Autonomie en paternalisme
Even terugkoppelen ethiek
= systematische reflectie op moraal:
- Systematisch dat we goed nadenken over de stappen die we nemen bij een
confrontatie die gaat over “goed of fout”
- Reflectie terugkijken naar hoe de situatie ging, of het “goed of slecht” ging
- Moraal het geheel van normen en waarden waarop mensen hun handelen
baseren
• 4 basisprincipes ethiek:
- Autonomie
- Weldoen
- Niet schaden
- Rechtvaardigheid
Vraagstukken betreft autonomie:
Q: “Mag je doen waar je zin in hebt, zolang je niemand kwaad doet?”
A: uiteindelijk niet denk aan het voorbeeld van die man in Engeland die de rest van zijn
leven naakt wilde lopen en daarvoor zes jaar cel heeft gehad
Q: “Mag iemand met zijn lijf en leven doen wat hij wil?”
A: ook niet denk aan het voorbeeld van Armin en Bernd. Bernd wilde opgegeten worden,
Armin hielp daarbij na Bernds dood is Armin veroordeeld tot levenslang
Autonomie
= (letterlijk) zichzelf de wet stellen
• Relevant redenen:
- Door ziekte is er vaak verlies van controle op de situatie, weinig greep op het eigen
leven, op eigen keuzes dus: minder sprake van autonomie
- Door ouderdom en ouderdomskwalen (afname werking van zintuigen, sociaal
netwerk, etc.) vaak minder mogelijkheden om volledig zelfstandig te leven dus:
minder sprake van autonomie
- Hoe toenemend afhankelijk zijn en toch autonoom?
- Verpleegkundigen houden zich bezig met de gevolgen van een ziekte afhankelijk
door ziekte wordt doorgaans als ernstig probleem ervaren
• Autonomie = het hebben van eigen redenen voor het maken van keuzes maar: je moet
het niet opvatten als: “zoek het allemaal maar uit”
• Je bent vrij om eigen beslissingen te nemen maar: hierbij hoort wel verantwoordelijkheid
• Autonomie past erg in de westerse samenleving reden: na de periode van de
middeleeuwen is individuele vrijheid steeds belangrijker gaan worden
Negatieve autonomie
• Komt veel voor in de gezondheidszorg zo kunnen patiënten gezondheidsbehandelingen
weigeren, ergens toe geen toestemming geven of zelfs een keuze maken tot euthanasie of
een niet-reanimeer beleid
Professionele autonomie
= wat binnen de professionele standaard valt, maar waarbij de professional ook ruimte heeft
om eigen beslissingen te maken dit betekent niet dat jouw opvattingen belangrijker zijn
dan die van de patiënt
• Bijv. een patiënt die een niet-reanimeer beleid heeft en de arts wil wél reanimeren, omdat
er goede kans is op herstel de arts moet alsnog de wens van de patiënt respecteren
Even terugkoppelen ethiek
= systematische reflectie op moraal:
- Systematisch dat we goed nadenken over de stappen die we nemen bij een
confrontatie die gaat over “goed of fout”
- Reflectie terugkijken naar hoe de situatie ging, of het “goed of slecht” ging
- Moraal het geheel van normen en waarden waarop mensen hun handelen
baseren
• 4 basisprincipes ethiek:
- Autonomie
- Weldoen
- Niet schaden
- Rechtvaardigheid
Vraagstukken betreft autonomie:
Q: “Mag je doen waar je zin in hebt, zolang je niemand kwaad doet?”
A: uiteindelijk niet denk aan het voorbeeld van die man in Engeland die de rest van zijn
leven naakt wilde lopen en daarvoor zes jaar cel heeft gehad
Q: “Mag iemand met zijn lijf en leven doen wat hij wil?”
A: ook niet denk aan het voorbeeld van Armin en Bernd. Bernd wilde opgegeten worden,
Armin hielp daarbij na Bernds dood is Armin veroordeeld tot levenslang
Autonomie
= (letterlijk) zichzelf de wet stellen
• Relevant redenen:
- Door ziekte is er vaak verlies van controle op de situatie, weinig greep op het eigen
leven, op eigen keuzes dus: minder sprake van autonomie
- Door ouderdom en ouderdomskwalen (afname werking van zintuigen, sociaal
netwerk, etc.) vaak minder mogelijkheden om volledig zelfstandig te leven dus:
minder sprake van autonomie
- Hoe toenemend afhankelijk zijn en toch autonoom?
- Verpleegkundigen houden zich bezig met de gevolgen van een ziekte afhankelijk
door ziekte wordt doorgaans als ernstig probleem ervaren
• Autonomie = het hebben van eigen redenen voor het maken van keuzes maar: je moet
het niet opvatten als: “zoek het allemaal maar uit”
• Je bent vrij om eigen beslissingen te nemen maar: hierbij hoort wel verantwoordelijkheid
• Autonomie past erg in de westerse samenleving reden: na de periode van de
middeleeuwen is individuele vrijheid steeds belangrijker gaan worden
Negatieve autonomie
• Komt veel voor in de gezondheidszorg zo kunnen patiënten gezondheidsbehandelingen
weigeren, ergens toe geen toestemming geven of zelfs een keuze maken tot euthanasie of
een niet-reanimeer beleid
Professionele autonomie
= wat binnen de professionele standaard valt, maar waarbij de professional ook ruimte heeft
om eigen beslissingen te maken dit betekent niet dat jouw opvattingen belangrijker zijn
dan die van de patiënt
• Bijv. een patiënt die een niet-reanimeer beleid heeft en de arts wil wél reanimeren, omdat
er goede kans is op herstel de arts moet alsnog de wens van de patiënt respecteren
