Hoofdstuk 1 Wat is recht?
De recht heeft een belangrijke functie in de maatschappij. De functie omschrijven we als→ Het
recht tracht het gedrag van mensen zodanig te beïnvloeden, dat conflicten vermeden of
opgelost worden. Dit wordt gedaan door het stellen en handhaven van regels waar de burger
zich aan te houden heeft.
De overheid heeft vooral de macht dit zorgt er voor dat het recht tot gelding kan komen.
wet gevende macht: regels maken
uitvoerende macht: regels uitvoeren
Is recht neutraal?
Soms is gedragsbeinvloedng via regelgeving ‘neutraal’. bv. de regel dat je voor een rood
stoplicht moet wachten. Dit heeft niks te maken met een levensbeschouwing of de visie op de
maatschappij.
Recht heeft verschillende doelen:
● Rust en rechtvaardigheid
● Beschremming van zaken
● Conflictbeheersing
● Zelfontplooiing
● Evenwicht tussen belangen van indivitu en de maatschappij
Het recht geeft vorm aan waarden en normen van de samenleving. Hierdoor is het heel anders
dan het chinese recht. En is het recht dus verre van neutraal.
Het recht doet uitspraken en wil dat we onderwerpen aan die uitspraken, conflicten op te lossen
of te voorkomen, zelfs als je niet achter het recht staat.
In het recht conservatief?
Makers van het recht:
● wetgever
● regering
● Staten-Generaal
● de rechter
De burgers willen rechtszekerheid( → zekerheid dat je erop kunt rekenen dat je rechten
geëerbiedigd zullen worden)
In de rechtszaal wordt wet gemaakt, recht dat zich dient te bewegen tussen de lijnen van de
wet.
Doordat opvattingen over de mensen en maatschappij snel veranderen, maatschappelijke
structuren worden complexer. Hierdoor is er een dynamisch ‘rechtersrecht’ nodig.
Recht en gerechtigheid:
Bij het oplossen of voorkomen van conflicten zoekt het recht naar evenwicht.
Belangen van partijen worden tegen elkaat afgewogen. BV overheid, een groep of indivitu.
,Dit is duidelijk te zien bij strafrecht.
Verschillende straffen zoals:
Geldboete
vrijheidsstraf
De rechtvaardigheid of gerechtigheid eist dat het recht de zwakkere beschermd en begrip toont.
De belangen van individuen en van samenleving en individu kunnen alleen met elkaar in
evenwicht worden gebracht als het recht oog heft voor het bijzondere van de individu. Dit
betekend dat rechtsgelijkheid een eis is van gerechtigheid
Enerzijds is het recht voor gelijkheid en anderzijds kijkt het naar de specifieke belangen van het
individu.
Recht en macht
Macht: brengt ordening tussen groepen van individuen. Dit wordt gekanaliseerd(=zorgen voor
een ordelijk verloop, vooral van iets dat anders tot chaos zou leiden) door de overheid. →
overheidsmacht
Het overheidsapparaat dwingt ons tot onderwerping aan het recht
Aan de andere kant; beschermt het ons tegen inbreuk op fysieke en psychische integriteit. En
macht zocht er voor dat de zwakke tot ontplooiingskansen en zelfbepaling kan komen. →
Beschermingsmacht
Kan falen door:
● procederen is kostbaar
● rechtshulp is niet altijd makkelijk te krijgen
● veel mensen zijn slecht op de hoogte van hun rechten en plichten
Recht en gezondheidszorg
in de jaren 60 gingen juristen zich bezig houden met de relatie tussen recht en
gezondheidszorg. Dit heeft 2 redenen:
● de ontwikkeling van de geneeskunde die zorgde voor problemen die onbekend waren
● verandering in de mens- en maatschappijvisie binnen de samenleving. (met name de
zelfonplooiing, verantwoordelijkheid en wilsvrijheid)
Juridisering → het langs juridische wegen oplossen van problemen tussen mensen.
wanneer de wet niet in pas loopt met de ontwikkelingen kan de rechter flexibeler reageren in de
uitspraak.
De patienten zien zich als de zwakkere maar door het recht dat ze hebben worden ze versterkt.
Het onderdeel dat zich met de gezondheidszorg bezig houd is→ het gezondheidsrecht.
Hoofdstuk 2: Rechtsbronnen
Welke rechtsbronnen?
