Management accounting
Hoofdstuk 1
Het productieproces bestaat uit de input die wordt bewerkt waardoor er output ontstaat. Dit brengt
kosten met zich mee en de verkoop brengt opbrengsten. Dit kan leiden tot winst of verlies.
Bedrijven kunnen worden ingedeeld in categorieën →
1. Publieke bedrijven: leveren goederen/ diensten waarvan de overheid of maatschappij het
belangrijk vindt dat ze niet door een op winst gericht bedrijf worden gemaakt. Redenen zijn
- Toegankelijkheid
- Kwaliteit
- Betaalbaarheid
- Gelijkheid
2. Private bedrijven: bedrijven die eigendom zijn van individuen of andere bedrijven die eigen
vermogen hebben geïnvesteerd in het bedrijf.
Bedrijven kunnen ook worden opgedeeld in 4 sectoren op basis van de aard van het productieproces
- Primaire sector: land en mijnbouw
- Secundaire sector: industrie
- Tertiaire sector: commerciële dienstverlening
- Quartaire sector: door de overheid gefinancierde of gesubsidieerde dienstverlening.
Een bedrijf heeft altijd een missie en visie
- Missie: belangrijkste doelstelling. Het beschrijft wat een bedrijf doet.
- Visie: aanvullend op de missie en heeft betrekking op wat een bedrijf wil uitstralen en hoe
het zich positioneert in de maatschappij.
Stakeholders kunnen invloed hebben op bedrijfsdoelstellingen ‘
Doelstellingen kunnen op verschillende niveaus geformuleerd worden
- Strategisch: lange termijn, door topmanagement
- Tactisch: middellange termijn, door middenkader.
- Operationeel: korte termijn, op werkvloer.
Je moet doelstellingen SMART Kunnen forumleren, zodat achteraf gekeken kan worden of ze zijn
behaald.
- Specifiek: moet nauwkeurig zijn.
- Meetbaar: de voortgang moet gemeten kunnen worden.
- Acceptabel: het doel moet nastrevenswaardig zijn.
- Realistisch: doel moet haalbaar zijn.
- Tijdgebonden: er moet een einddatum vaststaan
,In het beleid van een bedrijf wordt beschreven hoe en met welke middelen de doelstellingen worden
nagestreefd. Op basis hiervan wordt het afdelingsbeleid opgesteld.
De strategieformulering: het vaststellen van de doelstellingen en het aangeven hoe en met welke
middelen het bedrijf zijn doelstellingen zal proberen te realiseren. De strategie geeft aan welke
doelstellingen het bedrijf heeft en hoe deze gerealiseerd worden. De ondernemingsstrategie geeft
aan welke richting het bedrijf op wil.
Proces van strategieformulering
1. Strategieanalyse
2. Strategieontwikkeling
3. Strategie-implementatie
In de strategie analyse wordt gekeken of de gevolgde strategie succesvol is. Verschillende methoden
zijn
- Interne analyse: gegevens en info gebruiken die het bedrijf zelf genereert.
- Externe analyse: gegevens en info buiten het bedrijf gebruiken.
Voor de strategieanalyse kan gebruik gemaakt worden van
- Balanced scorecard
- Benchmarking
- SWOT-analyse
- PEST-analyse
- Vijf krachten model
- Scenarioanalyse
Balanced scorecard geeft inzicht in de mate waarin een bedrijf zijn doelstellingen kan balen door een
beoordeling van de kritische succesfactoren te geven. Deze zijn te verdelen in
- Klant
- Interne processen
- Financiën
- Innovatie- lerend vermogen
Benchmarking: vergelijken van prestaties van eigen bedrijf met de prestaties van een vergelijkbaar
bedrijf aan hand van kengetallen. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van interne en externe gegevens.
SWOT-analyse: interne zwaktes en sterktes en externe kansen en bedreigingen worden in beeld
gebracht.
PEST-analyse: externe factoren worden benoemd die de omgeving in een bedrijf omschrijven.
- Politieke factoren: belastingbeleid en maatregelen.
- Economische factoren: economische groei en inflatie.
