Samenvatting Praktijkboek Sociologie, 15e
druk H1 tm 3
Inhoud
Table of Contents
Inhoud....................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?.............................................................................................................2
1.1: wat is sociologie?.............................................................................................................................2
1.2 kritische wetenschap........................................................................................................................2
1.3 Sociaal bewustzijn............................................................................................................................3
1.4 Maatschappijvisies...........................................................................................................................4
1.5 Waardevrije wetenschap..................................................................................................................4
1.6 Sociologie in de praktijk....................................................................................................................5
1.7 Conclusies.........................................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Homo sociologisch............................................................................................................6
2.1: Kuddedieren....................................................................................................................................6
2.2 Homo sociologicus............................................................................................................................6
2.3: De roltheorie...................................................................................................................................7
2.3.1: Posities.........................................................................................................................................7
2.3.2: Sociale status................................................................................................................................7
2.3.3: Sociaal aanzien.............................................................................................................................8
2.3.4: Sociale structuur...........................................................................................................................8
2.3.5: Rollen............................................................................................................................................9
2.3.6: Rolattributen en statussymbolen.................................................................................................9
2.3.7: Rolconflicten...............................................................................................................................10
2.3.8: Kritiek op de roltheorie...............................................................................................................10
2.4: Socialisatie.....................................................................................................................................11
2.5: Sociale controle.............................................................................................................................11
2.6: Individualisering van problemen...................................................................................................12
2.7: De zichzelf waarmakende voorspelling..........................................................................................12
2.8: Vooroordelen en stereotypen.......................................................................................................13
2.9: Discriminatie..................................................................................................................................13
2.10: Conclusies....................................................................................................................................13
,Hoofdstuk 3: Groeperingen..................................................................................................................14
3.1: Inleiding.........................................................................................................................................14
3.2: Groeperingen.................................................................................................................................14
3.3: Referentiegroepen.........................................................................................................................15
3.4 Sociale identiteit.............................................................................................................................16
3.5: De Nederlandse identiteit..............................................................................................................18
3.6: Relatieve deprivatie en comparatieve referentiegroeperingen.....................................................18
3.7: Netwerken.....................................................................................................................................19
3.8 Samenwerkingsverbanden in de zorg.............................................................................................20
3.9 Conclusies.......................................................................................................................................20
Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?
1.1: wat is sociologie?
Sociologie = de leer van de menselijke samenleving. We bestuderen het gedrag van mensen in hun
sociale omgeving & waarom mensen zich gedragen zoals ze doen als leden van een samenleving.
Sociologen brengen bepaalde kenmerken van de samenleving in verband met andere om op deze
wijze een beeld te krijgen van het geheel. Een socioloog besteedt aandacht aan maatschappelijke
factoren die een rol spelen bij het ontstaan en behandelen van problemen.
Sociologisch denken is een rationele bezigheid.
Welke maatschappelijke factoren beïnvloeden het denken en gedrag?
Sociale klasse
Cultuur
Vooroordelen
Stereotypen
Sociale controle
Macht
Groeperingen
Sociale ongelijkheid
Door de samenleving inzichtelijk te maken voor de mensen die er deel van uitmaken, groeit hun
sociaal bewustzijn.
1.2 kritische wetenschap
Een kritische wetenschap is voortdurend opzoek naar waarheid, feiten en verbanden die
wetenschappelijk bewezen kunnen worden.
,Vanzelfsprekendheden zijn vaak niet zo vanzelfsprekend als we denken. Wij kijken door een bril naar
de wereld op basis van kennis, waarden en oordelen die we hebben opgedaan -> = ons refentiekader.
Referentiekaders van groepen en volken verschillen.
Het is een illusie dat wij zelf kunnen bepalen wie we zijn en hoe we ons gedragen, want we zijn
kuddedieren die hun genen en geest destijds volgen. Iedereen heeft eigen waarden. Mensen denken
verschillend na over maatschappelijke verschijnselen. Empirisch onderzoek is een hulpmiddel
hiervoor.
