Advanced Auditing
Inhoudsopgave
COLLEGE 1 - ENGAGEMENT RISK......................................................................3
JOHNSTONE – CLIENT-ACCEPTANCE DECISIONS: SIMULTANEOUS EFFECTS OF CLIENT BUSINESS RISK,
AUDIT RISK, AUDITOR BUSINESS RISK, AND RISK ADAPTATION (2000)..........................................3
FUKUKAWA ET AL. – CLIENT RISK FACTORS AND AUDIT RESOURCE ALLOCATION DECISIONS (2011).....6
VERORDENING GEDRAGS- EN BEROEPSREGELS ACCOUNTANTS (VGBA)...........................................8
VERORDENING INZAKE DE ONAFHANKELIJKHEID VAN ACCOUNTANTS BIJ ASSURANCE-OPDRACHTEN (VIO).9
STANDAARD 210 – OVEREENKOMEN VAN DE VOORWAARDEN VAN CONTROLEOPDRACHTEN...............10
STANDAARD 240 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT FRAUDE
IN HET KADER VAN EEN CONTROLE VAN FINANCIËLE OVERZICHTEN................................................12
COLLEGE 2 - BUSINESS MODELS....................................................................13
PEECHER ET AL. – IT’S ALL ABOUT AUDIT QUALITY: PERSPECTIVES ON STRATEGIC-SYSTEMS AUDITING..13
DORMINEY ET AL. – THE EVOLUTION OF FRAUD THEORY............................................................16
STANDAARD 240 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT FRAUDE
IN HET KADER VAN EEN CONTROLE VAN FINANCIËLE OVERZICHTEN................................................23
STANDAARD 250 – HET IN AANMERKING NEMEN VAN WET- EN REGELGEVING BIJ EEN CONTROLE VAN
FINANCIËLE OVERZICHTEN.................................................................................................... 32
STANDAARD 315 – RISICO’S OP EEN AFWIJKING VAN MATERIEEL BELANG IDENTIFICEREN EN INSCHATTEN
...................................................................................................................................... 33
NOCLAR........................................................................................................................ 40
COLLEGE 3 - RISK ASSESSMENT.....................................................................41
KNECHEL - THE BUSINESS RISK AUDIT: ORIGINS, OBSTACLES AND OPPORTUNITIES (2007)................43
CURTIS – AUDITORS’ TRAINING AND PROFICIENCY IN INFORMATION SYSTEMS: A RESEARCH SYNTHESIS
(2009)........................................................................................................................... 48
STANDAARD 200 – ALGEHELE DOELSTELLINGEN VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT, ALSMEDE HET
UITVOEREN VAN EEN CONTROLE OVEREENKOMSTIG DE STANDAARDEN...........................................50
STANDAARD 250 – HET IN AANMERKING NEMEN VAN WET- EN REGELGEVING BIJ EEN CONTROLE VAN
FINANCIËLE OVERZICHTEN.................................................................................................... 51
STANDAARD 315 – RISICO’S OP EEN AFWIJKING VAN MATERIEEL BELANG IDENTIFICEREN EN INSCHATTEN
...................................................................................................................................... 52
COLLEGE 4 - AUDIT ACTIVITIES......................................................................53
WERNER ET AL. – EMBEDDING PROCESS MINING INTO FINANCIAL STATEMENT AUDITS (2021)............53
FEDYK ET AL. – IS ARTIFICIAL INTELLIGENCE IMPROVING THE AUDIT PROCESS? (2022).....................58
STANDAARD 330 – INSPELEN DOOR DE ACCOUNTANT OP INGESCHATTE RISICO’S............................60
STANDAARD 500 – CONTROLE-INFORMATIE............................................................................60
STANDAARD 520 - CIJFERANALYSES.......................................................................................60
COLLEGE 5 – GOING CONCERN.......................................................................61
NOLDER & KADOUS – GROUNDING THE PROFESSIONAL SKEPTICISM CONSTRUCT INMINDSET AND
ATTITUDE THEORY: A WAY FORWARD (2018)...........................................................................62
CARSON ET AL. – AUDITING REPORTING FOR GOING-CONCERN UNCERTAINTY: A RESEARCH SYNTHESIS
(2013)........................................................................................................................... 64
STANDAARD 570 – CONTINUÏTEIT......................................................................................... 66
STANDAARD 706 – PARAGRAFEN TER BENADRUKKING VAN BEPAALDE AANGELEGENHEDEN EN
PARAGRAFEN OVER OVERIGE AANGELEGENHEDEN IN CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE
ACCOUNTANT.................................................................................................................... 68
COLLEGE 6 – REPORTING...............................................................................69
