HET NATUURLIJK SYSTEEM – periode 1 & 2
TOETS-SAMENVATTING
1. Bodemkunde – Het natuurlijk systeem (grond &
bodem)
1.1 Grond vs. Bodem
Grond = los materiaal (zand, klei, leem, veen).
Bodem = de ordening van dat materiaal in lagen (horizonten) door
natuurlijke processen.
Bodem is meer dan grond: het is een levend systeem.
1.2 Functies van de bodem (voor de groeiplaats)
De bodem heeft vier hoofdfuncties:
1. Bewortelbaarheid – ruimte en doordringbaarheid voor wortels
2. Nutriëntenvoorziening – levering en buffering van voeding
3. Vochtvoorziening – vasthouden en afgeven van water
4. Communicatiemedium – interactie tussen wortels, bodemleven,
water en lucht
Alles hangt samen via kringlopen van water, koolstof en nutriënten.
1.3 Minerale bestanddelen (textuur)
Minerale delen ontstaan uit verweerd gesteente.
Korrelgroottes:
Zand: grof, weinig binding, snelle afwatering
Silt (leem): middelmatig, vruchtbaar
Klei (lutum): fijn, veel binding, hoge voedings- en waterbuffer
Textuurdriehoek
Verhouding zand – silt – klei bepaalt de naam (bv. lichte klei,
zandleem).
Textuur beïnvloedt:
o waterhuishouding
o lucht
o draagkracht
o vruchtbaarheid
1.4 Structuur van de bodem
, Structuur = rangschikking en binding van bodemdeeltjes.
Wordt opgebouwd door:
Kalk
Organische stof / humus
Bodemleven
Goede structuur →
voldoende poriën (lucht & water)
lage indringingsweerstand voor wortels
Slechte structuur (verdichting, versmering) →
wortelproblemen, zuurstofgebrek, wateroverlast
1.5 Organische bestanddelen
Begrippen:
Organisch materiaal: alles van planten/dieren
Organische stof: dood organisch materiaal
Humus: verteerde, stabiele organische stof
Functies:
Verbetert structuur
Buffert water en nutriënten
Voedsel voor bodemleven
Verhoogt bioveerkracht
Organische stof breekt continu af → aanvoer is noodzakelijk (bv.
compost).
1.6 Bodemleven
Bestaat uit:
bacteriën
schimmels (o.a. mycorrhiza)
fauna (wormen, insecten)
Mycorrhiza:
Symbiose tussen schimmel en wortel
Plant levert suikers
Schimmel levert water & nutriënten
Vooral belangrijk bij bomen
Bodemleven is afhankelijk van:
pH
zuurstof
water
organische stof
temperatuur
TOETS-SAMENVATTING
1. Bodemkunde – Het natuurlijk systeem (grond &
bodem)
1.1 Grond vs. Bodem
Grond = los materiaal (zand, klei, leem, veen).
Bodem = de ordening van dat materiaal in lagen (horizonten) door
natuurlijke processen.
Bodem is meer dan grond: het is een levend systeem.
1.2 Functies van de bodem (voor de groeiplaats)
De bodem heeft vier hoofdfuncties:
1. Bewortelbaarheid – ruimte en doordringbaarheid voor wortels
2. Nutriëntenvoorziening – levering en buffering van voeding
3. Vochtvoorziening – vasthouden en afgeven van water
4. Communicatiemedium – interactie tussen wortels, bodemleven,
water en lucht
Alles hangt samen via kringlopen van water, koolstof en nutriënten.
1.3 Minerale bestanddelen (textuur)
Minerale delen ontstaan uit verweerd gesteente.
Korrelgroottes:
Zand: grof, weinig binding, snelle afwatering
Silt (leem): middelmatig, vruchtbaar
Klei (lutum): fijn, veel binding, hoge voedings- en waterbuffer
Textuurdriehoek
Verhouding zand – silt – klei bepaalt de naam (bv. lichte klei,
zandleem).
Textuur beïnvloedt:
o waterhuishouding
o lucht
o draagkracht
o vruchtbaarheid
1.4 Structuur van de bodem
, Structuur = rangschikking en binding van bodemdeeltjes.
Wordt opgebouwd door:
Kalk
Organische stof / humus
Bodemleven
Goede structuur →
voldoende poriën (lucht & water)
lage indringingsweerstand voor wortels
Slechte structuur (verdichting, versmering) →
wortelproblemen, zuurstofgebrek, wateroverlast
1.5 Organische bestanddelen
Begrippen:
Organisch materiaal: alles van planten/dieren
Organische stof: dood organisch materiaal
Humus: verteerde, stabiele organische stof
Functies:
Verbetert structuur
Buffert water en nutriënten
Voedsel voor bodemleven
Verhoogt bioveerkracht
Organische stof breekt continu af → aanvoer is noodzakelijk (bv.
compost).
1.6 Bodemleven
Bestaat uit:
bacteriën
schimmels (o.a. mycorrhiza)
fauna (wormen, insecten)
Mycorrhiza:
Symbiose tussen schimmel en wortel
Plant levert suikers
Schimmel levert water & nutriënten
Vooral belangrijk bij bomen
Bodemleven is afhankelijk van:
pH
zuurstof
water
organische stof
temperatuur
