Ontwikkelingspsychologie 8e editie
Robert S. Feldman
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 8.1 - Fysieke groei......................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 8.2 - Motorische ontwikkeling....................................................................................................... 2
Hoofdstuk 9 – de cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd............................................................3
Preoperationele stadium Piaget...........................................................................................................................3
Educatie en opvang...............................................................................................................................................6
Hoofdstuk 10 – de sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en
kleutertijd...................................................................................................................................................... 6
Genderidentiteit....................................................................................................................................................7
Vriendschappen.....................................................................................................................................................9
Spel...................................................................................................................................................................9
Opvoeding........................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 11.1 – De fysieke ontwikkeling in de schooltijd – Het groeiende lichaam......................................10
Grove motoriek...................................................................................................................................................10
Fijne motoriek.....................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 12 – de cognitieve ontwikkeling in de schooltijd..........................................................................11
Intelligentie.........................................................................................................................................................11
Hoofdstuk 13 – de sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd.....12
Stadia van vriendschap.......................................................................................................................................12
Gender en vriendschap.......................................................................................................................................13
Hoofdstuk 14.1 – de fysieke ontwikkeling in de adolescentie........................................................................13
Puberteit..............................................................................................................................................................13
Hoofdstuk 15.1 – De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie – de intellectuele ontwikkeling..................14
Hoofdstuk 15.2 – De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie – de morele ontwikkeling..........................15
, Hoofdstuk 8.1 - Fysieke groei
Lichaam van 2-jarigen en 6-jarigen vergelijken:
Verschil in lengte en gewicht, verschil in vorm.
In de kleutertijd verliezen kinderen hun mollige en ronde vormen. Armen en benen worden
langer, verhouding hoofd en lichaam begint te lijken op die van volwassenen.
Ook binnen het lichaam fysieke veranderingen:
Spieren nemen toe in omvang, botten worden steviger, zintuigen ontwikkelen.
Hersenen groeien het snelst – toename van aantal verbindingen tussen cellen spelen
belangrijke rol. Ze zorgen voor snelle ontwikkeling van cognitieve vaardigheden.
Hoeveelheid myeline stijgt = de beschermende isolatielaag rond onderdelen van neuronen,
waardoor overdracht van zenuwsignalen door de hersencellen versnelt en het gewicht van
de hersenen toeneemt.
Deze snelle groei helpt ook bij de ontwikkeling van ingewikkeldere grove en fijne motoriek.
De twee hersenhelften worden ook steeds gedifferentieerder en gespecialiseerder. Het
proces van lateralisatie wordt tijdens de kleuterjaren uitgesprokener.
= proces waarbij bepaalde functies hun plek eerder in de ene hersenhelft dan in de andere
hersenhelft vinden.
Bij de meeste mensen concentreert de linkerhersenhelft zich op taken waarvoor verbale
competentie nodig is; praten, lezen, denken, redeneren.
Rechterhersenhelft ontwikkelt met name non-verbale gebieden; ruimtelijk inzicht, herkenning
van patronen en tekeningen, muziek en emotionele uitingen.
6 jaar: kinderen kunnen effectief scherp stellen en scannen.
Bij kleuters begint een geleidelijke verschuiving te voltrekken in de manier waarop ze
samengestelde objecten zien.
Vogel van groente en fruit kleuters zien geen vogel maar concentreren zich op de
onderdelen. Pas rond 7/8 jaar beginnen ze zowel het geheel als de onderdelen te zien: ‘een
vogel van fruit en groente’. perceptuele schematisering = het vermogen om tegelijkertijd
het geheel en de afzonderlijke delen te onderscheiden.
Hoofdstuk 8.2 - Motorische ontwikkeling
Veranderingsblindheid = het verschijnsel dat veranderingen in het gezichtsveld makkelijk
over het hoofd worden gezien.
Kinderen van verschillende leeftijden in een speeltuin valt het direct op dat peuters en
kleuters in motorisch opzicht sinds hun babytijd veel hebben bijgeleerd. Grove en fijne
motoriek wordt steeds beter.
Net als de cognitieve ontwikkeling houdt de vooruitgang van de grove motoriek ook verband
met de hersenontwikkeling en de myelinevorming rond neuronen, in dit geval in gebieden
van de hersenen die te maken hebben met evenwicht en coördinatie.
Maar ook omdat ze heel veel oefenen.