WHITFIELD ET AL. – AUDITOR COMMUNICATION ON CRITICAL AUDIT MATTERS: TIMING, INSPECTION
LIKELIHOOD, AND THE AUDIT COMMITTEE (2022).....................................................................69
GRAY ET AL. – PERCEPTIONS AND MISPERCEPTIONS REGARDING THE UNQUALIFIED AUDITOR’S REPORT
BY FINANCIAL STATEMENT PREPARERS, USERS, AND AUDITORS (2011)........................................71
1
, STANDAARD 700 – HET VORMEN VAN EEN OORDEEL EN HET RAPPORTEREN OVER FINANCIELE
OVERZICHTEN.................................................................................................................... 72
STANDAARD 701 – HET COMMUNICEREN VAN KERNPUNTEN VAN DE CONTROLE IN DE
CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT....................................................84
STANDAARD 705 – AANPASSINGEN VAN HET OORDEEL IN DE CONTROLEVERKLARING VAN DE
ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT.............................................................................................. 86
STANDAARD 706 – PARAGRAFEN TER BENADRUKKING VAN BEPAALDE AANGELEGENHEDEN EN
PARAGRAFEN OVER OVERIGE AANGELEGENHEDEN IN CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE
ACCOUNTANT.................................................................................................................... 88
STANDAARD 720 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT ANDERE
INFORMATIE...................................................................................................................... 89
COLLEGE 7 - ACCOUNTABILITY.......................................................................91
PEECHER ET AL. – AN ACCOUNTABILITY FRAMEWORK FOR FINANCIAL STATEMENT AUDITORS AND RELATED
RESEARCH QUESTIONS (2013)............................................................................................. 91
DEZOORT ET AL. – ACCOUNTABILITY AND AUDITORS’ MATERIALITY JUDGEMENTS: THE EFFECTS OF
DIFFERENTIAL PRESSURE STRENGTH ON CONSERVATISM, VARIABILITY, AND EFFORT (2006)...............93
STANDAARD 200 – ALGEHELE DOELSTELLINGEN VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT, ALSMEDE HET
UITVOEREN VAN EEN CONTROLE OVEREENKOMSTIG DE STANDAARDEN...........................................95
STANDAARD 240 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT FRAUDE
IN HET KADER VAN EEN CONTROLE VAN FINANCIËLE OVERZICHTEN................................................97
STANDAARD 320 – MATERIALITEIT BIJ DE PLANNING EN UITVOERING VAN EEN CONTROLE.................98
COLLEGE 8 - SUSTAINABLE COMMUNICATION................................................101
JENSEN & MECKLING – THEORY OF THE FIRM: MANAGERIAL BEHAVIOR, AGENCY COSTS AND
OWNERSHIP STRUCTURE (1976)........................................................................................101
VAN NIEUW AMERONGEN, RENES EN BOS (2023).................................................................106
STANDAARD 720 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT ANDERE
INFORMATIE.................................................................................................................... 108
STANDAARD 3810N – ASSURANCE-OPDRACHTEN INZAKE DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING............110
2
,College 1 - Engagement Risk
Johnstone – Client-Acceptance Decisions: Simultaneous Effects of Client Business
Risk, Audit Risk, Auditor Business Risk, and Risk Adaptation (2000)
Aanleiding
Destijds was er nog veel onbekend over hoe partners beslissen of ze een nieuwe klant
accepteren. Door toenemende aansprakelijkstelling en concurrentie kwam er meer nadruk
op het proces van klantacceptatie.
Doel
Het ontwikkelen van een model dat beschrijft hoe accountants risico’s met betrekking tot de
klantacceptatie inschatten en hierop vervolgens inspelen.
Model
Het model kent twee fasen, namelijk inschatting van risico’s en het inspelen op risico’s.
Risk Evaluation
De auditor beoordeelt de klant-gerelateerde risico’s:
Client’s Business Risk is het risico dat de financiële condities van de organisatie
verslechteren op de korte of lange termijn:
Winstgevendheid
Liquiditeit
Financial condition / ratio’s
Internal control structure
Company/industry trends
Management attitude
Audit Risk is het risico dat de accountant onbewust een verkeerde controleverklaring afgeeft
bij jaarrekeningen die een materiële afwijking bevatten.
Inherent risk
Control risk
Expertise (VGBA > vakbekwaamheid en zorgvuldigheid)
Engagement timing (VGBA > vakbekwaamheid en zorgvuldigheid)
Competing auditors
Vervolgens beoordeelt de auditor de Auditor’s Business Risk, het risico dat het
accountantskantoor een verlies leidt als gevolg van de controleopdracht.