- Sociale factoren: maatschappelijk verantwoord ondernemen.
- Technologische factoren: ontwikkelen van nieuwe producten/ processen.
Vijfkrachtenmodel: beschrijft krachten die de bedrijfstak of markt bepalen/ beïnvloeden.
- Nieuwe toetreders.
- Substitueerbare producten
- Macht van afnemers
- Interne concurrentie in bedrijfstak
- Macht van leveranciers.
Scenarioanalyse: alternatieve toekomstmogelijkheden worden in kaart gebracht.
Op basis van de strategie-analyse kunnen strategieën worden ontwikkeld. Hierna tijdens de strategie-
implementatie wordt de gekozen strategie naar het bedrijf gecommuniceerd en uitgevoerd.
, Planning is het vaststellen van de te bereiken doelen en het aangeven van activiteiten die nodig zijn
om de doelen te halen. Dit komt voor op 3 niveaus:
- Strategische planning: hoofddoelstellingen, product-marktcombinatie en
randvoorwaarden worden vastgesteld.
- Tactische planning: richt op realiseren van strategische doelen.
- Operationele planning: bevat concrete uitwerking van strategische en tactische planning
op laagste niveau binnen het bedrijf.
Evaluatie van de uitgevoerde activiteiten vindt op twee manieren plaats:
- Feedback: na afloop uitkomsten meten en vergelijken met de norm.
- Feedforward: tijdens het proces meten en bijsturen.
Dankzij de PDCA-cyclus wordt een proces beheerst in 4 stappen
1. Plan: bedenk welke goederen/ diensten geleverd zullen worden en op welke manier ze
geproduceerd zullen worden.
2. Do: voer het plan uit.
3. Check: regelmatig verifiëren of het plan gerealiseerd kan worden en afwijkingen onderzoeken.
4. Act: constateringen uit de controle verwerken.
Management control: creëren van efficiënte en effectieve inzet van mensen en middelen aan de
hand van een aantal procedures en technieken.
Budgettering: door het vaststellen van budgetten kunnen activiteiten gecoördineerd worden.
Balanced scorecard: doel is om de visie en missie te vertalen naar meetbare indicatoren. De 4
perspectieven worden concreet gemaakt door kritieke succesfactoren. Deze geven aan op welke
punten het bedrijf goed moet presteren om succesvol te zijn.
Ook worden en prestatie-indicatoren opgesteld. Dit zijn meeteenheden die een indicatie geven van
de mate waarin aan een kritieke succesfactor wordt voldaan.
Bij prestatiemanagement worden de missie, strategie en doelstellingen van het bedrijf systematisch
vastgelegd en weergegeven op een management dashboard.
Het European Foundation of Quality Management model ook wel bekend onder Instituut
Nederlandse Kwaliteitsmanagementmodel (INK). Er wordt gestreefd naar balanceren van diverse
stakeholders. Het model bevat 5 ontwikkelingsfasen van een bedrijf
1. Activiteit georiënteerd: werknemers streven ernaar om hun werk zo goed mogelijk te doen.
2. Proces georiënteerd: focus op beheersing van afzonderlijke stappen in werkproces.
3. Systeem georiënteerd: op alle niveaus wordt gewerkt aan voortdurende verbetering.
4. Keten georiënteerd: er wordt gestreefd naar leveren van maximale toegevoegde waarde.
5. Transformatie georiënteerd: proberen bij de top te horen.
Risicomanagement is het identificeren, kwantificeren en beheersen van risico’s. Beheersmaatregelen
kunnen de volgende effecten hebben
- Voorkomen: wegnemen van kans en gevolg.
- Verminderen: afzwakken van kans en gevolg.
- Uitbesteden: onderbrengen van risico’s bij verzekeraars of inschakelen van bedrijven.
- Accepteren: geen maatregelen treffen.
Er kan een risico control matrix opgesteld worden.
Hoofdstuk 4
Kosten: gelduitgaven die aan producten, perioden of functies zijn toegerekend en verband houden
met de opoffering van productiemiddelen.
