Week 7: onrechtmatige daad en kwalitatieve aansprakelijkheden
Jurisprudentie
HR Vermeulen/Lekkerkerker
- Rechtsvraag: kan hinder als inbreuk op het eigendomsrecht worden beschouwd?
Ben je gevrijwaard van schadeclaims als je een hinderwetvergunning hebt?
- Essentie: Of hinder inbreuk veroorzaakt op het eigendomsrecht hangt af van de ernst
en omstandigheden van het geval. Dat de Hinderwetvergunning is verleend voor een
bepaalde activiteit sluit niet uit dat men alsnog een onrechtmatige daad kan begaan
door het bedrijven van die activiteit. Kortom, ook al handel je volgens de vergunning,
dan nog kan je hinder veroorzaken en inbreuk maken op iemands eigendomsrecht
en dus aansprakelijk zijn op basis van onrechtmatige daad.
HR Vermaat/Staat → nieuwe gebeurtenis binnen risicosfeer gedupeerde verbreekt causale
keten, er buiten dan doorbetalen ← Leeuwarden/Los
- Rechtsvraag: Kan de Staat de uitgekeerde bedragen terugvorderen van Vermaat?
- Essentie: Er is geen reden om de inkomensschade vanaf het tijdstip dat de voor
eigen risico komende arbeidsongeschiktheid zou zijn ingetreden, nog toe te rekenen
aan degene die voor het ongeval aansprakelijk is. De verplichting tot vergoeding van
door een ongeval veroorzaakte schade gaat niet zover dat degene die voor die
schade aansprakelijk is, de gelaedeerde ook moet behouden voor schade die zonder
dat ongeval voor diens eigen risico zou komen.
HR DES-dochters
- Rechtsvraag: wie kan worden aangesproken voor de schade die is veroorzaakt door
het DES-medicijn?
- Essentie: het gaat om twee dochters die lijden aan bepaalde vormen van kanker als
gevolg van het gebruik van DES, een medicijn tegen miskramen en vroeggeboorten,
door hun moeder. Het is dus duidelijk dat DES een gebrekkig product is, maar zij
kunnen niet precies aangeven wie de producent is van dat product, omdat het door
verschillende producenten in het verkeer is gebracht. Het medicijn was immers vrij
eenvoudig te produceren en er rustte geen patent op DES. De Hoge Raad is van
mening dat art. 6:99 BW van toepassing is en dat daarom alle producenten van DES
in principe aansprakelijk zijn voor de schade. Onderling kunnen de producenten de
schade wel verrekenen.
→ Belangrijk dat dochters gewoon schade kunnen verhalen
HR Leeuwarden/Los
- Rechtsvraag: is gemeente Leeuwarden aansprakelijk voor geleden schade van Los?
- Essentie: de HR overweegt in r.o. 3.4 dat een latere gebeurtenis, in casu de
brandstichting, niet afdoet aan een reeds gevestigde aansprakelijkheid op grond van
de wanprestatie van de gemeente Leeuwarden jegens Los. Ditzelfde geldt ook voor
voortdurende schade, zoals winstderving, tenzij er sprake is van een geval waarin de
latere gebeurtenis voor risico van de benadeelde komt. In r.o. 3.5 oordeelt de HR dat
, de brandstichting geen omstandigheid is die voor het eigen risico van Los zou zijn
gekomen.
HR Deloitte/Hassink
- Rechtsvraag: heeft de accountant schade geleden door het verkeerde advies van
Deloitte en is het conditio sine qua non-verband (csqn-verband) tussen de fout en de
schade aanwezig?
- Essentie: in dit arrest heeft de Hoge Raad het leerstuk van het verlies van een kans
verder uitgewerkt.
- Dit arrest biedt een helder onderscheid tussen de leerstukken van proportionele
aansprakelijkheid en verlies van een kans. In het geval van Deloitte/Hassink werd het
verlies van een kans toegepast, wat betekent dat de accountant recht had op
schadevergoeding naar evenredigheid van de kans dat hij fiscaal gunstiger uit had
kunnen komen zonder het foutieve advies
HR Interpolis
- Rechtsvraag: mogen de resultaten van het onderzoeksrapport uit het persoonlijk
onderzoek dienen tot bewijs?
- Essentie: indien een verzekeraar bij het uitvoeren van een persoonlijk onderzoek in
strijd handelt met de Gedragscode die daarvoor geldt kan als uitgangspunt genomen
worden dat er sprake is van een onrechtmatige inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer van de verzekerde. In dat geval kunnen de resultaten worden gezien als
onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal, maar voor uitsluiting daarvan zijn wel
bijkomende omstandigheden vereist.
