BIOLOGIE H13 ZENUWSTELSEL
13.1 HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
INDELING ZENUWSTELSEL
• Het zenuwstelsel bestaat uit 2 delen:
1. Het centrale zenuwstelsel (CZS): neuronen (=zenuwcellen) van hersenen en ruggenmerg en hun
ondersteunende cellen (BINAS 88B)
2. Het perifere zenuwstelsel: zenuwen, bundels uitlopers van neuronen die zintuigen verbinden met
CZS en CZS met spieren en klieren
HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
• Grijze stof: cellichamen van miljarden neuronen (→donkere kleur)
Witte stof: myeline: witgele vetachtige stof (→lichte kleur)
• Hersenen:
- In schedel
- Witte stof binnen & grijze stof buiten
- Omgeven door 3 hersenvliezen
Tussen 2 binnenste: 400-500 mL hersenvloeistof:
schokbescherming en afvoerroute afvalstoffen
- Bloed-hersenbarrière: laat selectief stoffen door (via
actief transport) tegen ongewenste stoffen:
Tight junctions: ruimtes tussen
endotheelcellen van haarvaten zeer klein
Astrocyten: gliacellen: steuncellen met veel
uitlopers, die een vrijwel gesloten kring
rondom haarvaten vormen
• Ruggenmerg:
- In wervelkolom
- Grijze stof binnen & witte stof buiten
- Omgeven door 3 ruggenmergvliezen
, GROTE HERSENEN
• Grote hersenen (1-1,5 kg) bestaat uit twee helften, verbonden via de hersenbalk
• Veel neuronen in de hersenschors (grijze deel) geven informatie aan elkaar door
• Functies grote hersenen:
- Informatie verwerken
- Logisch redeneren
- Je wil
- Het bewustzijn
- Geheugenfuncties
- Emoties
HERSENSCHORS
• Informatie, opgevangen door een zintuig, gaat naar de sensorische centra in de schors die bij het
zintuig horen
• In het primaire gehoorcentrum komen impulsen vanuit je gehoor binnen en vindt bewustwording
plaats (→ je hoort geluid)
Door geluid te koppelen aan geheugeninformatie in het secundaire gehoorcentrum → kun je geluid
interpreteren
• Elk zintuig heeft een eigen primair en secundair gebied in de schors van de linker- en rechterhelft
• Hoe complexer informatiestromen zijn → des te groter de sensorische centra
• In primaire motorische schors: kleine gebieden neuronen die allemaal een eigen groep spieren
aansturen (is verbonden met secundaire motorische schors)
• Secundaire motorische schors: bevat informatie over hoe spieren hun bewegingen gecoördineerd
kunnen uitvoeren
• Motorische schors:
- Rechterhersenhelft bestuurt linkerzijde lichaam
- Linkerhersenhelft bestuur rechterzijde lichaam
13.1 HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
INDELING ZENUWSTELSEL
• Het zenuwstelsel bestaat uit 2 delen:
1. Het centrale zenuwstelsel (CZS): neuronen (=zenuwcellen) van hersenen en ruggenmerg en hun
ondersteunende cellen (BINAS 88B)
2. Het perifere zenuwstelsel: zenuwen, bundels uitlopers van neuronen die zintuigen verbinden met
CZS en CZS met spieren en klieren
HET CENTRALE ZENUWSTELSEL
• Grijze stof: cellichamen van miljarden neuronen (→donkere kleur)
Witte stof: myeline: witgele vetachtige stof (→lichte kleur)
• Hersenen:
- In schedel
- Witte stof binnen & grijze stof buiten
- Omgeven door 3 hersenvliezen
Tussen 2 binnenste: 400-500 mL hersenvloeistof:
schokbescherming en afvoerroute afvalstoffen
- Bloed-hersenbarrière: laat selectief stoffen door (via
actief transport) tegen ongewenste stoffen:
Tight junctions: ruimtes tussen
endotheelcellen van haarvaten zeer klein
Astrocyten: gliacellen: steuncellen met veel
uitlopers, die een vrijwel gesloten kring
rondom haarvaten vormen
• Ruggenmerg:
- In wervelkolom
- Grijze stof binnen & witte stof buiten
- Omgeven door 3 ruggenmergvliezen
, GROTE HERSENEN
• Grote hersenen (1-1,5 kg) bestaat uit twee helften, verbonden via de hersenbalk
• Veel neuronen in de hersenschors (grijze deel) geven informatie aan elkaar door
• Functies grote hersenen:
- Informatie verwerken
- Logisch redeneren
- Je wil
- Het bewustzijn
- Geheugenfuncties
- Emoties
HERSENSCHORS
• Informatie, opgevangen door een zintuig, gaat naar de sensorische centra in de schors die bij het
zintuig horen
• In het primaire gehoorcentrum komen impulsen vanuit je gehoor binnen en vindt bewustwording
plaats (→ je hoort geluid)
Door geluid te koppelen aan geheugeninformatie in het secundaire gehoorcentrum → kun je geluid
interpreteren
• Elk zintuig heeft een eigen primair en secundair gebied in de schors van de linker- en rechterhelft
• Hoe complexer informatiestromen zijn → des te groter de sensorische centra
• In primaire motorische schors: kleine gebieden neuronen die allemaal een eigen groep spieren
aansturen (is verbonden met secundaire motorische schors)
• Secundaire motorische schors: bevat informatie over hoe spieren hun bewegingen gecoördineerd
kunnen uitvoeren
• Motorische schors:
- Rechterhersenhelft bestuurt linkerzijde lichaam
- Linkerhersenhelft bestuur rechterzijde lichaam