Hoofdstuk 1
Het productieproces bestaat uit de input die wordt bewerkt waardoor er output ontstaat. Dit brengt
kosten met zich mee en de verkoop brengt opbrengsten. Dit kan leiden tot winst of verlies.
Bedrijven kunnen worden ingedeeld in categorieën →
1. Publieke bedrijven: leveren goederen/ diensten waarvan de overheid of maatschappij het
belangrijk vindt dat ze niet door een op winst gericht bedrijf worden gemaakt. Redenen zijn
- Toegankelijkheid
- Kwaliteit
- Betaalbaarheid
- Gelijkheid
2. Private bedrijven: bedrijven die eigendom zijn van individuen of andere bedrijven die eigen
vermogen hebben geïnvesteerd in het bedrijf.
Bedrijven kunnen ook worden opgedeeld in 4 sectoren op basis van de aard van het productieproces
- Primaire sector: land en mijnbouw
- Secundaire sector: industrie
- Tertiaire sector: commerciële dienstverlening
- Quartaire sector: door de overheid gefinancierde of gesubsidieerde dienstverlening.
Een bedrijf heeft altijd een missie en visie
- Missie: belangrijkste doelstelling. Het beschrijft wat een bedrijf doet.
- Visie: aanvullend op de missie en heeft betrekking op wat een bedrijf wil uitstralen en hoe
het zich positioneert in de maatschappij.
Stakeholders kunnen invloed hebben op bedrijfsdoelstellingen ‘
Doelstellingen kunnen op verschillende niveaus geformuleerd worden
- Strategisch: lange termijn, door topmanagement
- Tactisch: middellange termijn, door middenkader.
- Operationeel: korte termijn, op werkvloer.
Je moet doelstellingen SMART Kunnen forumleren, zodat achteraf gekeken kan worden of ze zijn
behaald.
- Specifiek: moet nauwkeurig zijn.
- Meetbaar: de voortgang moet gemeten kunnen worden.
- Acceptabel: het doel moet nastrevenswaardig zijn.
- Realistisch: doel moet haalbaar zijn.
- Tijdgebonden: er moet een einddatum vaststaan
,In het beleid van een bedrijf wordt beschreven hoe en met welke middelen de doelstellingen worden
nagestreefd. Op basis hiervan wordt het afdelingsbeleid opgesteld.
De strategieformulering: het vaststellen van de doelstellingen en het aangeven hoe en met welke
middelen het bedrijf zijn doelstellingen zal proberen te realiseren. De strategie geeft aan welke
doelstellingen het bedrijf heeft en hoe deze gerealiseerd worden. De ondernemingsstrategie geeft
aan welke richting het bedrijf op wil.
Proces van strategieformulering
1. Strategieanalyse
2. Strategieontwikkeling
3. Strategie-implementatie
In de strategie analyse wordt gekeken of de gevolgde strategie succesvol is. Verschillende methoden
zijn
- Interne analyse: gegevens en info gebruiken die het bedrijf zelf genereert.
- Externe analyse: gegevens en info buiten het bedrijf gebruiken.
Voor de strategieanalyse kan gebruik gemaakt worden van
- Balanced scorecard
- Benchmarking
- SWOT-analyse
- PEST-analyse
- Vijf krachten model
- Scenarioanalyse
Balanced scorecard geeft inzicht in de mate waarin een bedrijf zijn doelstellingen kan balen door een
beoordeling van de kritische succesfactoren te geven. Deze zijn te verdelen in
- Klant
- Interne processen
- Financiën
- Innovatie- lerend vermogen
Benchmarking: vergelijken van prestaties van eigen bedrijf met de prestaties van een vergelijkbaar
bedrijf aan hand van kengetallen. Hierbij wordt er gebruik gemaakt van interne en externe gegevens.
SWOT-analyse: interne zwaktes en sterktes en externe kansen en bedreigingen worden in beeld
gebracht.
PEST-analyse: externe factoren worden benoemd die de omgeving in een bedrijf omschrijven.
- Politieke factoren: belastingbeleid en maatregelen.
