De Geo 3 VWO H7 Rusland en zijn buren
§ 7.1 Een weerbarstige natuur
Schilden
► Rusland heeft twee schilden: aaneengesloten delen van een continent van meer dan
500 miljoen jaar oud.
● Het Baltische schild is ongeveer net zo groot als het Europese deel van Rusland. Het
Siberische schild is in de loop van miljoenen jaren een paar keer opengescheurd.
Hierdoor zijn daar waardevolle delfstoffen. Daardoor is Siberië rijk aan allerlei ertsen.
● Rondom de schilden hebben zich oude en jonge gebergten gevormd.
Klimaat
► Het klimaat in Rusland is niet gunstig.
● Drie oorzaken voor koude klimaat:
■ Rusland is een grote landmassa. Hoe verder oostwaarts, des te kouder het wordt.
■ Rusland ligt op hoge breedte. Dat betekent lange winters met weinig zonnewarmte.
■ Het hooggebergte in het zuiden houdt de warmere tropische lucht tegen.
● Rusland heeft meestal weinig neerslag.
■ Naar het oosten toe neemt in het algemeen de hoeveelheid neerslag af.
■ Vooral in wintermaanden geringe hoeveelheid neerslag.
Bodem
► Het klimaat heeft veel invloed op de bodem.
● Een groot deel van Rusland heeft een podzol. Deze komt voor op zandgronden met
naaldbossen (taiga). De neerslag spoelt voedingsstoffen uit. Daardoor is de bodem
onvruchtbaar en ontstaat een oerbank.
● De tsjernozem of zwarte aarde vind je in een vruchtbare lössgordel ten zuiden van
de podzol. Neerslag en verdamping zijn in evenwicht, dus geen uitspoeling.
■ De zwarte aarde heeft een dikke laag humus.
Permafrost
► Permafrost is grond die altijd bevroren is. Naarmate je dichter bij de Noordpool
komt, neemt de permafrostlaag in dikte toe. Alleen in de zomer ontdooit de bovenlaag,
daardoor ontstaan moerassen.
● De permafrost zorgt voor grote problemen bij het bouwen en het aanleggen van
wegen, spoorwegen en aardolieleidingen.
Landbouwdriehoek
► Eén gebied over dat voor de landbouw is geschikt: de landbouwdriehoek, met de
steden Irkutsk, Odesa en Sint-Petersburg als hoekpunten.
● Je vindt er veel akkerbouw en intensieve veehouderij.
§ 7.2 Land van veranderingen
Geschiedenis
► Rusland is vanaf het jaar 1300 vanuit Moskou uitgegroeid tot het grootste land ter
wereld. Van oudsher is de grond in bezit geweest van de tsaar en de adel. Tot aan het
begin van de twintigste eeuw hadden boeren niets te vertellen.
De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw - Uittreksels 3 vwo – h7 antw © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort 2016
§ 7.1 Een weerbarstige natuur
Schilden
► Rusland heeft twee schilden: aaneengesloten delen van een continent van meer dan
500 miljoen jaar oud.
● Het Baltische schild is ongeveer net zo groot als het Europese deel van Rusland. Het
Siberische schild is in de loop van miljoenen jaren een paar keer opengescheurd.
Hierdoor zijn daar waardevolle delfstoffen. Daardoor is Siberië rijk aan allerlei ertsen.
● Rondom de schilden hebben zich oude en jonge gebergten gevormd.
Klimaat
► Het klimaat in Rusland is niet gunstig.
● Drie oorzaken voor koude klimaat:
■ Rusland is een grote landmassa. Hoe verder oostwaarts, des te kouder het wordt.
■ Rusland ligt op hoge breedte. Dat betekent lange winters met weinig zonnewarmte.
■ Het hooggebergte in het zuiden houdt de warmere tropische lucht tegen.
● Rusland heeft meestal weinig neerslag.
■ Naar het oosten toe neemt in het algemeen de hoeveelheid neerslag af.
■ Vooral in wintermaanden geringe hoeveelheid neerslag.
Bodem
► Het klimaat heeft veel invloed op de bodem.
● Een groot deel van Rusland heeft een podzol. Deze komt voor op zandgronden met
naaldbossen (taiga). De neerslag spoelt voedingsstoffen uit. Daardoor is de bodem
onvruchtbaar en ontstaat een oerbank.
● De tsjernozem of zwarte aarde vind je in een vruchtbare lössgordel ten zuiden van
de podzol. Neerslag en verdamping zijn in evenwicht, dus geen uitspoeling.
■ De zwarte aarde heeft een dikke laag humus.
Permafrost
► Permafrost is grond die altijd bevroren is. Naarmate je dichter bij de Noordpool
komt, neemt de permafrostlaag in dikte toe. Alleen in de zomer ontdooit de bovenlaag,
daardoor ontstaan moerassen.
● De permafrost zorgt voor grote problemen bij het bouwen en het aanleggen van
wegen, spoorwegen en aardolieleidingen.
Landbouwdriehoek
► Eén gebied over dat voor de landbouw is geschikt: de landbouwdriehoek, met de
steden Irkutsk, Odesa en Sint-Petersburg als hoekpunten.
● Je vindt er veel akkerbouw en intensieve veehouderij.
§ 7.2 Land van veranderingen
Geschiedenis
► Rusland is vanaf het jaar 1300 vanuit Moskou uitgegroeid tot het grootste land ter
wereld. Van oudsher is de grond in bezit geweest van de tsaar en de adel. Tot aan het
begin van de twintigste eeuw hadden boeren niets te vertellen.
De Geo, aardrijkskunde voor de onderbouw - Uittreksels 3 vwo – h7 antw © ThiemeMeulenhoff, Amersfoort 2016
