SAMENVATTING HOORCOLLEGES EN LITERATUUR
DE PSYCHOLOGIE VAN IDENTITEIT
WAT IS IDENTITEIT?
Identiteit is een subjectief gevoel van de persoon (wie ben ik écht) die consistent en
continue is over tijd en contexten.
- Functioneel voor het welbevinden: zonder identiteit voel je je een verzameling
losse feiten→ niet samenhangend.
Identiteit heeft verschillende kenmerken:
- Sociale rollen - Sociale groepen
- Waardes - Interesses en voorkeuren
- Doelen - Persoonlijkheidstrekken
Identiteit kan gemeten worden met de twenty statement questionaire; een methode
om achter iemands identiteit te komen door 20 keer de zin “ik ben” in te vullen voor
jezelf.
Identiteit bestaat uit:
1. Persoonlijke identiteit: waarmee identificeer ik me?
2. Sociale identiteit: met wie identificeer ik me?
Self-concept (zelfevaluatie) bestaat uit verschillende onderdelen die samenhangen en
samen worden genomen met identiteit (zijn wel iets verschillend):
1. Zelfwaardering: wat zijn je evaluaties over jezelf als geheel?
2. Competentiebeleving: hoe goed ben je in iets?
3. Interpretaties en waarnemingen: hoe je bepaalde eigenschappen van jezelf
interpreteert.
PSYCHOLOGEN EN WETENSCHAPPERS OVER IDENTITEIT
Descartes: ik denk dus ik ben.
- Eerste die nadacht over identiteit.
John locke: identiteit = gelijkheid en verscheidenheid van perceptie
- Nadruk op eigenschappen.
- Soortgelijke eigenschappen vormen een geheel in het bewustzijn
- Eenheid in de ervaring van de zintuigelijke wereld
- Invloed van sociale omgeving
,Hume en Kant: identiteit = een geheugenproces dat eenheid creëert.
- Perceptie van onveranderlijkheid die wordt gevormd in het geheugen.
- Kant: we kennen onszelf in relatie tot de wereld (=relationaliteit).
- Invloed van sociale omgeving→ je hebt anderen nodig om identiteit te
ontwikkelen.
- Anderen bieden een spiegel waarmee je je kan vergelijken zodat je kan ontdekken
wie je bent
Dilthey: gebruik van taal om een volledig beeld te krijgen van identiteit.
- Hermeneutisch
- Betekenis
Looking glass self (Cooley): zelf ontstaat via reflecties voortkomend uit sociale
interactie.
James: identiteit = je bewust zijn van persoonlijke gelijkenissen.
- Continuïteit en eenheid.
- Cognitie, emotie en fysiologische reacties integreren.
- Individuele cognitie en agentschap
- Ik: privé/ interieur gevoel van zelf.
o Cognitief proces dat identiteit vormt zodat het betekenis heeft en
eenheid in perceptie.
- Mij: empirisch zelf/ zelf als object.
o Zichtbare identiteit die een reactie uitlokt bij de ander.
Mead: het zelf is sociaal geconstrueerd.
- Het zelf ontwikkeld→ vormt zich door sociale ervaring en is dus niet
aangeboren.
- Gevoel van gelijkheid of verscheidenheid ontstaat als we meedoen in
conversation of gestures: gebaren, woorden en representaties.
- Relationeel
- Ik: reactie van organisme op de attitudes van anderen.
o Actie tegen sociale situaties
- Mij: georganiseerde verzameling attitudes van anderen die je aanneemt.
o Gegeneraliseerde ander: sociale groep geeft gevoel van zelf die
identificeerbaar is voor een grotere gemeenschap
THEORIEËN NAAR AANLEIDING VAN MEAD
THEORIE VAN STIGMA
- Identiteit = prestaties die worden beheerd in sociale interacties.
, - Iemand met een gestigmatiseerde identiteit is continu bezig met handelingen van
identiteitsbeheer/-management in sociale interactie (=controleren van
indrukken van anderen→ informatiecontrole)
3 soorten identiteiten:
1. Ego identiteit = subjectief gevoel van iemands eigen situatie en continuïteit.
2. Persoonlijke identiteit = gedeelde/ beschikbare aspecten van je identiteit in
sociale interactie (opzettelijke zelfpresentatie).