HR All Round/Simstars
- Rechtsvraag: wanneer is sprake van slaafse nabootsing van een product en welke
maatstaven gelden daarbij, met name ten aanzien van het onderscheidend
vermogen, het Umfeld en het verwarringsgevaar bij het publiek
- Essentie: de Hoge Raad bevestigt dat bij slaafse nabootsing bescherming mogelijk is
zonder geregistreerd IE-recht, mits sprake is van nodeloos verwarringsgevaar. De
eiser moet aantonen dat zijn product zich onderscheidt van het Umfeld, waarbij
zowel het oudere als het jongere aanbod op de markt relevant is. Verwarring wordt
beoordeeld vanuit het perspectief van het weinig oplettend kopend publiek. Het
eerdere onderscheid tussen directe en indirecte verwarring wordt losgelaten, omdat
dit juridisch weinig toevoegt.
HR NVM-meetinstructie
- Rechtsvraag: is een NVM-(verkoop)makelaar aansprakelijk voor het vermelden van
een woonoppervlakte in de verkoopbrochure die niet gemeten is volgens de door de
NVM aan haar leden verplicht gestelde meetinstructie?
- Essentie: in beginsel mogen kopers ervan uitgaan dat de vermelde oppervlakte is
gemeten met inachtneming van de meetinstructie en dus overeenkomst met het
netto-woonoppervlak van de woning, tenzij (i) de koper uit verklaringen of
gedragingen van de zijde van de verkopend makelaar, eventueel in samenhang met
andere omstandigheden van het geval, heeft moeten begrijpen dat de in de
verkoopinformatie vermelden oppervlakte van de woning volgens een andere
methode dan de door de meetinstructie voorgeschreven methode is gemeten, of (ii)
, indien de omstandigheden van het geval anderszins de koper aanleiding hadden
moeten geven tot twijfel over de juistheid van de opgegeven oppervlakte.
HR Schietincident Alphen aan den Rijn
- Rechtsvraag: strekt de door de politie geschonden norm bij het verlenen van een
wapenvergunning tot bescherming van de slachtoffers van het schietincident?
- Essentie: De Hoge Raad oordeelde dat de Wet Wapens en Munitie, die
vuurwapenbezit door ongeschikte personen moet voorkomen, niet alleen de
veiligheid van de samenleving als geheel beschermt, maar ook individuele burgers
tegen schade door onverantwoord wapenbezit. Hierdoor is aan het
relativiteitsvereiste van 6:163 voldaan. De politie is dus aansprakelijk voor de
schade, waaronder zaakschade van winkeliers veroorzaakt door het schietincident.
HR Lengers Yachts/Mannheimer
- Rechtsvraag: is Lengers aansprakelijk voor de schade aan het schip?
- Essentie: in art. 7:24 lid 2 BW is een aansprakelijkheidsbeperking voor de verkoper
neergelegd. Op grond van de hoofdregel van art. 7:24 lid 1 BW is Lengers
aansprakelijk voor de schade aan het schip. Deze schade valt buiten de in lid 2
geregelde aansprakelijkheidsbeperking voor de verkoper, waardoor de schade niet
kan worden gekanaliseerd naar de producent van de gebrekkige zaak.
HR Afzinkkelder
- Rechtsvraag: kwalificeert schade door bouwwerkzaamheden aan een naburig pand
als een inbreuk op een recht in de zin van art. 6:162 BW
- Essentie: er kan nog steeds een aanmerkelijk risico op schade zijn door
bouwwerkzaamheden, ook indien de bouwwerkzaamheden zorgvuldig voorbereid
zijn en deze zorgvuldig uitgevoerd zijn. Er kan niet zonder meer aanvaard worden
dat schade die derden lijden door bouwwerkzaamheden, gewoon maar door die
derden gedragen moeten worden. Hierbij is ook van belang dat de werkzaamheden
in casu geen voordeel opleverden voor de derden. Het uitvoeren van de
werkzaamheden kan dus kwalificeren als een onrechtmatige daad met
schadevergoeding, waartegen Multi zich had moeten verzekeren.
Oorsprong onrechtmatige daad
Art. 6:162 BW → ontwikkeling in jurisprudentie van leerstuk
Zutphense waterleiding/juffrouw
- Een leiding boven een pakhuis was gesprongen en de opgeslagen goederen raakten
door het water beschadigd. De schade had kunnen worden beperkt als waterkraan
werd dichtgedraaid. De waterkraan bevond zich in woning boven het pakhuis, maar
bewoner weigerde iedere vorm van medewerking, waardoor de schade groter werd.
- De Hoge Raad oordeelde hier nog dat de bewoonster niet aansprakelijk was,
aangezien de onrechtmatige daad zich nog niet uitstrekte tot ongeschreven recht
- Tegenwoordig: wel aansprakelijk
Lindenbaum/Cohen
- In deze zaak oordeelde de Hoge Raad dat bedrijfsspionage kan resulteren in OD
Jurisprudentie
HR Vermeulen/Lekkerkerker
- Rechtsvraag: kan hinder als inbreuk op het eigendomsrecht worden beschouwd?
