KT2802 - Technische heelkunde
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ___________________________________________________________________ 1
Week 1 __________________________________________________________________________ 2
Hoorcollege 1 - Open en laparoscopische chirurgie _____________________________________ 2
Hoorcollege 2 - Colorectale chirurgie ________________________________________________ 6
Hoorcollege 3 - Elektrische dissectietechniek en vesselsealing ___________________________ 10
Hoorcollege 4 - Sterilisatie - klinische en technische aspecten; wet- en regelgeving __________ 12
Week 2 _________________________________________________________________________ 14
Hoorcollege 5 - Robotchirurgie ____________________________________________________ 14
Hoorcollege 6 - Robotchirurgie - technische aspecten __________________________________ 15
Hoorcollege 7 - Anesthesie _______________________________________________________ 16
Hoorcollege 8 - Mond-, kaak- en aangezichtschirurgie - klinische aspecten _________________ 18
Week 3 _________________________________________________________________________ 23
Hoorcollege 9 - Microchirurgie ____________________________________________________ 23
Week 4 _________________________________________________________________________ 27
Hoorcollege 10 - Desinfectie en antibiotica __________________________________________ 27
Hoorcollege 11 - Biofilms: bacteriën en materialen ____________________________________ 30
1
,KT2802 - Technische heelkunde
Week 1
Hoorcollege 1 - Open en laparoscopische chirurgie
Functies pancreas:
× Endocrien: productie hormonen (insuline, glucagon, somatostatine)
× Exocrien: productie digestieve enzymen (amylase, trypsine, lipase)
De pancreas ligt retroperitoneaal en wordt door veel structuren omgeven:
× Duodenum, maag, colon transversum
× Aorta, a. mesenterica superior, a. hepatica, a. gastroduodenalis, a. lienalis, a. colica media
× V. porta, v. cava, v. mesenterica superior, v. lienalis, v. colica media
× Ductus choledochus en ductus pancreaticus (ductus van Wirsung)® anatomische variatie
× Extra ductus pancreaticus: ductus pancreaticus accessorius (ductus Santorini)
× Plexus coeliacus
® Deze structuren bemoeilijken behandelingen van de pancreas, met name resectie. Een
kijkoperatie wordt van tevoren altijd uitgevoerd bij behandelingen van de pancreas om deze
structuren te identificeren en schade tijdens de operatie te voorkomen.
Door de kleine hoeveelheid ruimte tussen de vena porta en de pancreas kunnen metastasen via de
vena porta relatief makkelijk in de lever ontstaan.
Incisies voor pancreas operatie
Incisies:
a) Boog ® dissectie m. rectus abdominis
b) Diagonale snee ® dissectie m. rectus abdominis
c) Vlakke snee ® dissectie m. rectus abdominis
d) Verticale snee ® spieren intact, maar wel minder ruimte (gouden standaard)
Anterieure benadering om de pancreas te bereiken (bij incisie d):
× Omentum majus openen
× Bursa omentalis openen
Een stukje van de vena porta kan gereseceerd worden als er geen metastasen in de lever zijn.
2
,KT2802 - Technische heelkunde
Anatomie pancreas
Bij resectie van de nek van de pancreas wordt per patiënt bepaald of de kop of staart wordt
gespaard. Dit is onder andere afhankelijk van de anatomie van de patiënt en de positie van de tumor
in de nek.
Additionele (noodzakelijke) resecties:
× Kop (pancreaticoduodenectomie):
× Distale maag
× Galblaas
× Duodenum
× Milt
® Reconstructie met behulp van dunne darm (® risico op lekkage door enzymen uit
pancreas is 20%)
× Staart:
× Milt (a. en v. lienalis)
De a. pancreaticoduodenalis wordt van twee kanten van arterieel bloed voorzien (door de a.
mesenterica superior en de a. hepatica).
Via de zenuwbanen kunnen tumoren overgegeven worden. Als dit gebeurt, is de prognose heel
slecht. Alleen onder een microscoop kunnen deze metastasen gevonden worden, dus niet met
(normale) beeldvorming.
Chemo- en radiotherapie zijn niet curatief bij pancreascarcinomen. Er is dus veel vraag naar een
betere behandeling. Kanker in de pancreas is de dodelijkste vorm van kanker.
