Voorbeelden tentamenvragen Arbeidsrecht
Dit zijn losse oude tentamenvragen. Deze vragen geven jullie de mogelijkheid te oefenen en het geeft
daarnaast een beeld van wat jullie kunnen verwachten op het tentamen. Let op: de vragen zijn niet
representatief voor de omvang van een regulier tentamen. Houd er daarnaast rekening mee dat er naast
casusvragen ook analysevragen gesteld kunnen worden op het tentamen.
Vraag 1 (35 punten)
Vraag 1a is geen onderdeel van de stof voor dit jaar. Maar de casus is relevant voor vraag 1b.
Na het volgen van de nodige vakspecifieke opleidingen werkt Elif (geboren in 1983) per 1 januari 2011
voor 32 uur per week als monteur bij een autogarage. De garage is na een eerder noodlottig ongeval op
de werkvloer, een jaar of tien geleden, altijd extra alert gebleven op veilig werken en het omgaan met
apparaten: overal hangen bordjes met veiligheidsinstructies. Bij de bandenpomp hangt bijvoorbeeld een
gele plaquette met daarop de waarschuwing dat overschrijding van de door de fabrikant aangegeven
bandenspanning explosie van de band tot gevolg kan hebben. Op 14 februari 2021 gaat het toch mis. Bij
het oppompen van een autoband loopt Elif even weg om een klant een factuur mee te geven; bij
terugkomst ontploft de band nog voor ze de pomp uit heeft kunnen zetten. Hierdoor loopt Elif ernstig
letsel op.
a. Is de werkgever aansprakelijk voor de door Elif geleden schade? (15 punten)
- Elif heeft schade geleden in de uitoefening van haar werkzaamheden (7:658 lid 2 BW)
- De werkgever is aansprakelijk voor die schade, tenzij hij aantoont dat hij aan zijn zorgplicht heeft
voldaan of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van
de werknemer (7:658 lid 2 BW)
- Om aan zijn zorgplicht te voldoen moet de werkgever alle maatregelen nemen en aanwijzingen
geven als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn
werkzaamheden schade lijdt (7:658 lid 1 BW). In dit geval heeft de werkgever een plaquette
geplaatst waarop tegen het te hard oppompen van een band wordt gewaarschuwd. Dit is op zichzelf
niet voldoende: mede gezien het feit dat het bij het oppompen van banden om een gevaarlijke
bezigheid gaat zou de werkgever niet alleen specifieke instructies moeten geven, maar ook actief
op de naleving van deze instructies toe moeten zien (zie ook art. 8 lid 1 en 4 Arbowet). De activiteit
wordt bovendien vaak uitgevoerd, waardoor verwacht kan worden dat werknemers minder
voorzichtig worden (Pollemans/Hoondert, r.o. 3.4). Bovendien kan worden betoogd dat het effect
van de waarschuwing zwakker is als er bij alle apparaten waarschuwingsborden staan. De
werkgever heeft met het enkele plaatsen van het bord dus niet aan zijn zorgplicht voldaan.
- De werkgever kan ook geen succesvol beroep doen op de tweede uitzondering in art. 7:658 lid 2
BW. Aan de kant van de werknemer is er geen sprake van opzet. Deze zou immers gericht moeten
zijn op het krijgen van een ongeluk. Uit de casus blijkt ook niet dat Elif bewust roekeloos heeft
gehandeld. Dit zou betekenen dat zij zich onmiddellijk voorafgaand aan het ongeluk daadwerkelijk
bewust is geweest van het roekeloze karakter van haar gedraging (Pollemans/Hoondert, r.o. 3.4).
Uit het enkele feit dat zij de instructie op het waarschuwingsbord niet gevolgd heeft en bij de pomp
is weggelopen blijkt immers niet dat zij het explosierisico onmiddellijk voorafgaand aan de
gedraging op de koop heeft toegenomen. Hierbij is van belang dat art. 7:658 ertoe strekt de
werknemer te beschermen door rekening te houden met het ervaringsfeit dat het dagelijks verkeren
in een bepaalde werksituatie tot een vermindering van de ter voorkoming van ongelukken raadzame
voorzichtigheid leidt (Pollemans/Hoondert, r.o. 3.4).
- De werkgever is dus aansprakelijk voor de schade die Elif heeft geleden.