Robert S. Feldman
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 8.1 - Fysieke groei......................................................................................................................... 2
Hoofdstuk 8.2 - Motorische ontwikkeling....................................................................................................... 2
Hoofdstuk 9 – de cognitieve ontwikkeling in de peuter- en kleutertijd............................................................3
Preoperationele stadium Piaget...........................................................................................................................3
Educatie en opvang...............................................................................................................................................6
Hoofdstuk 10 – de sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de peuter- en
kleutertijd...................................................................................................................................................... 6
Genderidentiteit....................................................................................................................................................7
Vriendschappen.....................................................................................................................................................9
Spel...................................................................................................................................................................9
Opvoeding........................................................................................................................................................9
Hoofdstuk 11.1 – De fysieke ontwikkeling in de schooltijd – Het groeiende lichaam......................................10
Grove motoriek...................................................................................................................................................10
Fijne motoriek.....................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 12 – de cognitieve ontwikkeling in de schooltijd..........................................................................11
Intelligentie.........................................................................................................................................................11
Hoofdstuk 13 – de sociaal-emotionele ontwikkeling en de persoonlijkheidsontwikkeling in de schooltijd.....12
Stadia van vriendschap.......................................................................................................................................12
Gender en vriendschap.......................................................................................................................................13
Hoofdstuk 14.1 – de fysieke ontwikkeling in de adolescentie........................................................................13
Puberteit..............................................................................................................................................................13
Hoofdstuk 15.1 – De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie – de intellectuele ontwikkeling..................14
Hoofdstuk 15.2 – De cognitieve ontwikkeling in de adolescentie – de morele ontwikkeling..........................15
, Hoofdstuk 8.1 - Fysieke groei
Lichaam van 2-jarigen en 6-jarigen vergelijken:
Verschil in lengte en gewicht, verschil in vorm.
In de kleutertijd verliezen kinderen hun mollige en ronde vormen. Armen en benen worden
langer, verhouding hoofd en lichaam begint te lijken op die van volwassenen.
Ook binnen het lichaam fysieke veranderingen:
Spieren nemen toe in omvang, botten worden steviger, zintuigen ontwikkelen.
Hersenen groeien het snelst – toename van aantal verbindingen tussen cellen spelen
belangrijke rol. Ze zorgen voor snelle ontwikkeling van cognitieve vaardigheden.
Hoeveelheid myeline stijgt = de beschermende isolatielaag rond onderdelen van neuronen,
waardoor overdracht van zenuwsignalen door de hersencellen versnelt en het gewicht van
de hersenen toeneemt.
Deze snelle groei helpt ook bij de ontwikkeling van ingewikkeldere grove en fijne motoriek.
De twee hersenhelften worden ook steeds gedifferentieerder en gespecialiseerder. Het
proces van lateralisatie wordt tijdens de kleuterjaren uitgesprokener.
= proces waarbij bepaalde functies hun plek eerder in de ene hersenhelft dan in de andere
hersenhelft vinden.
Bij de meeste mensen concentreert de linkerhersenhelft zich op taken waarvoor verbale
competentie nodig is; praten, lezen, denken, redeneren.
Rechterhersenhelft ontwikkelt met name non-verbale gebieden; ruimtelijk inzicht, herkenning
van patronen en tekeningen, muziek en emotionele uitingen.
6 jaar: kinderen kunnen effectief scherp stellen en scannen.
Bij kleuters begint een geleidelijke verschuiving te voltrekken in de manier waarop ze
samengestelde objecten zien.
Vogel van groente en fruit kleuters zien geen vogel maar concentreren zich op de
onderdelen. Pas rond 7/8 jaar beginnen ze zowel het geheel als de onderdelen te zien: ‘een
vogel van fruit en groente’. perceptuele schematisering = het vermogen om tegelijkertijd
het geheel en de afzonderlijke delen te onderscheiden.
Hoofdstuk 8.2 - Motorische ontwikkeling
Veranderingsblindheid = het verschijnsel dat veranderingen in het gezichtsveld makkelijk
over het hoofd worden gezien.
Kinderen van verschillende leeftijden in een speeltuin valt het direct op dat peuters en
kleuters in motorisch opzicht sinds hun babytijd veel hebben bijgeleerd. Grove en fijne
motoriek wordt steeds beter.
Net als de cognitieve ontwikkeling houdt de vooruitgang van de grove motoriek ook verband
met de hersenontwikkeling en de myelinevorming rond neuronen, in dit geval in gebieden
van de hersenen die te maken hebben met evenwicht en coördinatie.
Maar ook omdat ze heel veel oefenen.