Ben je gevrijwaard van schadeclaims als je een hinderwetvergunning hebt?
- Essentie: Of hinder inbreuk veroorzaakt op het eigendomsrecht hangt af van de ernst
en omstandigheden van het geval. Dat de Hinderwetvergunning is verleend voor een
bepaalde activiteit sluit niet uit dat men alsnog een onrechtmatige daad kan begaan
door het bedrijven van die activiteit. Kortom, ook al handel je volgens de vergunning,
dan nog kan je hinder veroorzaken en inbreuk maken op iemands eigendomsrecht
en dus aansprakelijk zijn op basis van onrechtmatige daad.
HR Vermaat/Staat → nieuwe gebeurtenis binnen risicosfeer gedupeerde verbreekt causale
keten, er buiten dan doorbetalen ← Leeuwarden/Los
- Rechtsvraag: Kan de Staat de uitgekeerde bedragen terugvorderen van Vermaat?
- Essentie: Er is geen reden om de inkomensschade vanaf het tijdstip dat de voor
eigen risico komende arbeidsongeschiktheid zou zijn ingetreden, nog toe te rekenen
aan degene die voor het ongeval aansprakelijk is. De verplichting tot vergoeding van
door een ongeval veroorzaakte schade gaat niet zover dat degene die voor die
schade aansprakelijk is, de gelaedeerde ook moet behouden voor schade die zonder
dat ongeval voor diens eigen risico zou komen.
HR DES-dochters
- Rechtsvraag: wie kan worden aangesproken voor de schade die is veroorzaakt door
het DES-medicijn?
- Essentie: het gaat om twee dochters die lijden aan bepaalde vormen van kanker als
gevolg van het gebruik van DES, een medicijn tegen miskramen en vroeggeboorten,
door hun moeder. Het is dus duidelijk dat DES een gebrekkig product is, maar zij
kunnen niet precies aangeven wie de producent is van dat product, omdat het door
verschillende producenten in het verkeer is gebracht. Het medicijn was immers vrij
eenvoudig te produceren en er rustte geen patent op DES. De Hoge Raad is van
mening dat art. 6:99 BW van toepassing is en dat daarom alle producenten van DES
in principe aansprakelijk zijn voor de schade. Onderling kunnen de producenten de
schade wel verrekenen.
→ Belangrijk dat dochters gewoon schade kunnen verhalen
HR Leeuwarden/Los
- Rechtsvraag: is gemeente Leeuwarden aansprakelijk voor geleden schade van Los?
- Essentie: de HR overweegt in r.o. 3.4 dat een latere gebeurtenis, in casu de
brandstichting, niet afdoet aan een reeds gevestigde aansprakelijkheid op grond van
de wanprestatie van de gemeente Leeuwarden jegens Los. Ditzelfde geldt ook voor
voortdurende schade, zoals winstderving, tenzij er sprake is van een geval waarin de
latere gebeurtenis voor risico van de benadeelde komt. In r.o. 3.5 oordeelt de HR dat
, de brandstichting geen omstandigheid is die voor het eigen risico van Los zou zijn
gekomen.
HR Deloitte/Hassink
- Rechtsvraag: heeft de accountant schade geleden door het verkeerde advies van
Deloitte en is het conditio sine qua non-verband (csqn-verband) tussen de fout en de
schade aanwezig?
- Essentie: in dit arrest heeft de Hoge Raad het leerstuk van het verlies van een kans
verder uitgewerkt.
- Dit arrest biedt een helder onderscheid tussen de leerstukken van proportionele
aansprakelijkheid en verlies van een kans. In het geval van Deloitte/Hassink werd het
verlies van een kans toegepast, wat betekent dat de accountant recht had op
schadevergoeding naar evenredigheid van de kans dat hij fiscaal gunstiger uit had
kunnen komen zonder het foutieve advies
HR Interpolis
- Rechtsvraag: mogen de resultaten van het onderzoeksrapport uit het persoonlijk
onderzoek dienen tot bewijs?
- Essentie: indien een verzekeraar bij het uitvoeren van een persoonlijk onderzoek in
strijd handelt met de Gedragscode die daarvoor geldt kan als uitgangspunt genomen
worden dat er sprake is van een onrechtmatige inbreuk op de persoonlijke
levenssfeer van de verzekerde. In dat geval kunnen de resultaten worden gezien als
onrechtmatig verkregen bewijsmateriaal, maar voor uitsluiting daarvan zijn wel
bijkomende omstandigheden vereist.