, Na een lang revalidatietraject vindt de bedrijfsarts dat Elif haar werkzaamheden langzaam weer op kan
pakken. Op 14 februari 2023 werkt Elif 16 uur per week. Het UWV stelt vast dat het re-integratietraject
goed is verlopen, maar dat van volledig herstel nog geen sprake is. Elif kan nog maar 50% verdienen
van haar eerdere loon. Haar werkgever wil Elif niet kwijt, en stelt voor om haar arbeidsovereenkomst
aan te passen aan de nieuwe omstandigheden. Elif gaat in op het voorstel van haar werkgever tot
vermindering van haar arbeidsduur naar 50% (dus van 32 naar 16 uur).
b. Heeft Elif recht op een uitkering op grond van de Ziektewet, de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen en/of de Werkloosheidswet? (20 punten)
- Elif heeft recht op ziekengeld krachtens de ZW (art. 19 lid 1 ZW), maar kan dit recht niet laten
gelden omdat er na de eerste ziektedag al 104 weken zijn verstreken (art. 29 lid 5 ZW).
- Elif heeft recht op een WIA-uitkering: ze is niet volledig en duurzaam (art. 47 jo. art. 4 Wet WIA),
maar wel gedeeltelijk arbeidsongeschikt (art. 54 jo. art. 5 Wet WIA). Ze is immers meer dan 35%
arbeidsongeschikt.
- Op grond van art. 15 WW heeft de werknemer die werkloos is geworden recht op WW.
Elif heeft een arbeidsovereenkomst en is dus werknemer in de zin van de WW (art. 3 lid 1 jo. art. 8
lid 1 WW). Zij voldoet aan de referte-eis (ze heeft in de 36 weken onmiddellijk voorafgaand aan de
eerste dag werkloosheid in ten minste 26 weken minimaal één uur gewerkt, waarbij de
ziekteperiode niet wordt meegeteld, zie art. 17 lid 1 jo. 17a lid 1 onder a WW).
- De vraag is of Elif ‘werkloos’ is in de zin van art. 15 WW. Hiervoor moet er allereerst sprake zijn
van een relevant arbeidsurenverlies, d.w.z. dat zij meer dan vijf arbeidsuren minder hebben dan
voorheen (art. 16 lid 2 onder a WW). De werknemer moet bovendien beschikbaar zijn om arbeid
te aanvaarden (art. 16 lid 1 onder b WW).
- Er is echter sprake van een uitsluitingsgrond in de zin van art. 19 WW, omdat Elif een uitkering op
grond van de WIA ontvangt (lid 1 onder b)
Vraag 2 (20 punten)
Vervolg casus vraag 2. Na twee jaar ziekte kan Elif nog maar 50% verdienen van haar eerdere loon.
Haar werkgever wil Elif niet kwijt, en stelt voor om haar arbeidsovereenkomst aan te passen aan de
nieuwe omstandigheden. Elif gaat in op het voorstel van haar werkgever tot vermindering van haar
arbeidsduur naar 50% (dus van 32 naar 16 uur).
a. Heeft Elif op grond van deze aanpassing recht op een transitievergoeding? (10 punten)
- Op grond van art. 7:673 lid 1 onder a 1o en 2o BW is een werkgever is een transitievergoeding
verschuldigd indien hij de arbeidsovereenkomst opzegt of laat ontbinden (3 punten). De wettelijke
regeling voorziet dus niet in een transitievergoeding in geval van wijziging van de
arbeidsovereenkomst.
- Toch moet een gedeeltelijke transitievergoeding worden toegekend in ‘het bijzondere geval dat,
door omstandigheden gedwongen, wordt overgegaan tot een substantiële en structurele
vermindering van de arbeidstijd van de werknemer’, bijvoorbeeld in het geval van blijvende
gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (HR Kolom, r.o. 3.5.3), ‘ongeacht of in het gegeven geval de
vermindering van de arbeidsduur heeft plaatsgevonden in de vorm van (i) een gedeeltelijke
beëindiging, (ii) een algeheel ontslag gevolgd door een nieuwe, aangepaste arbeidsovereenkomst
dan wel (iii) aanpassing van de arbeidsovereenkomst (r.o. 3.5.5). Bij een ‘substantiële
vermindering van de arbeidstijd’ gaat het om een vermindering van minste 20 procent (r.o. 3.5.6).