Alleen de regels die in een rechtsbron te vinden zijn mogen als rechtsregel worden aangeduid:
● De wet
● De rechtspraak, of met andere woorden: de jurisprudentie
, ● de internationale verdrag
● de gewoonte
De jurist zal ieder argument onderbouwen door te verwijzen naar een regel uit een van de
bronnen. De rechter dient slecht als toe passer van de letterlijke wettekst.
deze wijze van rechtsuitoefening heet→ legisme (is verleden tijd)
De wet preker kan natuurlijk niet de wet precies benoemen. Het is de taak van de rechter om
deze correct te benoemen.
Jurisprudentie, de verzamelde rechtspraak, vormt een bron van recht die minstens even
belangrijk is als de wet. Een bron die zicht aan snel veranderde opvattingen in de maatschappij
over recht, in de zin van rechtvaardigheid, kan aanpassen.
Het internationale verdrag als bron van recht wordt bv in verband met het verenigde Europa
steeds belangrijker
(in de gezongheidszorg vormen vooral de mensenrechtvergragen een bron)
De gewoonte zijn ongeschreven rechtsregels die in een bepaalde sector of in een bepaalde
streek van de samenleving gelden.
De wet:
Wetten zijn van overheidswege opgelegde, algemene verbindende regels.
De grondwet schrijft aan de rijksoverheid voor hoe wetten tot stand horen te komen. Voor de
andere overheden is dat in specifieke wetgeving geregeld, zoals de gemeente wet.
Ter onderscheiding van wetten afkomstig van andere overheden worden ze wetten in formele
zin genoemd.
Detailsdie de hoofdzaken nader uitwerken worden bij de Algemene Maatregel van Bestuur
(AMvB) geregeld. (vinden hun grondslag altijd in een formele wet
Wetten in formele zin zijn onschendbaar. De rechter mag deze wet niet toetsen aan de
Grondwet of aan andere wetten. (ook wanneer deze in strijd is met de grondwet) Deze
onschendbaarheid geld alleen voor wetten afkomstig van de rijksoverheid.
Hiërarchie in de wetgeving van hoog naar laag:
● de grondwet
● de wet
● de algemene maatregel van bestuur
● de provinciale verordering
● de gemeenteverordening, de waterschapsverordening.
Steeds zal een lage geplaatse wet voor een hogere wijken, indien er sprake is van een
strijdigheid tussen 2 wetten.
De recht heeft een belangrijke functie in de maatschappij. De functie omschrijven we als→ Het
recht tracht het gedrag van mensen zodanig te beïnvloeden, dat conflicten vermeden of
opgelost worden. Dit wordt gedaan door het stellen en handhaven van regels waar de burger
zich aan te houden heeft.
De overheid heeft vooral de macht dit zorgt er voor dat het recht tot gelding kan komen.
wet gevende macht: regels maken
uitvoerende macht: regels uitvoeren
Is recht neutraal?
Soms is gedragsbeinvloedng via regelgeving ‘neutraal’. bv. de regel dat je voor een rood
stoplicht moet wachten. Dit heeft niks te maken met een levensbeschouwing of de visie op de
maatschappij.
Recht heeft verschillende doelen:
● Rust en rechtvaardigheid
● Beschremming van zaken
● Conflictbeheersing
● Zelfontplooiing
● Evenwicht tussen belangen van indivitu en de maatschappij
Het recht geeft vorm aan waarden en normen van de samenleving. Hierdoor is het heel anders
dan het chinese recht. En is het recht dus verre van neutraal.
Het recht doet uitspraken en wil dat we onderwerpen aan die uitspraken, conflicten op te lossen
of te voorkomen, zelfs als je niet achter het recht staat.
In het recht conservatief?
Makers van het recht:
● wetgever
● regering
● Staten-Generaal
● de rechter
De burgers willen rechtszekerheid( → zekerheid dat je erop kunt rekenen dat je rechten
geëerbiedigd zullen worden)
In de rechtszaal wordt wet gemaakt, recht dat zich dient te bewegen tussen de lijnen van de
wet.
Doordat opvattingen over de mensen en maatschappij snel veranderen, maatschappelijke
structuren worden complexer. Hierdoor is er een dynamisch ‘rechtersrecht’ nodig.
Recht en gerechtigheid:
Bij het oplossen of voorkomen van conflicten zoekt het recht naar evenwicht.
Belangen van partijen worden tegen elkaat afgewogen. BV overheid, een groep of indivitu.
,Dit is duidelijk te zien bij strafrecht.