3. Sociale identiteit = gekoppeld aan sociale rol en status en beïnvloed interactie
door de vraag of degene die interacteren zichzelf zien als onderdeel van dezelfde
groep.
ROL-IDENTITEITSTHEORIE (MCCALL EN SIMMON)
- Al het menselijk gedrag is gekarakteriseerd door opzettelijke acties om iets te
bereiken.
- Om beslissingen te maken in gedrag moeten we iemand zien als bekend
(persoonlijke identiteit) en hen classificeren in een sociale groep (sociale
identiteit).
- Rol-identiteit = rol die iemand voor zichzelf creëert doordat je een bepaalde
sociale positie hebt.
- Internalisatie van de betekenis van sociale posities/ categorieën.
- Nadruk op significantie van sociale posities en categorieën en hun relatieve
waarde en betekenis in de context.
IDENTITEITSTHEORIE (STRYKER)
- Rollen reflecteren interactieposities in een grotere sociale structuur.
- Identiteiten bestaan in een salliantie hiërarchie bepaald door specifieke sociale
situaties.
- Identiteit als verschillende sociale posities bepaald door linguïstische
classificaties (=familiaal, politiek, beroepsmatig)
- Later identiteit als zelf-cognitie geïnternaliseerde rolverwachting verbonden aan
posities.
- Structureel symbolisch interactionisme: maatschappij is zelfvormend en
vormt de sociale interactie.
- Interacties worden bepaald door de maatschappij, waarbij het zelf dit proces
medieert.
SOCIALE IDENTITEITSTHEORIE (TAJFEL EN TURNER)
Vanuit de sociale psychologie, die zich met name focust op sociale identiteiten.
- Welke sociale groepen vinden wij dat wij deel van uitmaken, deze identificatie
met een groep maakt deel uit van onze identiteit.
, o Bijvoorbeeld: gender, nationaliteit/ etniciteit, religie, beroep, leeftijd.
Sociale identiteitstheorie: mensen halen hun identiteit uit de sociale groepen waarin
ze zich bevinden.
- Als uitgangspunt om te begrijpen waar intergroepsconflict vandaan komt.
- Processen die hierbij betrokken zijn, zijn sociale-/zelf-categorisatie (wij vs. zij),
sociale identificatie (groep is belangrijk voor diegene) en sociale vergelijking
(vergelijken jouw groep met andere groep).
o Identiteit is sociaal en cognitief en komt voort uit categorisatie.
o Je neemt de kenmerken van de groep over en gaat je gedragen naar de
groepsnormen.
- Uitkomsten: positief zelfbeeld, gevoel van erbij horen, collectieve actie.
- Vijandige sociale relaties als resultaat van identiteit.
Sociale vergelijking→ we hebben de neiging om onze eigen groepen positief te
differentiëren van andere groepen omdat we een positief zelfbeeld willen behouden.
- Als jouw groep leuk is ben je zelf ook een leuk persoon.
- Ook wel positieve intergroep differentiatie: verschillen tussen twee groepen
groter maken, je eigen positiever laten lijken en de andere groep minder leuk
maken en benadelen.
- Je gedraagt je op een manier om een positief zelf-concept te behouden of
verbeteren m.b.t. sociale identiteit.
Door positieve intergroep differentiatie krijg je:
- Intergroup accentuation: verschillen tussen groepen worden vergroot terwijl
verschillen binnen groepen worden verkleind.
- Ingroup favoritism: positiever voelen t.o.v. Andere groepsleden vs, leden van
andere groepen.
- Outgroup derogation: andere groepen naar beneden halen om je beter te voelen
over je eigen groep.
Sociale vergelijking is sterker in het geval van competitie.
- Ingroup: groepsleden worden gezien als individuen en positieve kenmerken
worden benadrukt→ ingroup favoritism/ establishment of positive
distinctiveness
- Outgroup: groepsleden worden gezien als lijken op elkaar en negatieve
kenmerken worden benadrukt→ discriminatie van de outgroup.
