Samenvatting Sociologie HRM Jaar 1

Week 1 – Sociologie

Wat bestudeer je bij sociologie?
- De onderlinge samenhang in groepen en tussen verschillende groepen waarin mensen
functioneren.
- En de invloed van maatschappelijke ontwikkelingen op gedrag van groepen en mensen in
die groepen

Leerdoel
- Herkennen van de invloed van socialisatie, institutionalisering en sociale controle op
sociale rollen

Socialisatie

Wat is socialisatie?
 Het proces waarbij mensen leren zich sociaal te gedragen in de voor hem relevante
groepen. Er vinden verschillende socialisaties plaats (verschilt per situatie).
Afhankelijk van de groep leer je andere dingen.
 We leren dus de opvattingen over wat van belang is en hoe iets hoort. Per groep heb
je iets wat van belang is en hoe iet hoort

We leren waarden
 Wat is goed, wat is nastrevenswaardig? Wat is ons doel?
 Eer, fatsoen, schoonheid, eerlijkheid, gastvrijheid, compassie, vrijheid, etc. Deze zijn
vastgelegd in belangrijke wetten (grondwet). Maar in groepen komen er andere
dingen voor zoals gastvrijheid (cultuur).
 Waarden geven invulling aan doelen van een individu en groep
 Af te lezen aan hoe mensen praten over deze waarden; en (als je naar een groep
mensen luistert dan weet je waar ze het over hebben)
 Af te lezen aan hoe mensen deze waarden naleven in daden

We leren normen
 Normen zijn concrete gedragsregels die aangeven wat verwacht wordt in een
bepaalde situatie, wat je moet doen of juist niet moet doen
 Normen geven invulling aan het ‘toepassen van waarden’ (= sterk afhankelijk van de
context)
 Af te lezen aan hoe mensen handelen en;
 Af te lezen waarop men elkaar aanspreekt

Er zijn verschillende soorten normen
Morele normen:
Verschil maken tussen goed en slecht gedrag (Religies zijn zo opgebouwd, filosofisch thema,
wat is de bron van waarheid en goed gedrag) Je moet het kunnen hebben over goed en
slecht gedrag anders kan een groep niet goed functioneren


Juridische normen:

,Verschil maken tussen legaal en illegaal gedrag. Je moet gaan interpreteren.

Sociale normen:
Verschil maken tussen gepast en ongepast gedrag. Het varieert met de tijd.

Bewust en niet-bewust gedrag
- Door socialisatie (vorm van alledaags leren) wordt veel gedrag onbewust overgenomen
- ‘Zo doen we het gewoon’
- Het onbewust eigen maken van gedragsnormen het internalisering (het eigen maken van
normen)
- Leidt tot vanzelfsprekend gedrag
- Handig, niet over elke handeling nadenken!
- Pas in confrontatie met andere normen worden je eigen normen zichtbaar

Hospitalisering
 Een bijzondere vorm van internalisering is hospitalisering (= gedrag dat ingesleten is,
aangeleerde hulpeloosheid, altijd afhankelijk zijn van anderen en uiteindelijk ook
helemaal niks meer zelf doen)
 We zien dit in bejaardentehuizen, psychiatrische instellingen, gevangenissen,
kloosters
 Stuck on an escalator

Rollen en rolconflicten

Normen leiden tot voorspelbaar gedrag
En dat is handig in een samenleving, je weet wat je van elkaar kan verwachten.
Verkeersborden sturen het gedrag.

Normen gekoppeld aan positie of rol
Rolgedrag: Gedragsnorm gekoppeld aan de maatschappelijke rol of positie
Je weet dat een chirurg hygiënisch te werk gaat en dat een politie geen willekeurig gedrag
zal vertonen.

Wat kan het effect zijn?
- De norm voor het gedrag van de roldrager wordt bepaald door de verwachtingen/eisen
van anderen
- Publiek, maatschappij, organisatie, klant, groepsleden, patiënt, gezin, etc.
- Dat kan conflict opleveren tussen de persoon van de roldrager en de verwachtingen die
aan hem/haar gesteld door anderen of zichzelf

Rolconflicten
 Intern: Als je de verschillende verwachtingen binnen 1 rol niet kunt combineren
 Extern: Als je de verwachtingen aan je verschillende rollen in de samenleving niet
kunt combineren
Verschillende rollen binnen een functie (moet ik mijn kind naar school brengen of moet ik
naar werk, dit botst erg)

, Institutionalisering

Hoe ontstaat een gedragsnorm?
1. Willekeurig gedrag, groep mensen komen bij elkaar (verschillende meningen over gedrag)
2. Herhaling willekeurig gedrag = er ontstaat een patroon (stoppen met door elkaar praten)
3. Patroon wordt normaal gedrag = Institutie
4. Instituties worden gehandhaafd door instanties (controleren en handhaven). Je hebt altijd
mensen die van de groep zullen afwijken, hier is iets op bedacht. Op scholen wordt er
geleerd hoe je je moet gedragen, de politie bewaakt onze gezamenlijke gedrag, religies en
gezin.

Institutie: Gestandaardiseerd patroon van denken en doen in bepaalde situaties. Zo
gegroeid, afgesproken of juridisch vastgelegd in een groep of samenleving.

Wat het lijkt en wat het is…
 Het lijkt dan alsof de instituties ons gedrag bepalen
- Van school moet ik altijd...
- Van mijn geloof mag ik niet…
- De organisatie bepaalt wie er…
- De samenleving accepteert niet dat…
 Maar deze instituties en hun handhavende instanties zijn het gevolg van onze
waarden en het gedrag dat we daaraan koppelden