Engagement profitability (partner is verantwoordelijk voor afboekingen)
Potential litigation
Risk Adaption
Het accountantskantoor kan strategieën toepassen om in te spelen op bovenstaande risico’s.
Johnstone identificeert drie typen adaptatie.
Screening Clients Based on Their Risk Characteristics
Mogelijk worden klanten met hoge risico’s afgewezen.
Screen Clients Using Auditor’s Business Risk as a Mediator
Het accountantskantoor evalueert of de risico’s acceptabel zijn gegeven zijn eigen
kenmerken (verliezen en/of reputatieschade).
3
,Use Proactive Risk-Adaption Strategies as a Mediator
Aanpassen van de audit fee
Plannen van extra auditwerkzaamheden
Personeelstoewijzing
Extra informatie verzamelen in de acceptatiefase
In relatie tot Standaard 220 en Standaard 315
Observation
“…audit partners did not use more proactive risk-adaption strategies (e.g. adjusting the audit
fee, making plans about necessary audit evidence, etc…) to makes less ‘acceptable’ clients
more acceptable.”
Dus, lijkt het er op dat partners in de klantacceptatie-fase risico’s liever vermijden dan er op
in te spelen.
4
, Bevindingen
Audit Risk -> Client Business Risk
Audit Risk beïnvloedt Client Business Risk. Accountants gebruiken hun oordeel over interne
controles bij het bepalen van het bedrijfsrisico van de client.
Client Business Risk -> Auditor Business Risk
Client Business Risk beïnvloedt Auditor’s Business Risk. Hoe risicovol het bedrijf zelf is,
beïnvloedt hoe de accountant het risico inschat dat zijn eigen kantoor verlies kan lijden.
De relatie van Auditor’s Business Risk met Audit Risk is sterker dan de relatie met Client
Business Risk.
Partners houden rekening met Auditor’s Business Risk, als organisaties worden gescreend
op audit risk en client business risk. Hierdoor kunnen verschillende accountants tot een
verschillende klantacceptatie-beslissing komen.
Partners gebruiken geen proactive risk-adaption strategieën om de effecten van de risico’s te
verminderen.
5
Inhoudsopgave
COLLEGE 1 - ENGAGEMENT RISK......................................................................3
JOHNSTONE – CLIENT-ACCEPTANCE DECISIONS: SIMULTANEOUS EFFECTS OF CLIENT BUSINESS RISK,
AUDIT RISK, AUDITOR BUSINESS RISK, AND RISK ADAPTATION (2000)..........................................3
FUKUKAWA ET AL. – CLIENT RISK FACTORS AND AUDIT RESOURCE ALLOCATION DECISIONS (2011).....6
VERORDENING GEDRAGS- EN BEROEPSREGELS ACCOUNTANTS (VGBA)...........................................8
VERORDENING INZAKE DE ONAFHANKELIJKHEID VAN ACCOUNTANTS BIJ ASSURANCE-OPDRACHTEN (VIO).9
STANDAARD 210 – OVEREENKOMEN VAN DE VOORWAARDEN VAN CONTROLEOPDRACHTEN...............10
STANDAARD 240 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT FRAUDE
IN HET KADER VAN EEN CONTROLE VAN FINANCIËLE OVERZICHTEN................................................12
COLLEGE 2 - BUSINESS MODELS....................................................................13
PEECHER ET AL. – IT’S ALL ABOUT AUDIT QUALITY: PERSPECTIVES ON STRATEGIC-SYSTEMS AUDITING..13
DORMINEY ET AL. – THE EVOLUTION OF FRAUD THEORY............................................................16
STANDAARD 240 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT FRAUDE
IN HET KADER VAN EEN CONTROLE VAN FINANCIËLE OVERZICHTEN................................................23
STANDAARD 250 – HET IN AANMERKING NEMEN VAN WET- EN REGELGEVING BIJ EEN CONTROLE VAN
FINANCIËLE OVERZICHTEN.................................................................................................... 32
STANDAARD 315 – RISICO’S OP EEN AFWIJKING VAN MATERIEEL BELANG IDENTIFICEREN EN INSCHATTEN
...................................................................................................................................... 33
NOCLAR........................................................................................................................ 40
COLLEGE 3 - RISK ASSESSMENT.....................................................................41
KNECHEL - THE BUSINESS RISK AUDIT: ORIGINS, OBSTACLES AND OPPORTUNITIES (2007)................43
CURTIS – AUDITORS’ TRAINING AND PROFICIENCY IN INFORMATION SYSTEMS: A RESEARCH SYNTHESIS
(2009)........................................................................................................................... 48
STANDAARD 200 – ALGEHELE DOELSTELLINGEN VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT, ALSMEDE HET
UITVOEREN VAN EEN CONTROLE OVEREENKOMSTIG DE STANDAARDEN...........................................50
STANDAARD 250 – HET IN AANMERKING NEMEN VAN WET- EN REGELGEVING BIJ EEN CONTROLE VAN
FINANCIËLE OVERZICHTEN.................................................................................................... 51
STANDAARD 315 – RISICO’S OP EEN AFWIJKING VAN MATERIEEL BELANG IDENTIFICEREN EN INSCHATTEN
...................................................................................................................................... 52
COLLEGE 4 - AUDIT ACTIVITIES......................................................................53
WERNER ET AL. – EMBEDDING PROCESS MINING INTO FINANCIAL STATEMENT AUDITS (2021)............53