We vertonen gedrag dat voldoet aan de verwachtingen van de omgeving. We zoeken gelijkgestemden
en vormen groepen van mensen met dezelfde denkbeelden en gedrag. Hierdoor zijn we ondanks
individualisering & vrijheid toch vooral kuddedieren. We maken keuzes onder invloed van andere
1.3 Sociaal bewustzijn
Sociaal bewustzijn is onmisbaar voor goede zorgverlening. Het leidt tot een betere grip op je leven en
minder afhankelijkheid van wat je overkomt. Ook leer je het gedragen van anderen beter te
begrijpen. Groei van je sociaal bewustzijn kan meer vrijheid opleveren, waardoor je het gevoel hebt
minder afhankelijk te zijn van je sociale omgeving en tegenstrijdige verwachtingen waarmee je te
maken hebt.
Cognitieve dissonantie = onaangename spanning die ontstaat bij het kennisnemen van feiten of
opvattingen die in strijd zijn met eigen overtuiging of mening. Dit leidt tot neiging om deze
dissonantie te reduceren (cognitieve-dissonantiereductie) en de feiten aan te passen aan je eigen
overtuiging.
Als het gaat om onverenigbaarheid van twee cognities willen we bij cognitieve dissonantie de
verschillen verkleinen. Dit doen we door feiten & opvatting zo te vervormen zodat ze passen bij ons al
bestaande overtuiging / mening. Wanneer we onszelf beoordelen, negeren we de waarheid. Dit doen
we bij anderen ook. -> halo-effect speelt hierbij een rol.
Halo-effect = neiging om te denken dat als iemand op één terrein positief opvalt, dat andere
terreinen (eigenschappen / kenmerken) ook positief zullen zijn.
Horn-effect = neiging om te denken dat als iemand op één terrein negatief opvalt, dat andere
terreinen (eigenschappen / kenmerken) ook negatief zullen zijn.
We hebben neigingen om fouten eerst bij anderen neer te leggen, of foute daden op anderen af te
rekenen en onszelf op goede bedoelingen.
Mensen doen niet graag afstand van beelden, ideeën en overtuigingen die ze vanuit huis hebben -
meegekregen & koesteren. Mensen creëren hun eigen subjectieve werkelijkheid, gebaseerd op
normen en waarden van de omgeving waarin ze opgegroeid zijn. Het onderbuikgevoel overheerst ons
ratio. Hierdoor is het lastig iemand te overtuigen met argumenten als ze jou mening niet delen.
Mensen zijn opzoek naar hun eigen gelijk en filteren de informatie die ze tegenkomen naar een
manier die bij hun standpunten past.
Voor velen bied een ‘vanzelfsprekend’ leven zekerheid. Twijfels tasten deze zekerheid aan. Dit kan
pijnlijk zijn. Ook vinden we mooie verhalen aangenamer dan harde waarheid.
,1.4 Maatschappijvisies
Je maatschappijvisie vormt een belangrijkdeel van je referentiekader.
Vormt het individu met zijn normen & waarden (cultuur) de maatschappij of geeft de maatschappij
met haar rangen en standen ons vorm
Max Weber (idealist ) -> benadrukt het belang van individu en de achterliggende intenties
Karl Marx (materialist) -> gaat uit van structuur van de samenleving en zoals deze is in de praktijk, dus
materiële wereld.
Deze beide manieren van kijken zien we terug in hedendaagse maatschappijvisies:
2 dominante politieke stromingen -> links (liberaal) en rechts (socialistisch).
Idealisme past bij liberalisme, materialisme bij socialisme.
Liberalisme:
Rechtstaat & democratie centraal
Markt oriëntatiepunt
Individu, cultuur, ideeën
Sociale ongelijkheid is gerechtvaardigd zolang deze het gevolg is van vrij spel in vraag en
aanbod
Individuele vrijheid en eigen verantwoordelijkheid
Socialistisch:
Maatschappelijke structuren; materie.
Sociale ongelijkheid onrechtvaardig en schadelijk voor een ‘gezonde’ samenleving.
Eerlijke verdeling van macht en goederen
Ongelijkheid rechtvaardig
Voor een grote rol van overheid in maatschappelijk leven
Minder eigen verantwoording, meer verzorgende focus
1.5 Waardevrije wetenschap
Waardevrije wetenschap = theorie afgeleid van een systematische waarneming van de feiten. Morele
overwegingen mogen geen rol spelen bij onderzoek en theorievorming.
