2024-2025
Onroerendgoedrecht II
College 1 3
Beperkte rechten 3
College 2 8
Erfdienstbaarheid 8
Kwalitatieve verplichtingen 11
Kettingbedingen 12
College 3 14
Vruchtgebruik 14
Erfpacht 17
College 4 20
Erfpachtvoorwaarden 20
Opstalrecht 24
College 5 28
Verhaal en voorrangsregels uit boek 3 BW 28
Voorrang en de fiscus 29
Eigenschappen van pand en hypotheek 30
Hypotheek voor toekomstige vorderingen en op toekomstige goederen 31
Typen hypotheekrechten 31
Algemene bepalingen van pand en hypotheek 32
College 6 35
Vestigingsvereisten 35
Vorm en inhoud van de hypotheekakte 37
Afwijkingen van de prioriteitsregel 39
Hulpzakenbeding 40
College 7 43
Huurbeding 43
College 8 50
Recht van parate executie 50
Executie en faillissement van de hypotheekgever 51
Zuivering 52
Verdeling van de executieopbrengst 53
Royement 54
Retentierecht en hypotheek 55
College 9 57
Waarborgsom en bankgarantie 57
Pandrechten op toekomstige vorderingen 59
College 10 63
Appartementsrechten 63
De wijze van splitsing 65
College 11 67
Akte van splitsing 67
Aandelen in de splitsing en beschikken over het appartementsrecht 70
1
,College 12 73
Vereniging van eigenaars 73
Uitleg van de akte van splitsing 74
Wijziging van de akte van splitsing 75
2
,College 1
Beperkte rechten
Welke beperkte rechten kennen we?
● Gebruiksrechten → erfpachtrecht, opstalrecht, erfdienstbaarheid en vruchtgebruik
● Zekerheidsrechten → hypotheekrecht en pandrecht
Er bestaan ook nog oude zakelijke rechten, die niet meer gevestigd kunnen worden
Er is een gesloten stelsel van beperkte rechten:
● Je kunt geen andere beperkte rechten vestigen die de wet kent
● De wel erkende beperkte rechten hebben een bepaalde inhoud waarvan je niet kunt
afwijken
Wat is een beperkt recht (art 3:8 BW)?
● Een beperkt recht is een recht dat is afgeleid uit een meer omvattend recht, hetwelk
met het beperkte recht is bezwaard
● Een beperkt recht kan worden afgeleid uit volle eigendom (eigendom van een zaak
of vorderingsrecht) of een ander beperkt recht
○ Een beperkt recht kan bezwaard worden met een ander beperkt recht
○ Een erfpachtrecht kan bezwaard worden met een hypotheekrecht
○ Een erfpachtrecht kan bewaard worden met een nieuw erfpachtrecht
(ondererfpacht)
● Als het beperkt recht teniet gaan, dan groeit het recht waar het beperkte recht uit
afgeleid was weer aan
Een beperkt recht is net als eigendom een absoluut recht:
● Het heeft alle gevolgen van een absoluut recht
● Zaaksgevolg:
○ Het maakt niet uit onder wie een bepaalde zaak zich bevindt
○ Het maakt niet uit als de zaak wordt overgedragen
○ De beperkt gerechtigde kan zijn recht uitoefenen ongeacht onder wie het
voorwerp van zijn recht zich bevindt
● Werking jegens een ieder:
○ Een willekeurige voorbijganger mag geen inbreuk maken op jouw
erfpachtrecht
● Prioriteitsregel:
○ Het oudere recht gaat voor het jongere recht
○ Het eerst gevestigde beperkte recht gaat voor het daarna gevestigde
beperkte recht
Beschikkingsbevoegdheid na het vestigen van een beperkt recht:
● Iemand heeft de volle eigendom en bezwaart deze met het recht van erfpacht
● Is de erfpachter beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van zijn beperkt recht?
○ De erfpachter is beschikkingsbevoegd om zijn erfpachtrecht te bezwaren met
bijv. een hypotheekrecht of een ondererfpachtrecht
3
, ● Is de eigenaar beschikkingsbevoegd om zijn eigendom nog een keer met een
beperkt recht te bezwaren?
○ Zijn eigendom is als zodanig gewoon te bezwaren met een ander beperkt
recht
○ Ook de bloot eigenaar blijft dus beschikkingsbevoegd
● Kan de eigenaar die een recht van erfpacht heeft gevestigd nog een recht van
erfpacht vestigen?