FEDYK ET AL. – IS ARTIFICIAL INTELLIGENCE IMPROVING THE AUDIT PROCESS? (2022).....................58
STANDAARD 330 – INSPELEN DOOR DE ACCOUNTANT OP INGESCHATTE RISICO’S............................60
STANDAARD 500 – CONTROLE-INFORMATIE............................................................................60
STANDAARD 520 - CIJFERANALYSES.......................................................................................60
COLLEGE 5 – GOING CONCERN.......................................................................61
NOLDER & KADOUS – GROUNDING THE PROFESSIONAL SKEPTICISM CONSTRUCT INMINDSET AND
ATTITUDE THEORY: A WAY FORWARD (2018)...........................................................................62
CARSON ET AL. – AUDITING REPORTING FOR GOING-CONCERN UNCERTAINTY: A RESEARCH SYNTHESIS
(2013)........................................................................................................................... 64
STANDAARD 570 – CONTINUÏTEIT......................................................................................... 66
STANDAARD 706 – PARAGRAFEN TER BENADRUKKING VAN BEPAALDE AANGELEGENHEDEN EN
PARAGRAFEN OVER OVERIGE AANGELEGENHEDEN IN CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE
ACCOUNTANT.................................................................................................................... 68
COLLEGE 6 – REPORTING...............................................................................69
WHITFIELD ET AL. – AUDITOR COMMUNICATION ON CRITICAL AUDIT MATTERS: TIMING, INSPECTION
LIKELIHOOD, AND THE AUDIT COMMITTEE (2022).....................................................................69
GRAY ET AL. – PERCEPTIONS AND MISPERCEPTIONS REGARDING THE UNQUALIFIED AUDITOR’S REPORT
BY FINANCIAL STATEMENT PREPARERS, USERS, AND AUDITORS (2011)........................................71
1
, STANDAARD 700 – HET VORMEN VAN EEN OORDEEL EN HET RAPPORTEREN OVER FINANCIELE
OVERZICHTEN.................................................................................................................... 72
STANDAARD 701 – HET COMMUNICEREN VAN KERNPUNTEN VAN DE CONTROLE IN DE
CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT....................................................84
STANDAARD 705 – AANPASSINGEN VAN HET OORDEEL IN DE CONTROLEVERKLARING VAN DE
ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT.............................................................................................. 86
STANDAARD 706 – PARAGRAFEN TER BENADRUKKING VAN BEPAALDE AANGELEGENHEDEN EN
PARAGRAFEN OVER OVERIGE AANGELEGENHEDEN IN CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE
ACCOUNTANT.................................................................................................................... 88
STANDAARD 720 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT ANDERE
INFORMATIE...................................................................................................................... 89
COLLEGE 7 - ACCOUNTABILITY.......................................................................91
PEECHER ET AL. – AN ACCOUNTABILITY FRAMEWORK FOR FINANCIAL STATEMENT AUDITORS AND RELATED
RESEARCH QUESTIONS (2013)............................................................................................. 91
DEZOORT ET AL. – ACCOUNTABILITY AND AUDITORS’ MATERIALITY JUDGEMENTS: THE EFFECTS OF
DIFFERENTIAL PRESSURE STRENGTH ON CONSERVATISM, VARIABILITY, AND EFFORT (2006)...............93
STANDAARD 200 – ALGEHELE DOELSTELLINGEN VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT, ALSMEDE HET
UITVOEREN VAN EEN CONTROLE OVEREENKOMSTIG DE STANDAARDEN...........................................95
STANDAARD 240 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT FRAUDE
IN HET KADER VAN EEN CONTROLE VAN FINANCIËLE OVERZICHTEN................................................97
STANDAARD 320 – MATERIALITEIT BIJ DE PLANNING EN UITVOERING VAN EEN CONTROLE.................98
COLLEGE 8 - SUSTAINABLE COMMUNICATION................................................101
JENSEN & MECKLING – THEORY OF THE FIRM: MANAGERIAL BEHAVIOR, AGENCY COSTS AND
OWNERSHIP STRUCTURE (1976)........................................................................................101
VAN NIEUW AMERONGEN, RENES EN BOS (2023).................................................................106
STANDAARD 720 – DE VERANTWOORDELIJKHEDEN VAN DE ACCOUNTANT MET BETREKKING TOT ANDERE
INFORMATIE.................................................................................................................... 108
STANDAARD 3810N – ASSURANCE-OPDRACHTEN INZAKE DUURZAAMHEIDSVERSLAGGEVING............110
2
,College 1 - Engagement Risk
Johnstone – Client-Acceptance Decisions: Simultaneous Effects of Client Business
Risk, Audit Risk, Auditor Business Risk, and Risk Adaptation (2000)
Aanleiding
Destijds was er nog veel onbekend over hoe partners beslissen of ze een nieuwe klant
accepteren. Door toenemende aansprakelijkstelling en concurrentie kwam er meer nadruk
op het proces van klantacceptatie.
