordbare vraag: de PICO-vraag.
2. Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal -> “directness of evidence” beoordelen
*In hoeverre past het gevonden onderzoek bij de PICO-vraag?
- Gaat het om dezelfde type patiënt?
- Worden dezelfde behandelmethoden vergeleken?
- Gaat het in het onderzoek ook om de gewilde uitkomstmaten?
3. Het wegen van de gevonden evidence op methodologische kwaliteit (= interne validiteit) en
toepasbaarheid in de eigen praktijksituatie -> “risk of bias” beoordelen
4. Het nemen van een beslissing op grond van de beschikbare evidence
5. Het regelmatig evalueren van de kwaliteit van dit proces
Domeinen
De klinische problemen die tandartsen tegenkomen in de praktijk zijn te verdelen onder de volgende
5 domeinen:
1) Diagnose
Het klinisch probleem gaat over het stellen van een diagnose:
o Patiënt wordt verdacht van een ziekte
o Je wilt weten hoe je het beste achter de aan- of afwezigheid van de ziekte kunt komen
bij deze patiënt.
2) Etiologie
Het klinisch probleem gaat over de oorzaak van een ziekte:
o De patiënt is gezond, at risk voor een ziekte of heeft de ziekte al.
o Je wilt weten wat de veroorzakers van een ziekte zijn om de risk van een gezonde
patiënt te bepalen voor de ziekte, om te bepalen of een patiënt werkelijk at risk is voor
de ziekte, of om te bepalen of een patiënt werkelijk de ziekte heeft als gevolg van de
verdachte oorzaken.
*Kennis over de etiologie van een ziekte geeft aanleiding tot preventie van de ziekte
3) Prognose
o De patiënt heeft een diagnose/aandoening en er is kans op een eindpunt
2
, Tandarts en wetenschap Sasha Cruden
o Je wilt weten wat het beloop van de ziekte is bij de patiënt (in het geval er geen
behandeling plaatsvindt)
4) Therapie
o De patiënt heeft een diagnose/aandoening en er is kans op een eindpunt
o Je wilt weten hoe je de ziekte kunt behandelen of het beloop ervan kunt beïnvloeden
5) Preventie
o De patiënt is at risk voor een ziekte of voortschrijding ervan
o Je wilt weten hoe je de ziekte kunt voorkomen of de ernst ervan kan beperken
PICO-methode:
PICO-vraag uit het domein diagnose:
P: patiënt met mogelijke ziekte
I: diagnostische test nieuw (of test waarvan je je
afvraagt die iets toevoegt aan de standaard
methode)
C: diagnostische test standaard
O: accurate diagnose van de ziekte of afwezigheid
ervan
*Je hebt hier dus een vermoeden van ziekte bij een patiënt
en je wilt erachter komen of het gebruik van een bepaalde
test bijdraagt aan de accuraatheid van de diagnose.
*Als je van nog een diagnostische test wilt weten of deze
een bijdrage levert aan de accuraatheid van de diagnose (in tegenstelling tot de standaard), dan stel
je daarvoor apart een PICO-vraag op. Dit doe je zodat de PICO-vragen zo specifiek mogelijk blijven.
PICO-vraag uit het voorbeeld als zin: Zal bij een 14-jarige patiënt met mogelijk een beginnende
cariëslaesie in het front de QLF-methode in vergelijking met röntgenfoto’ leiden tot een accuratere
diagnose van een beginnende cariëslaesie?
PICO-vraag uit het domein etiologie:
P: patiënt met risico op ziekte
I: aanwezigheid van de risicofactor
C: afwezigheid van de risicofactor
O: optreden van de ziekte
3
Sasha Cruden
Tandheelkunde Ba3
2020-2021
,Tandarts en wetenschap Sasha Cruden
Inhoudsopgave:
Pico en literatuur...................................................................................................................................2
Pico en literatuur 1: PICO-vraag en domeinen...................................................................................2
Pico en literatuur 2: Designs en risk of bias.......................................................................................6
Uitkomstmaten 1 en 2, statistiek.....................................................................................................19
Uitkomstmaten 2 en 3, statistiek.....................................................................................................32
Evidence Based Dentistry....................................................................................................................44
Diagnostische tests..........................................................................................................................44
Diagnostische maten.......................................................................................................................47
Cariës detectie op Bitewings............................................................................................................52
Evidence Based rechtvaardiging van röntgenonderzoek.................................................................55
Risicovergelijking röntgenonderzoek...............................................................................................63
Inleiding tot de medische besliskunde.............................................................................................70
1
,Tandarts en wetenschap Sasha Cruden
Pico en literatuur
Pico en literatuur 1: PICO-vraag en domeinen
Evidence-based tandheelkunde
De stappen van evidence-based tandheelkunde (5):
1. Het klinisch probleem vertalen in een beantwoordbare vraag -> d.m.v. de PICO-methode
De PICO-methode is een belangrijke stap in de evidence-based tandheelkunde. Door middel
van deze methode kan een klinisch probleem worden vertaald in een specifieke
beantwoordbare vraag: de PICO-vraag.