Als onze eigen groep slechter uit de vergelijking komt:
- Stigma: kenmerken van groep waaraan negatieve sociale evaluatie kleeft
DE PSYCHOLOGIE VAN IDENTITEIT
WAT IS IDENTITEIT?
Identiteit is een subjectief gevoel van de persoon (wie ben ik écht) die consistent en
continue is over tijd en contexten.
- Functioneel voor het welbevinden: zonder identiteit voel je je een verzameling
losse feiten→ niet samenhangend.
Identiteit heeft verschillende kenmerken:
- Sociale rollen - Sociale groepen
- Waardes - Interesses en voorkeuren
- Doelen - Persoonlijkheidstrekken
Identiteit kan gemeten worden met de twenty statement questionaire; een methode
om achter iemands identiteit te komen door 20 keer de zin “ik ben” in te vullen voor
jezelf.
Identiteit bestaat uit:
1. Persoonlijke identiteit: waarmee identificeer ik me?
2. Sociale identiteit: met wie identificeer ik me?
Self-concept (zelfevaluatie) bestaat uit verschillende onderdelen die samenhangen en
samen worden genomen met identiteit (zijn wel iets verschillend):
1. Zelfwaardering: wat zijn je evaluaties over jezelf als geheel?
2. Competentiebeleving: hoe goed ben je in iets?
3. Interpretaties en waarnemingen: hoe je bepaalde eigenschappen van jezelf
interpreteert.
PSYCHOLOGEN EN WETENSCHAPPERS OVER IDENTITEIT
Descartes: ik denk dus ik ben.
- Eerste die nadacht over identiteit.
John locke: identiteit = gelijkheid en verscheidenheid van perceptie
- Nadruk op eigenschappen.
- Soortgelijke eigenschappen vormen een geheel in het bewustzijn
- Eenheid in de ervaring van de zintuigelijke wereld
- Invloed van sociale omgeving
,Hume en Kant: identiteit = een geheugenproces dat eenheid creëert.
- Perceptie van onveranderlijkheid die wordt gevormd in het geheugen.
- Kant: we kennen onszelf in relatie tot de wereld (=relationaliteit).
- Invloed van sociale omgeving→ je hebt anderen nodig om identiteit te
ontwikkelen.
- Anderen bieden een spiegel waarmee je je kan vergelijken zodat je kan ontdekken
wie je bent
Dilthey: gebruik van taal om een volledig beeld te krijgen van identiteit.
- Hermeneutisch
- Betekenis
Looking glass self (Cooley): zelf ontstaat via reflecties voortkomend uit sociale
interactie.
James: identiteit = je bewust zijn van persoonlijke gelijkenissen.
- Continuïteit en eenheid.
- Cognitie, emotie en fysiologische reacties integreren.
- Individuele cognitie en agentschap
- Ik: privé/ interieur gevoel van zelf.
o Cognitief proces dat identiteit vormt zodat het betekenis heeft en
eenheid in perceptie.
- Mij: empirisch zelf/ zelf als object.
o Zichtbare identiteit die een reactie uitlokt bij de ander.
Mead: het zelf is sociaal geconstrueerd.
- Het zelf ontwikkeld→ vormt zich door sociale ervaring en is dus niet
aangeboren.
- Gevoel van gelijkheid of verscheidenheid ontstaat als we meedoen in
conversation of gestures: gebaren, woorden en representaties.
- Relationeel
- Ik: reactie van organisme op de attitudes van anderen.
o Actie tegen sociale situaties
- Mij: georganiseerde verzameling attitudes van anderen die je aanneemt.
o Gegeneraliseerde ander: sociale groep geeft gevoel van zelf die
identificeerbaar is voor een grotere gemeenschap
THEORIEËN NAAR AANLEIDING VAN MEAD
THEORIE VAN STIGMA
- Identiteit = prestaties die worden beheerd in sociale interacties.
, - Iemand met een gestigmatiseerde identiteit is continu bezig met handelingen van
identiteitsbeheer/-management in sociale interactie (=controleren van
indrukken van anderen→ informatiecontrole)
3 soorten identiteiten:
1. Ego identiteit = subjectief gevoel van iemands eigen situatie en continuïteit.
2. Persoonlijke identiteit = gedeelde/ beschikbare aspecten van je identiteit in
sociale interactie (opzettelijke zelfpresentatie).
