Filosofie Ethiek
Moreel dilemma: keuze tussen twee zaken wat je ook kiest, er kleeft altijd een
nadeel aan.
Waarden geven richting aan jouw handelingen wat vind je waardevol?
Normen zijn gedragsregels die voortkomen uit jouw waarden
- We hebben allemaal opvattingen van wat wel/niet deugd.
- Wij houden ons aan deugden omdat wij gewaardeerd willen worden.
- Normen + waarden geven een houvast.
- Iedereen neemt een ethische positie in.
Ethische positie:
1. Deugdethicus: stelt ontwikkeling van goede eigenschappen centraal.
2. Egoïst: iemand die alleen aan zichzelf denkt.
3. Hedonist: je handelt op basis van genot en plezier.
4. Altruïst: je zet jezelf altijd op de laatste plaats.
5. Utilist: welke handeling levert zoveel mogelijk geluk en genot op?
6. Intuïtionist: je intuïtie geeft aan of iets goed of slecht is (dit voel je aan).
7. Gelovige: de regels/wetten van een boek bepaalt wat goed en kwaad is.
8. Universalist: rechten en plichten gelden voor iedereen.
9. Relativist: waarden en normen zijn cultuurgebonden, dat betekent dat je
nooit mag oordelen over de normen/waarden van andere culturen.
10. Legalist: ik houd me aan de wet, deze is voor mij een uitgangspunt.
11. Existentialist: je bent volkomen vrij in je doen en laten, maar je bent er wel
verantwoordelijk voor.
12. Pragmatist: een handeling is goed, als het werkt (als iets praktisch nut
heeft).
13. Nihilist: iemand die nergens in gelooft, er bestaat volgens hen geen goed en
kwaad.
Immanuel Kant maakte het volgende onderscheid:
- Rijk van de natuur: onderworpen aan natuurwetten bijv. lichaam
- Rijk van de vrijheid: geen natuurwetten daar heerst de rede (het verstand)
die is vrij je bent vrij om je eigen gedachten te hebben.
Conclusie: - de mens is enerzijds een dier maakt deel uit van natuurwetten. Wij
kennen
instincten.
- de mens heeft een rede keuzes maken, reflecteren.
(niet kant) Determinisme: vrije wil bestaat niet = een illusie.
- Al ons handelen + denken worden bepaald door factoren waarop wij geen
invloed hebben.
- Zoals omgeving, cultuur, opvoeding, toeval, het lot, karakter, capaciteiten.
, Socrates is de aartsvader van de praktische filosofie vader van de ethiek
eerste filosoof die nadacht over het menselijk handelen.
- Hij zocht naar principes van een goed leven.
- Het menselijk verstand was bij hem heel belangrijk zelf nadenken.
- Hij zocht naar absolute waarden van goed, rechtvaardigheid en wijsheid.
Oude Grieken veel contacten met andere culturen oorlogen,
handelsbetrekkingen kwamen in contact met verschillende culturele
gewoonten godsdiensten.
Protagoras sofist er zijn geen vaste objectieve maatstaven voor wat
goed/slecht is __. Is afhankelijk van de cultuur.
“De mens is de maat van alle dingen “ mensen bepalen wat goed/slecht is =
relativisme
Relativisme = er zijn geen absolute nomen en waarden.
Plato
- Vaste maatstaf voor het goede = idee het ‘goede’ komt uit de ideeënwereld =
ideaal/richtlijn voor ons handelen.
- Wij kunnen nooit het perfecte/goede bereiken wij kunnen er hooguit naar
streven.
- Hoe bereik je het goede: door je verstand te gebruiken.
- Verstand beheerst impulsen, neigingen en emoties (zie ziel Plato).
- Het geode is het einddoel van ons handelen wij handelen om het goede doen.
- Wijsheid = inzicht in het goede.
- Verkeerd handelen is geen inzicht hebben in het goede. Dus je handelt verkeerd
uit onwetendheid.
- Daarom is opvoeding + scholing belangrijk. Op die manier krijg je inzicht in het
goede.
- Goede samenleving is een rechtvaardige samenleving die bestaat uit 3 standen
die strikt gescheiden zijn:
- Werkers (boeren, ambachtslieden) matigheid of zelfbeheersing buik
- Wachters (soldaten) moed hart
- Heersers/bestuurders wijsheid (o.a. filosofen) hoofd
-Samenleving: wanneer matigheid, moed en wijsheid in evenwicht zijn dan heb
je een rechtvaardige samenleving.
- Bij een persoon: wanneer matigheid, moed en wijsheid in evenwicht zijn dan
ben je een rechtvaardig persoon deze persoon wordt bestuurder of heerser.
- Moed, matigheid en wijsheid vormen samen rechtvaardigheid kardinale
deugden
Het goede: Plato vs. Aristoteles
Plato = absolute maatstaf in de ideeënwereld.
Aristoteles = geen absolute maatstaf het is tijd, persoon + plaats gebonden
hangt af van de context.