- Economische factoren: economische groei en inflatie.
- Sociale factoren: maatschappelijk verantwoord ondernemen.
- Technologische factoren: ontwikkelen van nieuwe producten/ processen.
Vijfkrachtenmodel: beschrijft krachten die de bedrijfstak of markt bepalen/ beïnvloeden.
- Nieuwe toetreders.
- Substitueerbare producten
- Macht van afnemers
- Interne concurrentie in bedrijfstak
- Macht van leveranciers.
Scenarioanalyse: alternatieve toekomstmogelijkheden worden in kaart gebracht.
Op basis van de strategie-analyse kunnen strategieën worden ontwikkeld. Hierna tijdens de strategie-
implementatie wordt de gekozen strategie naar het bedrijf gecommuniceerd en uitgevoerd.
, Planning is het vaststellen van de te bereiken doelen en het aangeven van activiteiten die nodig zijn
om de doelen te halen. Dit komt voor op 3 niveaus:
- Strategische planning: hoofddoelstellingen, product-marktcombinatie en
randvoorwaarden worden vastgesteld.
- Tactische planning: richt op realiseren van strategische doelen.
- Operationele planning: bevat concrete uitwerking van strategische en tactische planning
op laagste niveau binnen het bedrijf.
Evaluatie van de uitgevoerde activiteiten vindt op twee manieren plaats:
- Feedback: na afloop uitkomsten meten en vergelijken met de norm.
- Feedforward: tijdens het proces meten en bijsturen.
Dankzij de PDCA-cyclus wordt een proces beheerst in 4 stappen
1. Plan: bedenk welke goederen/ diensten geleverd zullen worden en op welke manier ze
geproduceerd zullen worden.
2. Do: voer het plan uit.
3. Check: regelmatig verifiëren of het plan gerealiseerd kan worden en afwijkingen onderzoeken.
4. Act: constateringen uit de controle verwerken.
Management control: creëren van efficiënte en effectieve inzet van mensen en middelen aan de
hand van een aantal procedures en technieken.
Budgettering: door het vaststellen van budgetten kunnen activiteiten gecoördineerd worden.
Balanced scorecard: doel is om de visie en missie te vertalen naar meetbare indicatoren. De 4
perspectieven worden concreet gemaakt door kritieke succesfactoren. Deze geven aan op welke
punten het bedrijf goed moet presteren om succesvol te zijn.
Ook worden en prestatie-indicatoren opgesteld. Dit zijn meeteenheden die een indicatie geven van
de mate waarin aan een kritieke succesfactor wordt voldaan.
Bij prestatiemanagement worden de missie, strategie en doelstellingen van het bedrijf systematisch
vastgelegd en weergegeven op een management dashboard.
Het European Foundation of Quality Management model ook wel bekend onder Instituut
Nederlandse Kwaliteitsmanagementmodel (INK). Er wordt gestreefd naar balanceren van diverse
stakeholders. Het model bevat 5 ontwikkelingsfasen van een bedrijf
1. Activiteit georiënteerd: werknemers streven ernaar om hun werk zo goed mogelijk te doen.
2. Proces georiënteerd: focus op beheersing van afzonderlijke stappen in werkproces.
3. Systeem georiënteerd: op alle niveaus wordt gewerkt aan voortdurende verbetering.
4. Keten georiënteerd: er wordt gestreefd naar leveren van maximale toegevoegde waarde.
5. Transformatie georiënteerd: proberen bij de top te horen.
Risicomanagement is het identificeren, kwantificeren en beheersen van risico’s. Beheersmaatregelen
kunnen de volgende effecten hebben
- Voorkomen: wegnemen van kans en gevolg.
- Verminderen: afzwakken van kans en gevolg.
- Uitbesteden: onderbrengen van risico’s bij verzekeraars of inschakelen van bedrijven.
- Accepteren: geen maatregelen treffen.
Er kan een risico control matrix opgesteld worden.
Hoofdstuk 4
Kosten: gelduitgaven die aan producten, perioden of functies zijn toegerekend en verband houden
met de opoffering van productiemiddelen.