3. Sociale identiteit = gekoppeld aan sociale rol en status en beïnvloed interactie
door de vraag of degene die interacteren zichzelf zien als onderdeel van dezelfde
groep.
ROL-IDENTITEITSTHEORIE (MCCALL EN SIMMON)
- Al het menselijk gedrag is gekarakteriseerd door opzettelijke acties om iets te
bereiken.
- Om beslissingen te maken in gedrag moeten we iemand zien als bekend
(persoonlijke identiteit) en hen classificeren in een sociale groep (sociale
identiteit).
- Rol-identiteit = rol die iemand voor zichzelf creëert doordat je een bepaalde
sociale positie hebt.
- Internalisatie van de betekenis van sociale posities/ categorieën.
- Nadruk op significantie van sociale posities en categorieën en hun relatieve
waarde en betekenis in de context.
IDENTITEITSTHEORIE (STRYKER)
- Rollen reflecteren interactieposities in een grotere sociale structuur.
- Identiteiten bestaan in een salliantie hiërarchie bepaald door specifieke sociale
situaties.
- Identiteit als verschillende sociale posities bepaald door linguïstische
classificaties (=familiaal, politiek, beroepsmatig)
- Later identiteit als zelf-cognitie geïnternaliseerde rolverwachting verbonden aan
posities.
- Structureel symbolisch interactionisme: maatschappij is zelfvormend en
vormt de sociale interactie.
- Interacties worden bepaald door de maatschappij, waarbij het zelf dit proces
medieert.
SOCIALE IDENTITEITSTHEORIE (TAJFEL EN TURNER)
Vanuit de sociale psychologie, die zich met name focust op sociale identiteiten.
- Welke sociale groepen vinden wij dat wij deel van uitmaken, deze identificatie
met een groep maakt deel uit van onze identiteit.
, o Bijvoorbeeld: gender, nationaliteit/ etniciteit, religie, beroep, leeftijd.
Sociale identiteitstheorie: mensen halen hun identiteit uit de sociale groepen waarin
ze zich bevinden.
- Als uitgangspunt om te begrijpen waar intergroepsconflict vandaan komt.
- Processen die hierbij betrokken zijn, zijn sociale-/zelf-categorisatie (wij vs. zij),
sociale identificatie (groep is belangrijk voor diegene) en sociale vergelijking
(vergelijken jouw groep met andere groep).
o Identiteit is sociaal en cognitief en komt voort uit categorisatie.
o Je neemt de kenmerken van de groep over en gaat je gedragen naar de
groepsnormen.
- Uitkomsten: positief zelfbeeld, gevoel van erbij horen, collectieve actie.
- Vijandige sociale relaties als resultaat van identiteit.
Sociale vergelijking→ we hebben de neiging om onze eigen groepen positief te
differentiëren van andere groepen omdat we een positief zelfbeeld willen behouden.
- Als jouw groep leuk is ben je zelf ook een leuk persoon.
- Ook wel positieve intergroep differentiatie: verschillen tussen twee groepen
groter maken, je eigen positiever laten lijken en de andere groep minder leuk
maken en benadelen.
- Je gedraagt je op een manier om een positief zelf-concept te behouden of
verbeteren m.b.t. sociale identiteit.
Door positieve intergroep differentiatie krijg je:
- Intergroup accentuation: verschillen tussen groepen worden vergroot terwijl
verschillen binnen groepen worden verkleind.
- Ingroup favoritism: positiever voelen t.o.v. Andere groepsleden vs, leden van
andere groepen.
- Outgroup derogation: andere groepen naar beneden halen om je beter te voelen
over je eigen groep.
Sociale vergelijking is sterker in het geval van competitie.
- Ingroup: groepsleden worden gezien als individuen en positieve kenmerken
worden benadrukt→ ingroup favoritism/ establishment of positive
distinctiveness
- Outgroup: groepsleden worden gezien als lijken op elkaar en negatieve
kenmerken worden benadrukt→ discriminatie van de outgroup.
Als onze eigen groep slechter uit de vergelijking komt:
- Stigma: kenmerken van groep waaraan negatieve sociale evaluatie kleeft