Werkende mensen kleuren hun beroepsmatige activiteiten bewust of onbewust ook moreel in. Hun
inkleuring verwijst naar hun maatschappijvisie.
Mensen met andere normen & waarden in het samen leven leidt tot verrijking, uitdaging en avontuur
als de verschillen in oriëntatie groot zijn.
,aantekeningen:
moreel = het geheel van normen & waarden dat door een individu, groep of cultuur als belangrijke
richtlijn voor het eigen handelen wordt beschouwd.
Systematische waarneming = (doelgericht) observeren, bedenkt naar waar je wilt gaan kijken en
waarom.
Beroepsmatig = betrekking op beroep
1.6 Sociologie in de praktijk
Soms zorgen referentiekaders van bepaalde zorgverleners ervoor dat ze andere aspecten niet zien.
Dat maakt samenwerken met anderen lastig. Het centraal stellen van de eigen visie, deskundigheid
en belangen kan een algehele behandeling en begeleiding van een cliënt in de weg staan. Vooral bij
complexe problemen is het van belang dat alle behandelaars van de cliënt uit verschillende disciplines
(beroepen) hun begeleiding op elkaar afstemmen.
1.7 Conclusies
Sociologie is wetenschap waarmee je het gedrag van je cliënten beter kunt leren begrijpen. S
Sociologie is wetenschap die kennis verzamelt via systematische waarneming van de feiten. Veel van
deze kennis is bruikbaar om eigen sociaal bewustzijn te vergroten.
Sociaal bewustzijn is het zicht hebben op de snijpunten tussen jou persoonlijke levenslot,
geschiedenis en sociale omstandigheden.
Dit zicht wordt belemmerd door selectieve waarneming als gevolg van eigen belangen, vooroordelen,
gebrek aan kennis etc. Mensen kijken vanuit een eigen referentiekader naar de werkelijkheid om hen
heen en kleuren zo de werkelijkheid in.
Sociaal bewustzijn krijg je door vanaf een afstand met de sociologische theorie de samenleving te
analyseren.
Hoe jij de sociale werkelijkheid waarneemt & waardeert wordt vooral bepaalt door je referentiekader
& je maatschappijvisie. (bijv. liberaal kijkt anders tegen de sociale werkelijkheid aan dan een socialist)
Je referentiekader / maatschappijvisie worden ook vooral bepaald door de sociale klasse waarin je
geboren bent of waarin je je nu bevindt.
aantekeningen:
Selectieve waarneming = een deel van de werkelijkheid waarnemen
, Hoofdstuk 2: Homo sociologisch
2.1: Kuddedieren
In Nederland zijn veel verschillende kuddes. Grotere en kleinere kuddes met redelijk uniform
groepsgedrag. Groepsleden oefenen voortdurend sociale controle uit om de boel in de groep op orde
te houden. Dit gebeurd op een positieve of negatieve manier. Lukt dit niet, is het de optie om het lid
te verwijderen.
De gevarieerde kuddes van Nederland worden beschermd door tolerantie en vrijheid, totdat de
groepen het gevoel krijgen dat hun centrale waarden, overtuigingen en belangen bedreigd worden.
(bijv. komst van groep asielzoekers.) Dit leidt tot roep tot aanpassing of uitsluiting.
2.2 Homo sociologicus
Veel van ons gedrag is sociaal bepaald. Als mensen je voorkeuren weten en waar je vandaan komt,
kan diegene al veel van je gedrag voorspellen. Mensen gedragen zich zoals het van hen verwacht
wordt. Doen ze dit niet, krijgen ze dit negatief te merken.
Onderwijs en mediagebruik voorspellen de opvattingen en gedragingen van mensen.
‘Elke samenleving heeft een manier van sociale controle nodig, die maakt dat mensen zich
voorspelbaar gedragen, op een manier die de samenleving ten goede komt.’