Moreel dilemma: keuze tussen twee zaken wat je ook kiest, er kleeft altijd een
nadeel aan.
Waarden geven richting aan jouw handelingen wat vind je waardevol?
Normen zijn gedragsregels die voortkomen uit jouw waarden
- We hebben allemaal opvattingen van wat wel/niet deugd.
- Wij houden ons aan deugden omdat wij gewaardeerd willen worden.
- Normen + waarden geven een houvast.
- Iedereen neemt een ethische positie in.
Ethische positie:
1. Deugdethicus: stelt ontwikkeling van goede eigenschappen centraal.
2. Egoïst: iemand die alleen aan zichzelf denkt.
3. Hedonist: je handelt op basis van genot en plezier.
4. Altruïst: je zet jezelf altijd op de laatste plaats.
5. Utilist: welke handeling levert zoveel mogelijk geluk en genot op?
6. Intuïtionist: je intuïtie geeft aan of iets goed of slecht is (dit voel je aan).
7. Gelovige: de regels/wetten van een boek bepaalt wat goed en kwaad is.
8. Universalist: rechten en plichten gelden voor iedereen.
9. Relativist: waarden en normen zijn cultuurgebonden, dat betekent dat je
nooit mag oordelen over de normen/waarden van andere culturen.
10. Legalist: ik houd me aan de wet, deze is voor mij een uitgangspunt.
11. Existentialist: je bent volkomen vrij in je doen en laten, maar je bent er wel
verantwoordelijk voor.
12. Pragmatist: een handeling is goed, als het werkt (als iets praktisch nut
heeft).
13. Nihilist: iemand die nergens in gelooft, er bestaat volgens hen geen goed en
kwaad.
Immanuel Kant maakte het volgende onderscheid:
- Rijk van de natuur: onderworpen aan natuurwetten bijv. lichaam
- Rijk van de vrijheid: geen natuurwetten daar heerst de rede (het verstand)
die is vrij je bent vrij om je eigen gedachten te hebben.
Conclusie: - de mens is enerzijds een dier maakt deel uit van natuurwetten. Wij
kennen
instincten.
- de mens heeft een rede keuzes maken, reflecteren.
(niet kant) Determinisme: vrije wil bestaat niet = een illusie.
- Al ons handelen + denken worden bepaald door factoren waarop wij geen
invloed hebben.
- Zoals omgeving, cultuur, opvoeding, toeval, het lot, karakter, capaciteiten.
, Socrates is de aartsvader van de praktische filosofie vader van de ethiek
eerste filosoof die nadacht over het menselijk handelen.
- Hij zocht naar principes van een goed leven.
- Het menselijk verstand was bij hem heel belangrijk zelf nadenken.
- Hij zocht naar absolute waarden van goed, rechtvaardigheid en wijsheid.
Oude Grieken veel contacten met andere culturen oorlogen,
handelsbetrekkingen kwamen in contact met verschillende culturele
gewoonten godsdiensten.
Protagoras sofist er zijn geen vaste objectieve maatstaven voor wat
goed/slecht is __. Is afhankelijk van de cultuur.
“De mens is de maat van alle dingen “ mensen bepalen wat goed/slecht is =
relativisme
Relativisme = er zijn geen absolute nomen en waarden.
Plato
- Vaste maatstaf voor het goede = idee het ‘goede’ komt uit de ideeënwereld =
ideaal/richtlijn voor ons handelen.
- Wij kunnen nooit het perfecte/goede bereiken wij kunnen er hooguit naar
streven.
- Hoe bereik je het goede: door je verstand te gebruiken.
- Verstand beheerst impulsen, neigingen en emoties (zie ziel Plato).
- Het geode is het einddoel van ons handelen wij handelen om het goede doen.
- Wijsheid = inzicht in het goede.
- Verkeerd handelen is geen inzicht hebben in het goede. Dus je handelt verkeerd
uit onwetendheid.
- Daarom is opvoeding + scholing belangrijk. Op die manier krijg je inzicht in het
goede.
- Goede samenleving is een rechtvaardige samenleving die bestaat uit 3 standen
die strikt gescheiden zijn:
- Werkers (boeren, ambachtslieden) matigheid of zelfbeheersing buik
- Wachters (soldaten) moed hart
- Heersers/bestuurders wijsheid (o.a. filosofen) hoofd
-Samenleving: wanneer matigheid, moed en wijsheid in evenwicht zijn dan heb
je een rechtvaardige samenleving.
- Bij een persoon: wanneer matigheid, moed en wijsheid in evenwicht zijn dan
ben je een rechtvaardig persoon deze persoon wordt bestuurder of heerser.
- Moed, matigheid en wijsheid vormen samen rechtvaardigheid kardinale
deugden
Het goede: Plato vs. Aristoteles
Plato = absolute maatstaf in de ideeënwereld.
Aristoteles = geen absolute maatstaf het is tijd, persoon + plaats gebonden
hangt af van de context.