2. Het efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal -> “directness of evidence” beoordelen
*In hoeverre past het gevonden onderzoek bij de PICO-vraag?
- Gaat het om dezelfde type patiënt?
- Worden dezelfde behandelmethoden vergeleken?
- Gaat het in het onderzoek ook om de gewilde uitkomstmaten?
3. Het wegen van de gevonden evidence op methodologische kwaliteit (= interne validiteit) en
toepasbaarheid in de eigen praktijksituatie -> “risk of bias” beoordelen
4. Het nemen van een beslissing op grond van de beschikbare evidence
5. Het regelmatig evalueren van de kwaliteit van dit proces
Domeinen
De klinische problemen die tandartsen tegenkomen in de praktijk zijn te verdelen onder de volgende
5 domeinen:
1) Diagnose
Het klinisch probleem gaat over het stellen van een diagnose:
o Patiënt wordt verdacht van een ziekte
o Je wilt weten hoe je het beste achter de aan- of afwezigheid van de ziekte kunt komen
bij deze patiënt.
2) Etiologie
Het klinisch probleem gaat over de oorzaak van een ziekte:
o De patiënt is gezond, at risk voor een ziekte of heeft de ziekte al.
o Je wilt weten wat de veroorzakers van een ziekte zijn om de risk van een gezonde
patiënt te bepalen voor de ziekte, om te bepalen of een patiënt werkelijk at risk is voor
de ziekte, of om te bepalen of een patiënt werkelijk de ziekte heeft als gevolg van de
verdachte oorzaken.
*Kennis over de etiologie van een ziekte geeft aanleiding tot preventie van de ziekte
3) Prognose
o De patiënt heeft een diagnose/aandoening en er is kans op een eindpunt
2
, Tandarts en wetenschap Sasha Cruden
o Je wilt weten wat het beloop van de ziekte is bij de patiënt (in het geval er geen
behandeling plaatsvindt)
4) Therapie
o De patiënt heeft een diagnose/aandoening en er is kans op een eindpunt
o Je wilt weten hoe je de ziekte kunt behandelen of het beloop ervan kunt beïnvloeden
5) Preventie
o De patiënt is at risk voor een ziekte of voortschrijding ervan
o Je wilt weten hoe je de ziekte kunt voorkomen of de ernst ervan kan beperken
PICO-methode:
PICO-vraag uit het domein diagnose:
P: patiënt met mogelijke ziekte
I: diagnostische test nieuw (of test waarvan je je
afvraagt die iets toevoegt aan de standaard
methode)
C: diagnostische test standaard
O: accurate diagnose van de ziekte of afwezigheid
ervan
*Je hebt hier dus een vermoeden van ziekte bij een patiënt
en je wilt erachter komen of het gebruik van een bepaalde
test bijdraagt aan de accuraatheid van de diagnose.
*Als je van nog een diagnostische test wilt weten of deze
een bijdrage levert aan de accuraatheid van de diagnose (in tegenstelling tot de standaard), dan stel
je daarvoor apart een PICO-vraag op. Dit doe je zodat de PICO-vragen zo specifiek mogelijk blijven.
PICO-vraag uit het voorbeeld als zin: Zal bij een 14-jarige patiënt met mogelijk een beginnende
cariëslaesie in het front de QLF-methode in vergelijking met röntgenfoto’ leiden tot een accuratere
diagnose van een beginnende cariëslaesie?
PICO-vraag uit het domein etiologie:
P: patiënt met risico op ziekte
I: aanwezigheid van de risicofactor
C: afwezigheid van de risicofactor
O: optreden van de ziekte
3