Ons denken, gedrag en gevoelens zijn een product van biologische & maatschappelijke factoren
(omgevingsinvloeden). 40% van verschillen in geluksgevoel komt door verschillen in genetische
aanleg. 60% van de verschillen in geluksgevoel komt door invloeden uit de omgeving.
Bij geluksgevoel is er dus sprake van een ingewikkeld samenspel tussen genetische aanleg en
omgevingsinvloeden. De omgevingsinvloeden / maatschappelijke factoren hebben
verschillende oorsprongen: groeperingen, cultuur, sociale laag (macht) en maatschappelijke
ontwikkelingen.
1. Groeperingen -> mensen waarmee je opgroeit (ouders, klasgenoten, vrienden,
collega’s etc.)
2. Cultuur -> waarden, normen, verwachtingen en doelen die we als samenleving met
elkaar delen. (Nederlands spreken, democratie, ontbijten etc.)
3. Sociale laag / machtspositie -> van belang voor je doen en denken. Deze sociale laag
kies je niet zelf, ligt eraan welke laag je geboren wordt. (arbeiderswijk of elitebuurt).
Je sociale laag kan tijdens je leven veranderen, maar ‘als je voor een dubbeltje
geboren bent, je niet zo gemakkelijk een kwartje wordt.’
4. Sociale veranderingen -> ‘kinderen van onze tijd’, bijv. emancipatiegolf van vrouwen.
Genen, groeperingen, cultuur, sociale ongelijkheid, macht en maatschappelijke ontwikkelingen
beïnvloeden elkaar onderling. Sociale laag heeft invloed op groeperingen waarin jij je bevindt. Ons
doen en denken kan je niet verwijzen tot bepaalde dingen. Er spelen meerdere factoren mee
=multicausaliteit. Vaak hebben mensen toch neiging om oorzaak van een maatschappelijk
verschijnsel / probleem te herleiden tot één enkele oorzaak. Dit zorgt namelijk voor duidelijkheid en
maakt het begrijpen of de aanpak ervan makkelijker. Bijv. problemen zoals eenzaamheid hebben
meerdere en per individu verschillende oorzaken. Ook oplossingen hebben per individu andere
druk H1 tm 3
Inhoud
Table of Contents
Inhoud....................................................................................................................................................1
Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?.............................................................................................................2
1.1: wat is sociologie?.............................................................................................................................2
1.2 kritische wetenschap........................................................................................................................2
1.3 Sociaal bewustzijn............................................................................................................................3
1.4 Maatschappijvisies...........................................................................................................................4
1.5 Waardevrije wetenschap..................................................................................................................4
1.6 Sociologie in de praktijk....................................................................................................................5
1.7 Conclusies.........................................................................................................................................5
Hoofdstuk 2: Homo sociologisch............................................................................................................6
2.1: Kuddedieren....................................................................................................................................6
2.2 Homo sociologicus............................................................................................................................6
2.3: De roltheorie...................................................................................................................................7
2.3.1: Posities.........................................................................................................................................7
2.3.2: Sociale status................................................................................................................................7
2.3.3: Sociaal aanzien.............................................................................................................................8
2.3.4: Sociale structuur...........................................................................................................................8
2.3.5: Rollen............................................................................................................................................9
2.3.6: Rolattributen en statussymbolen.................................................................................................9
2.3.7: Rolconflicten...............................................................................................................................10
2.3.8: Kritiek op de roltheorie...............................................................................................................10
2.4: Socialisatie.....................................................................................................................................11
2.5: Sociale controle.............................................................................................................................11
2.6: Individualisering van problemen...................................................................................................12
2.7: De zichzelf waarmakende voorspelling..........................................................................................12
2.8: Vooroordelen en stereotypen.......................................................................................................13
2.9: Discriminatie..................................................................................................................................13
2.10: Conclusies....................................................................................................................................13
,Hoofdstuk 3: Groeperingen..................................................................................................................14
3.1: Inleiding.........................................................................................................................................14
3.2: Groeperingen.................................................................................................................................14
3.3: Referentiegroepen.........................................................................................................................15
3.4 Sociale identiteit.............................................................................................................................16
3.5: De Nederlandse identiteit..............................................................................................................18
3.6: Relatieve deprivatie en comparatieve referentiegroeperingen.....................................................18
3.7: Netwerken.....................................................................................................................................19
3.8 Samenwerkingsverbanden in de zorg.............................................................................................20
3.9 Conclusies.......................................................................................................................................20
Hoofdstuk 1: Wat is sociologie?