○ Volgens de Pitlo kan dit niet, want de eigenaar is niet meer
beschikkingsbevoegd ten aanzien van een tweede erfpachtrecht
○ De andere handboeken vinden dat dit wel kan
■ Als het tweede recht van erfpacht botst met het eerste recht van
erfpacht, hebben we nog steeds de prioriteitsregel
■ Dit betekent niet dat het tweede recht van erfpacht nietig is, maar dat
het eerste recht van erfpacht voorgaat en dus kan worden uitgeoefend
○ Uitzondering:
■ De beide rechten van erfpacht hebben exact dezelfde inhoud
■ Het tweede recht heeft dan hoe dan ook geen functie
Hoe ontstaan beperkte rechten?
● Vestiging → hij aan wie een zelfstandig en overdraagbaar recht toekomt, kan binnen
de grenzen van dat recht de in de wet genoemde beperkte rechten vestigen (art 3:81
lid 1 BW)
● Situatie 1:
○ Vereisten voor overdracht (art 3:84 lid 1 BW) → levering,
beschikkingsbevoegdheid en titel
○ Levering onroerend goed → notariële akte en inschrijving in de openbare
registers
○ Vestiging beperkt recht (art 3:98 BW) → op overeenkomstige wijze, dus een
notariële akte van vestiging van een beperkt recht en inschrijving in de
openbare registers
● Situatie 2 → wat als je als eigenaar zelf beperkt gerechtigde wil worden en de ander
eigenaar maken?
○ Mogelijkheid 1:
■ Je draagt over aan de nieuwe eigenaar en de nieuwe eigenaar laat
een notariële akte van vestiging van een beperkt recht opmaken
■ De oorspronkelijke eigenaar krijgt dan een beperkt recht terug
gevestigd
■ Problemen:
● De nieuwe eigenaar is niet gebonden aan vestiging van het
beperkt recht
● De nieuwe eigenaar is failliet verklaard
○ Om iets te verkrijgen hoef je niet beschikkingsbevoegd
te zijn
○ Hij kan dan alleen niet een beperkt recht vestigen
○ Mogelijkheid 2:
■ De oorspronkelijke vol eigenaar draagt niet de vol eigendom over,
maar de bloot eigendom
■ Hij behoudt dan een recht van erfpacht aan zich voor
4
Onroerendgoedrecht II
College 1 3
Beperkte rechten 3
College 2 8
Erfdienstbaarheid 8
Kwalitatieve verplichtingen 11
Kettingbedingen 12
College 3 14
Vruchtgebruik 14
Erfpacht 17
College 4 20
Erfpachtvoorwaarden 20
Opstalrecht 24
College 5 28
Verhaal en voorrangsregels uit boek 3 BW 28
Voorrang en de fiscus 29
Eigenschappen van pand en hypotheek 30
Hypotheek voor toekomstige vorderingen en op toekomstige goederen 31
Typen hypotheekrechten 31
Algemene bepalingen van pand en hypotheek 32
College 6 35
Vestigingsvereisten 35
Vorm en inhoud van de hypotheekakte 37
Afwijkingen van de prioriteitsregel 39
Hulpzakenbeding 40
College 7 43
Huurbeding 43
College 8 50
Recht van parate executie 50
Executie en faillissement van de hypotheekgever 51
Zuivering 52
Verdeling van de executieopbrengst 53
Royement 54
Retentierecht en hypotheek 55
College 9 57
Waarborgsom en bankgarantie 57
Pandrechten op toekomstige vorderingen 59
College 10 63
Appartementsrechten 63
De wijze van splitsing 65
College 11 67
Akte van splitsing 67
Aandelen in de splitsing en beschikken over het appartementsrecht 70
1
,College 12 73
Vereniging van eigenaars 73
Uitleg van de akte van splitsing 74
Wijziging van de akte van splitsing 75
2
,College 1
Beperkte rechten
Welke beperkte rechten kennen we?
● Gebruiksrechten → erfpachtrecht, opstalrecht, erfdienstbaarheid en vruchtgebruik
● Zekerheidsrechten → hypotheekrecht en pandrecht
Er bestaan ook nog oude zakelijke rechten, die niet meer gevestigd kunnen worden
Er is een gesloten stelsel van beperkte rechten:
● Je kunt geen andere beperkte rechten vestigen die de wet kent
● De wel erkende beperkte rechten hebben een bepaalde inhoud waarvan je niet kunt
afwijken
Wat is een beperkt recht (art 3:8 BW)?