Ongecompliceerd beloop na operatie:
× 1e nacht IC voor SIRS/vochtbalans
× 7 - 10 d op de afdeling
× > 3 - 6 maanden thuisrevalidatie
× Diabetes
× Dieet
× Vertering (diarree)
× Pijn/ongemak
× Verwerking
3
, KT2802 - Technische heelkunde
Er worden geen scans meer gemaakt na primaire behandeling, omdat een recidief niet behandelbaar
meer is.
Gecompliceerd beloop na operatie:
× Overlijden
× Langdurig IC (hemodynamisch of respiratoir)
× Langdurig afdeling (critical illness neuropathie: verlies spierkracht door langdurige
bedlegerigheid)
× Re-interventies
× Reoperatie
× Radiologische drainage
× ERCP-stenting
× Endoscopisch Retrograde Cholangio- en Pancreaticografie (ERCP): kijkoperatie
van de galwegen en ductus pancreaticus
× Antibiotica
× Revalidatie
Complicaties:
× Mortaliteit: 2-3% (normale hoeveelheid voor zulke grote operaties)
× Morbiditeit: 40-50%
× Naadlekkage
× Pancreaticojejunostomie (fistel)
× Choleduchojejunostomie
× Voedingskatheter
× Nabloeding
× Vochtbalans
× Infectie/abces (o.a. pneumonie)
× Trombose
× Diabetes mellitus type 1
× Hernia cicatricalis (littekenbreuk)
Anatomische verdeling pancreastumoren:
70-80% Periampullair
63% Kop
16% Distale choledochus
15% Papil van Vater
15% Corpus
10% Staart
Klinische presentatie:
× Malaise
× Stille icterus (geelzucht)
× Vermagering
× Hormonaal syndroom
× Insulinoom ® acute hypoglycemie
× Gastrinoom (stimuleert maagzuurproductie) ® overschot maagzuur
® Vaak is een pancreastumor een toevalsbevinding. Screening op tumoren wordt gedaan bij de
P16-mutatie, waarbij de kans op melanomen en pancreascarcinomen vergroot is.
4
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ___________________________________________________________________ 1
Week 1 __________________________________________________________________________ 2
Hoorcollege 1 - Open en laparoscopische chirurgie _____________________________________ 2
Hoorcollege 2 - Colorectale chirurgie ________________________________________________ 6
Hoorcollege 3 - Elektrische dissectietechniek en vesselsealing ___________________________ 10
Hoorcollege 4 - Sterilisatie - klinische en technische aspecten; wet- en regelgeving __________ 12
Week 2 _________________________________________________________________________ 14
Hoorcollege 5 - Robotchirurgie ____________________________________________________ 14
Hoorcollege 6 - Robotchirurgie - technische aspecten __________________________________ 15
Hoorcollege 7 - Anesthesie _______________________________________________________ 16
Hoorcollege 8 - Mond-, kaak- en aangezichtschirurgie - klinische aspecten _________________ 18
Week 3 _________________________________________________________________________ 23
Hoorcollege 9 - Microchirurgie ____________________________________________________ 23
Week 4 _________________________________________________________________________ 27
Hoorcollege 10 - Desinfectie en antibiotica __________________________________________ 27
Hoorcollege 11 - Biofilms: bacteriën en materialen ____________________________________ 30
1
,KT2802 - Technische heelkunde
Week 1
Hoorcollege 1 - Open en laparoscopische chirurgie
Functies pancreas:
× Endocrien: productie hormonen (insuline, glucagon, somatostatine)
× Exocrien: productie digestieve enzymen (amylase, trypsine, lipase)
De pancreas ligt retroperitoneaal en wordt door veel structuren omgeven:
× Duodenum, maag, colon transversum
× Aorta, a. mesenterica superior, a. hepatica, a. gastroduodenalis, a. lienalis, a. colica media
× V. porta, v. cava, v. mesenterica superior, v. lienalis, v. colica media
× Ductus choledochus en ductus pancreaticus (ductus van Wirsung)® anatomische variatie
× Extra ductus pancreaticus: ductus pancreaticus accessorius (ductus Santorini)
× Plexus coeliacus
® Deze structuren bemoeilijken behandelingen van de pancreas, met name resectie. Een
kijkoperatie wordt van tevoren altijd uitgevoerd bij behandelingen van de pancreas om deze
structuren te identificeren en schade tijdens de operatie te voorkomen.