1.1: wat is sociologie?
Sociologie = de leer van de menselijke samenleving. We bestuderen het gedrag van mensen in hun
sociale omgeving & waarom mensen zich gedragen zoals ze doen als leden van een samenleving.
Sociologen brengen bepaalde kenmerken van de samenleving in verband met andere om op deze
wijze een beeld te krijgen van het geheel. Een socioloog besteedt aandacht aan maatschappelijke
factoren die een rol spelen bij het ontstaan en behandelen van problemen.
Sociologisch denken is een rationele bezigheid.
Welke maatschappelijke factoren beïnvloeden het denken en gedrag?
Sociale klasse
Cultuur
Vooroordelen
Stereotypen
Sociale controle
Macht
Groeperingen
Sociale ongelijkheid
Door de samenleving inzichtelijk te maken voor de mensen die er deel van uitmaken, groeit hun
sociaal bewustzijn.
1.2 kritische wetenschap
Een kritische wetenschap is voortdurend opzoek naar waarheid, feiten en verbanden die
wetenschappelijk bewezen kunnen worden.
,Vanzelfsprekendheden zijn vaak niet zo vanzelfsprekend als we denken. Wij kijken door een bril naar
de wereld op basis van kennis, waarden en oordelen die we hebben opgedaan -> = ons refentiekader.
Referentiekaders van groepen en volken verschillen.
Het is een illusie dat wij zelf kunnen bepalen wie we zijn en hoe we ons gedragen, want we zijn
kuddedieren die hun genen en geest destijds volgen. Iedereen heeft eigen waarden. Mensen denken
verschillend na over maatschappelijke verschijnselen. Empirisch onderzoek is een hulpmiddel
hiervoor.
We vertonen gedrag dat voldoet aan de verwachtingen van de omgeving. We zoeken gelijkgestemden
en vormen groepen van mensen met dezelfde denkbeelden en gedrag. Hierdoor zijn we ondanks
individualisering & vrijheid toch vooral kuddedieren. We maken keuzes onder invloed van andere
1.3 Sociaal bewustzijn
Sociaal bewustzijn is onmisbaar voor goede zorgverlening. Het leidt tot een betere grip op je leven en
minder afhankelijkheid van wat je overkomt. Ook leer je het gedragen van anderen beter te
begrijpen. Groei van je sociaal bewustzijn kan meer vrijheid opleveren, waardoor je het gevoel hebt
minder afhankelijk te zijn van je sociale omgeving en tegenstrijdige verwachtingen waarmee je te
maken hebt.
Cognitieve dissonantie = onaangename spanning die ontstaat bij het kennisnemen van feiten of
opvattingen die in strijd zijn met eigen overtuiging of mening. Dit leidt tot neiging om deze
dissonantie te reduceren (cognitieve-dissonantiereductie) en de feiten aan te passen aan je eigen
overtuiging.
Als het gaat om onverenigbaarheid van twee cognities willen we bij cognitieve dissonantie de
verschillen verkleinen. Dit doen we door feiten & opvatting zo te vervormen zodat ze passen bij ons al
bestaande overtuiging / mening. Wanneer we onszelf beoordelen, negeren we de waarheid. Dit doen
we bij anderen ook. -> halo-effect speelt hierbij een rol.
Halo-effect = neiging om te denken dat als iemand op één terrein positief opvalt, dat andere
terreinen (eigenschappen / kenmerken) ook positief zullen zijn.
Horn-effect = neiging om te denken dat als iemand op één terrein negatief opvalt, dat andere
terreinen (eigenschappen / kenmerken) ook negatief zullen zijn.
We hebben neigingen om fouten eerst bij anderen neer te leggen, of foute daden op anderen af te
rekenen en onszelf op goede bedoelingen.