HR All Round/Simstars
- Rechtsvraag: wanneer is sprake van slaafse nabootsing van een product en welke
maatstaven gelden daarbij, met name ten aanzien van het onderscheidend
vermogen, het Umfeld en het verwarringsgevaar bij het publiek
- Essentie: de Hoge Raad bevestigt dat bij slaafse nabootsing bescherming mogelijk is
zonder geregistreerd IE-recht, mits sprake is van nodeloos verwarringsgevaar. De
eiser moet aantonen dat zijn product zich onderscheidt van het Umfeld, waarbij
zowel het oudere als het jongere aanbod op de markt relevant is. Verwarring wordt
beoordeeld vanuit het perspectief van het weinig oplettend kopend publiek. Het
eerdere onderscheid tussen directe en indirecte verwarring wordt losgelaten, omdat
dit juridisch weinig toevoegt.
HR NVM-meetinstructie
- Rechtsvraag: is een NVM-(verkoop)makelaar aansprakelijk voor het vermelden van
een woonoppervlakte in de verkoopbrochure die niet gemeten is volgens de door de
NVM aan haar leden verplicht gestelde meetinstructie?
- Essentie: in beginsel mogen kopers ervan uitgaan dat de vermelde oppervlakte is
gemeten met inachtneming van de meetinstructie en dus overeenkomst met het
netto-woonoppervlak van de woning, tenzij (i) de koper uit verklaringen of
gedragingen van de zijde van de verkopend makelaar, eventueel in samenhang met
andere omstandigheden van het geval, heeft moeten begrijpen dat de in de
verkoopinformatie vermelden oppervlakte van de woning volgens een andere
methode dan de door de meetinstructie voorgeschreven methode is gemeten, of (ii)
, indien de omstandigheden van het geval anderszins de koper aanleiding hadden
moeten geven tot twijfel over de juistheid van de opgegeven oppervlakte.
HR Schietincident Alphen aan den Rijn
- Rechtsvraag: strekt de door de politie geschonden norm bij het verlenen van een
wapenvergunning tot bescherming van de slachtoffers van het schietincident?
- Essentie: De Hoge Raad oordeelde dat de Wet Wapens en Munitie, die
vuurwapenbezit door ongeschikte personen moet voorkomen, niet alleen de
veiligheid van de samenleving als geheel beschermt, maar ook individuele burgers
tegen schade door onverantwoord wapenbezit. Hierdoor is aan het
relativiteitsvereiste van 6:163 voldaan. De politie is dus aansprakelijk voor de
schade, waaronder zaakschade van winkeliers veroorzaakt door het schietincident.
HR Lengers Yachts/Mannheimer
- Rechtsvraag: is Lengers aansprakelijk voor de schade aan het schip?
- Essentie: in art. 7:24 lid 2 BW is een aansprakelijkheidsbeperking voor de verkoper
neergelegd. Op grond van de hoofdregel van art. 7:24 lid 1 BW is Lengers
aansprakelijk voor de schade aan het schip. Deze schade valt buiten de in lid 2
geregelde aansprakelijkheidsbeperking voor de verkoper, waardoor de schade niet
kan worden gekanaliseerd naar de producent van de gebrekkige zaak.
HR Afzinkkelder
- Rechtsvraag: kwalificeert schade door bouwwerkzaamheden aan een naburig pand
als een inbreuk op een recht in de zin van art. 6:162 BW
- Essentie: er kan nog steeds een aanmerkelijk risico op schade zijn door
bouwwerkzaamheden, ook indien de bouwwerkzaamheden zorgvuldig voorbereid
zijn en deze zorgvuldig uitgevoerd zijn. Er kan niet zonder meer aanvaard worden
dat schade die derden lijden door bouwwerkzaamheden, gewoon maar door die
derden gedragen moeten worden. Hierbij is ook van belang dat de werkzaamheden
in casu geen voordeel opleverden voor de derden. Het uitvoeren van de
werkzaamheden kan dus kwalificeren als een onrechtmatige daad met
schadevergoeding, waartegen Multi zich had moeten verzekeren.
Oorsprong onrechtmatige daad
Art. 6:162 BW → ontwikkeling in jurisprudentie van leerstuk
Zutphense waterleiding/juffrouw
- Een leiding boven een pakhuis was gesprongen en de opgeslagen goederen raakten
door het water beschadigd. De schade had kunnen worden beperkt als waterkraan
werd dichtgedraaid. De waterkraan bevond zich in woning boven het pakhuis, maar
bewoner weigerde iedere vorm van medewerking, waardoor de schade groter werd.
- De Hoge Raad oordeelde hier nog dat de bewoonster niet aansprakelijk was,
aangezien de onrechtmatige daad zich nog niet uitstrekte tot ongeschreven recht
- Tegenwoordig: wel aansprakelijk
Lindenbaum/Cohen
- In deze zaak oordeelde de Hoge Raad dat bedrijfsspionage kan resulteren in OD