Doel
Het ontwikkelen van een model dat beschrijft hoe accountants risico’s met betrekking tot de
klantacceptatie inschatten en hierop vervolgens inspelen.
Model
Het model kent twee fasen, namelijk inschatting van risico’s en het inspelen op risico’s.
Risk Evaluation
De auditor beoordeelt de klant-gerelateerde risico’s:
Client’s Business Risk is het risico dat de financiële condities van de organisatie
verslechteren op de korte of lange termijn:
Winstgevendheid
Liquiditeit
Financial condition / ratio’s
Internal control structure
Company/industry trends
Management attitude
Audit Risk is het risico dat de accountant onbewust een verkeerde controleverklaring afgeeft
bij jaarrekeningen die een materiële afwijking bevatten.
Inherent risk
Control risk
Expertise (VGBA > vakbekwaamheid en zorgvuldigheid)
Engagement timing (VGBA > vakbekwaamheid en zorgvuldigheid)
Competing auditors
Vervolgens beoordeelt de auditor de Auditor’s Business Risk, het risico dat het
accountantskantoor een verlies leidt als gevolg van de controleopdracht.
Engagement profitability (partner is verantwoordelijk voor afboekingen)
Potential litigation
Risk Adaption
Het accountantskantoor kan strategieën toepassen om in te spelen op bovenstaande risico’s.
Johnstone identificeert drie typen adaptatie.
Screening Clients Based on Their Risk Characteristics
Mogelijk worden klanten met hoge risico’s afgewezen.
Screen Clients Using Auditor’s Business Risk as a Mediator
Het accountantskantoor evalueert of de risico’s acceptabel zijn gegeven zijn eigen
kenmerken (verliezen en/of reputatieschade).
3
,Use Proactive Risk-Adaption Strategies as a Mediator
Aanpassen van de audit fee
Plannen van extra auditwerkzaamheden
Personeelstoewijzing
Extra informatie verzamelen in de acceptatiefase
In relatie tot Standaard 220 en Standaard 315
Observation
“…audit partners did not use more proactive risk-adaption strategies (e.g. adjusting the audit
fee, making plans about necessary audit evidence, etc…) to makes less ‘acceptable’ clients
more acceptable.”
Dus, lijkt het er op dat partners in de klantacceptatie-fase risico’s liever vermijden dan er op
in te spelen.
4
, Bevindingen
Audit Risk -> Client Business Risk
Audit Risk beïnvloedt Client Business Risk. Accountants gebruiken hun oordeel over interne
controles bij het bepalen van het bedrijfsrisico van de client.
Client Business Risk -> Auditor Business Risk
Client Business Risk beïnvloedt Auditor’s Business Risk. Hoe risicovol het bedrijf zelf is,
beïnvloedt hoe de accountant het risico inschat dat zijn eigen kantoor verlies kan lijden.
De relatie van Auditor’s Business Risk met Audit Risk is sterker dan de relatie met Client
Business Risk.
Partners houden rekening met Auditor’s Business Risk, als organisaties worden gescreend
op audit risk en client business risk. Hierdoor kunnen verschillende accountants tot een
verschillende klantacceptatie-beslissing komen.
Partners gebruiken geen proactive risk-adaption strategieën om de effecten van de risico’s te
verminderen.
5