Mensen doen niet graag afstand van beelden, ideeën en overtuigingen die ze vanuit huis hebben -
meegekregen & koesteren. Mensen creëren hun eigen subjectieve werkelijkheid, gebaseerd op
normen en waarden van de omgeving waarin ze opgegroeid zijn. Het onderbuikgevoel overheerst ons
ratio. Hierdoor is het lastig iemand te overtuigen met argumenten als ze jou mening niet delen.
Mensen zijn opzoek naar hun eigen gelijk en filteren de informatie die ze tegenkomen naar een
manier die bij hun standpunten past.
Voor velen bied een ‘vanzelfsprekend’ leven zekerheid. Twijfels tasten deze zekerheid aan. Dit kan
pijnlijk zijn. Ook vinden we mooie verhalen aangenamer dan harde waarheid.
,1.4 Maatschappijvisies
Je maatschappijvisie vormt een belangrijkdeel van je referentiekader.
Vormt het individu met zijn normen & waarden (cultuur) de maatschappij of geeft de maatschappij
met haar rangen en standen ons vorm
Max Weber (idealist ) -> benadrukt het belang van individu en de achterliggende intenties
Karl Marx (materialist) -> gaat uit van structuur van de samenleving en zoals deze is in de praktijk, dus
materiële wereld.
Deze beide manieren van kijken zien we terug in hedendaagse maatschappijvisies:
2 dominante politieke stromingen -> links (liberaal) en rechts (socialistisch).
Idealisme past bij liberalisme, materialisme bij socialisme.
Liberalisme:
Rechtstaat & democratie centraal
Markt oriëntatiepunt
Individu, cultuur, ideeën
Sociale ongelijkheid is gerechtvaardigd zolang deze het gevolg is van vrij spel in vraag en
aanbod
Individuele vrijheid en eigen verantwoordelijkheid
Socialistisch:
Maatschappelijke structuren; materie.
Sociale ongelijkheid onrechtvaardig en schadelijk voor een ‘gezonde’ samenleving.
Eerlijke verdeling van macht en goederen
Ongelijkheid rechtvaardig
Voor een grote rol van overheid in maatschappelijk leven
Minder eigen verantwoording, meer verzorgende focus
1.5 Waardevrije wetenschap
Waardevrije wetenschap = theorie afgeleid van een systematische waarneming van de feiten. Morele
overwegingen mogen geen rol spelen bij onderzoek en theorievorming.
Werkende mensen kleuren hun beroepsmatige activiteiten bewust of onbewust ook moreel in. Hun
inkleuring verwijst naar hun maatschappijvisie.
Mensen met andere normen & waarden in het samen leven leidt tot verrijking, uitdaging en avontuur
als de verschillen in oriëntatie groot zijn.
,aantekeningen:
moreel = het geheel van normen & waarden dat door een individu, groep of cultuur als belangrijke
richtlijn voor het eigen handelen wordt beschouwd.
Systematische waarneming = (doelgericht) observeren, bedenkt naar waar je wilt gaan kijken en
waarom.
Beroepsmatig = betrekking op beroep
1.6 Sociologie in de praktijk
Soms zorgen referentiekaders van bepaalde zorgverleners ervoor dat ze andere aspecten niet zien.
Dat maakt samenwerken met anderen lastig. Het centraal stellen van de eigen visie, deskundigheid
en belangen kan een algehele behandeling en begeleiding van een cliënt in de weg staan. Vooral bij
complexe problemen is het van belang dat alle behandelaars van de cliënt uit verschillende disciplines
(beroepen) hun begeleiding op elkaar afstemmen.
1.7 Conclusies
Sociologie is wetenschap waarmee je het gedrag van je cliënten beter kunt leren begrijpen. S
Sociologie is wetenschap die kennis verzamelt via systematische waarneming van de feiten. Veel van
deze kennis is bruikbaar om eigen sociaal bewustzijn te vergroten.
Sociaal bewustzijn is het zicht hebben op de snijpunten tussen jou persoonlijke levenslot,
geschiedenis en sociale omstandigheden.
Dit zicht wordt belemmerd door selectieve waarneming als gevolg van eigen belangen, vooroordelen,
gebrek aan kennis etc. Mensen kijken vanuit een eigen referentiekader naar de werkelijkheid om hen
heen en kleuren zo de werkelijkheid in.