Verschillende straffen zoals:
Geldboete
vrijheidsstraf
De rechtvaardigheid of gerechtigheid eist dat het recht de zwakkere beschermd en begrip toont.
De belangen van individuen en van samenleving en individu kunnen alleen met elkaar in
evenwicht worden gebracht als het recht oog heft voor het bijzondere van de individu. Dit
betekend dat rechtsgelijkheid een eis is van gerechtigheid
Enerzijds is het recht voor gelijkheid en anderzijds kijkt het naar de specifieke belangen van het
individu.
Recht en macht
Macht: brengt ordening tussen groepen van individuen. Dit wordt gekanaliseerd(=zorgen voor
een ordelijk verloop, vooral van iets dat anders tot chaos zou leiden) door de overheid. →
overheidsmacht
Het overheidsapparaat dwingt ons tot onderwerping aan het recht
Aan de andere kant; beschermt het ons tegen inbreuk op fysieke en psychische integriteit. En
macht zocht er voor dat de zwakke tot ontplooiingskansen en zelfbepaling kan komen. →
Beschermingsmacht
Kan falen door:
● procederen is kostbaar
● rechtshulp is niet altijd makkelijk te krijgen
● veel mensen zijn slecht op de hoogte van hun rechten en plichten
Recht en gezondheidszorg
in de jaren 60 gingen juristen zich bezig houden met de relatie tussen recht en
gezondheidszorg. Dit heeft 2 redenen:
● de ontwikkeling van de geneeskunde die zorgde voor problemen die onbekend waren
● verandering in de mens- en maatschappijvisie binnen de samenleving. (met name de
zelfonplooiing, verantwoordelijkheid en wilsvrijheid)
Juridisering → het langs juridische wegen oplossen van problemen tussen mensen.
wanneer de wet niet in pas loopt met de ontwikkelingen kan de rechter flexibeler reageren in de
uitspraak.
De patienten zien zich als de zwakkere maar door het recht dat ze hebben worden ze versterkt.
Het onderdeel dat zich met de gezondheidszorg bezig houd is→ het gezondheidsrecht.
Hoofdstuk 2: Rechtsbronnen
Welke rechtsbronnen?
Alleen de regels die in een rechtsbron te vinden zijn mogen als rechtsregel worden aangeduid:
● De wet
● De rechtspraak, of met andere woorden: de jurisprudentie
, ● de internationale verdrag
● de gewoonte
De jurist zal ieder argument onderbouwen door te verwijzen naar een regel uit een van de
bronnen. De rechter dient slecht als toe passer van de letterlijke wettekst.
deze wijze van rechtsuitoefening heet→ legisme (is verleden tijd)
De wet preker kan natuurlijk niet de wet precies benoemen. Het is de taak van de rechter om
deze correct te benoemen.
Jurisprudentie, de verzamelde rechtspraak, vormt een bron van recht die minstens even
belangrijk is als de wet. Een bron die zicht aan snel veranderde opvattingen in de maatschappij
over recht, in de zin van rechtvaardigheid, kan aanpassen.
Het internationale verdrag als bron van recht wordt bv in verband met het verenigde Europa
steeds belangrijker
(in de gezongheidszorg vormen vooral de mensenrechtvergragen een bron)
De gewoonte zijn ongeschreven rechtsregels die in een bepaalde sector of in een bepaalde
streek van de samenleving gelden.
De wet:
Wetten zijn van overheidswege opgelegde, algemene verbindende regels.
De grondwet schrijft aan de rijksoverheid voor hoe wetten tot stand horen te komen. Voor de
andere overheden is dat in specifieke wetgeving geregeld, zoals de gemeente wet.
Ter onderscheiding van wetten afkomstig van andere overheden worden ze wetten in formele
zin genoemd.
Detailsdie de hoofdzaken nader uitwerken worden bij de Algemene Maatregel van Bestuur
(AMvB) geregeld. (vinden hun grondslag altijd in een formele wet
Wetten in formele zin zijn onschendbaar. De rechter mag deze wet niet toetsen aan de
Grondwet of aan andere wetten. (ook wanneer deze in strijd is met de grondwet) Deze
onschendbaarheid geld alleen voor wetten afkomstig van de rijksoverheid.
Hiërarchie in de wetgeving van hoog naar laag:
● de grondwet
● de wet
● de algemene maatregel van bestuur
● de provinciale verordering
● de gemeenteverordening, de waterschapsverordening.
Steeds zal een lage geplaatse wet voor een hogere wijken, indien er sprake is van een
strijdigheid tussen 2 wetten.