Door de kleine hoeveelheid ruimte tussen de vena porta en de pancreas kunnen metastasen via de
vena porta relatief makkelijk in de lever ontstaan.
Incisies voor pancreas operatie
Incisies:
a) Boog ® dissectie m. rectus abdominis
b) Diagonale snee ® dissectie m. rectus abdominis
c) Vlakke snee ® dissectie m. rectus abdominis
d) Verticale snee ® spieren intact, maar wel minder ruimte (gouden standaard)
Anterieure benadering om de pancreas te bereiken (bij incisie d):
× Omentum majus openen
× Bursa omentalis openen
Een stukje van de vena porta kan gereseceerd worden als er geen metastasen in de lever zijn.
2
,KT2802 - Technische heelkunde
Anatomie pancreas
Bij resectie van de nek van de pancreas wordt per patiënt bepaald of de kop of staart wordt
gespaard. Dit is onder andere afhankelijk van de anatomie van de patiënt en de positie van de tumor
in de nek.
Additionele (noodzakelijke) resecties:
× Kop (pancreaticoduodenectomie):
× Distale maag
× Galblaas
× Duodenum
× Milt
® Reconstructie met behulp van dunne darm (® risico op lekkage door enzymen uit
pancreas is 20%)
× Staart:
× Milt (a. en v. lienalis)
De a. pancreaticoduodenalis wordt van twee kanten van arterieel bloed voorzien (door de a.
mesenterica superior en de a. hepatica).
Via de zenuwbanen kunnen tumoren overgegeven worden. Als dit gebeurt, is de prognose heel
slecht. Alleen onder een microscoop kunnen deze metastasen gevonden worden, dus niet met
(normale) beeldvorming.
Chemo- en radiotherapie zijn niet curatief bij pancreascarcinomen. Er is dus veel vraag naar een
betere behandeling. Kanker in de pancreas is de dodelijkste vorm van kanker.
Ongecompliceerd beloop na operatie:
× 1e nacht IC voor SIRS/vochtbalans
× 7 - 10 d op de afdeling
× > 3 - 6 maanden thuisrevalidatie
× Diabetes
× Dieet
× Vertering (diarree)
× Pijn/ongemak
× Verwerking
3
, KT2802 - Technische heelkunde
Er worden geen scans meer gemaakt na primaire behandeling, omdat een recidief niet behandelbaar
meer is.
Gecompliceerd beloop na operatie:
× Overlijden
× Langdurig IC (hemodynamisch of respiratoir)
× Langdurig afdeling (critical illness neuropathie: verlies spierkracht door langdurige
bedlegerigheid)
× Re-interventies
× Reoperatie
× Radiologische drainage
× ERCP-stenting
× Endoscopisch Retrograde Cholangio- en Pancreaticografie (ERCP): kijkoperatie
van de galwegen en ductus pancreaticus
× Antibiotica
× Revalidatie
Complicaties:
× Mortaliteit: 2-3% (normale hoeveelheid voor zulke grote operaties)
× Morbiditeit: 40-50%
× Naadlekkage
× Pancreaticojejunostomie (fistel)
× Choleduchojejunostomie
× Voedingskatheter
× Nabloeding
× Vochtbalans
× Infectie/abces (o.a. pneumonie)
× Trombose
× Diabetes mellitus type 1
× Hernia cicatricalis (littekenbreuk)
Anatomische verdeling pancreastumoren:
70-80% Periampullair
63% Kop
16% Distale choledochus
15% Papil van Vater
15% Corpus
10% Staart
Klinische presentatie:
× Malaise
× Stille icterus (geelzucht)
× Vermagering
× Hormonaal syndroom
× Insulinoom ® acute hypoglycemie
× Gastrinoom (stimuleert maagzuurproductie) ® overschot maagzuur
® Vaak is een pancreastumor een toevalsbevinding. Screening op tumoren wordt gedaan bij de
P16-mutatie, waarbij de kans op melanomen en pancreascarcinomen vergroot is.
4