Sociaal bewustzijn krijg je door vanaf een afstand met de sociologische theorie de samenleving te
analyseren.
Hoe jij de sociale werkelijkheid waarneemt & waardeert wordt vooral bepaalt door je referentiekader
& je maatschappijvisie. (bijv. liberaal kijkt anders tegen de sociale werkelijkheid aan dan een socialist)
Je referentiekader / maatschappijvisie worden ook vooral bepaald door de sociale klasse waarin je
geboren bent of waarin je je nu bevindt.
aantekeningen:
Selectieve waarneming = een deel van de werkelijkheid waarnemen
, Hoofdstuk 2: Homo sociologisch
2.1: Kuddedieren
In Nederland zijn veel verschillende kuddes. Grotere en kleinere kuddes met redelijk uniform
groepsgedrag. Groepsleden oefenen voortdurend sociale controle uit om de boel in de groep op orde
te houden. Dit gebeurd op een positieve of negatieve manier. Lukt dit niet, is het de optie om het lid
te verwijderen.
De gevarieerde kuddes van Nederland worden beschermd door tolerantie en vrijheid, totdat de
groepen het gevoel krijgen dat hun centrale waarden, overtuigingen en belangen bedreigd worden.
(bijv. komst van groep asielzoekers.) Dit leidt tot roep tot aanpassing of uitsluiting.
2.2 Homo sociologicus
Veel van ons gedrag is sociaal bepaald. Als mensen je voorkeuren weten en waar je vandaan komt,
kan diegene al veel van je gedrag voorspellen. Mensen gedragen zich zoals het van hen verwacht
wordt. Doen ze dit niet, krijgen ze dit negatief te merken.
Onderwijs en mediagebruik voorspellen de opvattingen en gedragingen van mensen.
‘Elke samenleving heeft een manier van sociale controle nodig, die maakt dat mensen zich
voorspelbaar gedragen, op een manier die de samenleving ten goede komt.’
Ons denken, gedrag en gevoelens zijn een product van biologische & maatschappelijke factoren
(omgevingsinvloeden). 40% van verschillen in geluksgevoel komt door verschillen in genetische
aanleg. 60% van de verschillen in geluksgevoel komt door invloeden uit de omgeving.
Bij geluksgevoel is er dus sprake van een ingewikkeld samenspel tussen genetische aanleg en
omgevingsinvloeden. De omgevingsinvloeden / maatschappelijke factoren hebben
verschillende oorsprongen: groeperingen, cultuur, sociale laag (macht) en maatschappelijke
ontwikkelingen.
1. Groeperingen -> mensen waarmee je opgroeit (ouders, klasgenoten, vrienden,
collega’s etc.)
2. Cultuur -> waarden, normen, verwachtingen en doelen die we als samenleving met
elkaar delen. (Nederlands spreken, democratie, ontbijten etc.)
3. Sociale laag / machtspositie -> van belang voor je doen en denken. Deze sociale laag
kies je niet zelf, ligt eraan welke laag je geboren wordt. (arbeiderswijk of elitebuurt).
Je sociale laag kan tijdens je leven veranderen, maar ‘als je voor een dubbeltje
geboren bent, je niet zo gemakkelijk een kwartje wordt.’
4. Sociale veranderingen -> ‘kinderen van onze tijd’, bijv. emancipatiegolf van vrouwen.
Genen, groeperingen, cultuur, sociale ongelijkheid, macht en maatschappelijke ontwikkelingen
beïnvloeden elkaar onderling. Sociale laag heeft invloed op groeperingen waarin jij je bevindt. Ons
doen en denken kan je niet verwijzen tot bepaalde dingen. Er spelen meerdere factoren mee
=multicausaliteit. Vaak hebben mensen toch neiging om oorzaak van een maatschappelijk
verschijnsel / probleem te herleiden tot één enkele oorzaak. Dit zorgt namelijk voor duidelijkheid en
maakt het begrijpen of de aanpak ervan makkelijker. Bijv. problemen zoals eenzaamheid hebben
meerdere en per individu verschillende oorzaken. Ook oplossingen hebben per individu andere