● Een beperkt recht is een recht dat is afgeleid uit een meer omvattend recht, hetwelk
met het beperkte recht is bezwaard
● Een beperkt recht kan worden afgeleid uit volle eigendom (eigendom van een zaak
of vorderingsrecht) of een ander beperkt recht
○ Een beperkt recht kan bezwaard worden met een ander beperkt recht
○ Een erfpachtrecht kan bezwaard worden met een hypotheekrecht
○ Een erfpachtrecht kan bewaard worden met een nieuw erfpachtrecht
(ondererfpacht)
● Als het beperkt recht teniet gaan, dan groeit het recht waar het beperkte recht uit
afgeleid was weer aan
Een beperkt recht is net als eigendom een absoluut recht:
● Het heeft alle gevolgen van een absoluut recht
● Zaaksgevolg:
○ Het maakt niet uit onder wie een bepaalde zaak zich bevindt
○ Het maakt niet uit als de zaak wordt overgedragen
○ De beperkt gerechtigde kan zijn recht uitoefenen ongeacht onder wie het
voorwerp van zijn recht zich bevindt
● Werking jegens een ieder:
○ Een willekeurige voorbijganger mag geen inbreuk maken op jouw
erfpachtrecht
● Prioriteitsregel:
○ Het oudere recht gaat voor het jongere recht
○ Het eerst gevestigde beperkte recht gaat voor het daarna gevestigde
beperkte recht
Beschikkingsbevoegdheid na het vestigen van een beperkt recht:
● Iemand heeft de volle eigendom en bezwaart deze met het recht van erfpacht
● Is de erfpachter beschikkingsbevoegdheid ten aanzien van zijn beperkt recht?
○ De erfpachter is beschikkingsbevoegd om zijn erfpachtrecht te bezwaren met
bijv. een hypotheekrecht of een ondererfpachtrecht
3
, ● Is de eigenaar beschikkingsbevoegd om zijn eigendom nog een keer met een
beperkt recht te bezwaren?
○ Zijn eigendom is als zodanig gewoon te bezwaren met een ander beperkt
recht
○ Ook de bloot eigenaar blijft dus beschikkingsbevoegd
● Kan de eigenaar die een recht van erfpacht heeft gevestigd nog een recht van
erfpacht vestigen?
○ Volgens de Pitlo kan dit niet, want de eigenaar is niet meer
beschikkingsbevoegd ten aanzien van een tweede erfpachtrecht
○ De andere handboeken vinden dat dit wel kan
■ Als het tweede recht van erfpacht botst met het eerste recht van
erfpacht, hebben we nog steeds de prioriteitsregel
■ Dit betekent niet dat het tweede recht van erfpacht nietig is, maar dat
het eerste recht van erfpacht voorgaat en dus kan worden uitgeoefend
○ Uitzondering:
■ De beide rechten van erfpacht hebben exact dezelfde inhoud
■ Het tweede recht heeft dan hoe dan ook geen functie
Hoe ontstaan beperkte rechten?
● Vestiging → hij aan wie een zelfstandig en overdraagbaar recht toekomt, kan binnen
de grenzen van dat recht de in de wet genoemde beperkte rechten vestigen (art 3:81
lid 1 BW)
● Situatie 1:
○ Vereisten voor overdracht (art 3:84 lid 1 BW) → levering,
beschikkingsbevoegdheid en titel
○ Levering onroerend goed → notariële akte en inschrijving in de openbare
registers
○ Vestiging beperkt recht (art 3:98 BW) → op overeenkomstige wijze, dus een
notariële akte van vestiging van een beperkt recht en inschrijving in de
openbare registers
● Situatie 2 → wat als je als eigenaar zelf beperkt gerechtigde wil worden en de ander
eigenaar maken?
○ Mogelijkheid 1:
■ Je draagt over aan de nieuwe eigenaar en de nieuwe eigenaar laat
een notariële akte van vestiging van een beperkt recht opmaken
■ De oorspronkelijke eigenaar krijgt dan een beperkt recht terug
gevestigd
■ Problemen:
● De nieuwe eigenaar is niet gebonden aan vestiging van het
beperkt recht
● De nieuwe eigenaar is failliet verklaard
○ Om iets te verkrijgen hoef je niet beschikkingsbevoegd
te zijn
○ Hij kan dan alleen niet een beperkt recht vestigen
○ Mogelijkheid 2:
■ De oorspronkelijke vol eigenaar draagt niet de vol eigendom over,
maar de bloot eigendom
■ Hij behoudt dan een recht van erfpacht aan zich voor
4