(5 punten)
- In casu is er sprake van een arbeidsduurvermindering van 50 procent. Elif heeft dus recht op een
gedeeltelijke transitievergoeding, nl. naar rato (dus 50%). (2 punten)
Stel, dat de werkgever Elif na twee jaar ziekte toch geen andere geschikte functie kan aanbieden en de
arbeidsovereenkomst per 1 maart 2023 rechtsgeldig opzegt. Elif is het hier niet mee eens: ze is ervan
Dit zijn losse oude tentamenvragen. Deze vragen geven jullie de mogelijkheid te oefenen en het geeft
daarnaast een beeld van wat jullie kunnen verwachten op het tentamen. Let op: de vragen zijn niet
representatief voor de omvang van een regulier tentamen. Houd er daarnaast rekening mee dat er naast
casusvragen ook analysevragen gesteld kunnen worden op het tentamen.
Vraag 1 (35 punten)
Vraag 1a is geen onderdeel van de stof voor dit jaar. Maar de casus is relevant voor vraag 1b.
Na het volgen van de nodige vakspecifieke opleidingen werkt Elif (geboren in 1983) per 1 januari 2011
voor 32 uur per week als monteur bij een autogarage. De garage is na een eerder noodlottig ongeval op
de werkvloer, een jaar of tien geleden, altijd extra alert gebleven op veilig werken en het omgaan met
apparaten: overal hangen bordjes met veiligheidsinstructies. Bij de bandenpomp hangt bijvoorbeeld een
gele plaquette met daarop de waarschuwing dat overschrijding van de door de fabrikant aangegeven
bandenspanning explosie van de band tot gevolg kan hebben. Op 14 februari 2021 gaat het toch mis. Bij
het oppompen van een autoband loopt Elif even weg om een klant een factuur mee te geven; bij
terugkomst ontploft de band nog voor ze de pomp uit heeft kunnen zetten. Hierdoor loopt Elif ernstig
letsel op.
a. Is de werkgever aansprakelijk voor de door Elif geleden schade? (15 punten)
- Elif heeft schade geleden in de uitoefening van haar werkzaamheden (7:658 lid 2 BW)
- De werkgever is aansprakelijk voor die schade, tenzij hij aantoont dat hij aan zijn zorgplicht heeft
voldaan of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van
de werknemer (7:658 lid 2 BW)
- Om aan zijn zorgplicht te voldoen moet de werkgever alle maatregelen nemen en aanwijzingen
geven als redelijkerwijs nodig is om te voorkomen dat de werknemer in de uitoefening van zijn
werkzaamheden schade lijdt (7:658 lid 1 BW). In dit geval heeft de werkgever een plaquette
geplaatst waarop tegen het te hard oppompen van een band wordt gewaarschuwd. Dit is op zichzelf
niet voldoende: mede gezien het feit dat het bij het oppompen van banden om een gevaarlijke
bezigheid gaat zou de werkgever niet alleen specifieke instructies moeten geven, maar ook actief
op de naleving van deze instructies toe moeten zien (zie ook art. 8 lid 1 en 4 Arbowet). De activiteit
wordt bovendien vaak uitgevoerd, waardoor verwacht kan worden dat werknemers minder
voorzichtig worden (Pollemans/Hoondert, r.o. 3.4). Bovendien kan worden betoogd dat het effect
van de waarschuwing zwakker is als er bij alle apparaten waarschuwingsborden staan. De
werkgever heeft met het enkele plaatsen van het bord dus niet aan zijn zorgplicht voldaan.
- De werkgever kan ook geen succesvol beroep doen op de tweede uitzondering in art. 7:658 lid 2
BW. Aan de kant van de werknemer is er geen sprake van opzet. Deze zou immers gericht moeten
zijn op het krijgen van een ongeluk. Uit de casus blijkt ook niet dat Elif bewust roekeloos heeft
gehandeld. Dit zou betekenen dat zij zich onmiddellijk voorafgaand aan het ongeluk daadwerkelijk
bewust is geweest van het roekeloze karakter van haar gedraging (Pollemans/Hoondert, r.o. 3.4).
Uit het enkele feit dat zij de instructie op het waarschuwingsbord niet gevolgd heeft en bij de pomp
is weggelopen blijkt immers niet dat zij het explosierisico onmiddellijk voorafgaand aan de
gedraging op de koop heeft toegenomen. Hierbij is van belang dat art. 7:658 ertoe strekt de
werknemer te beschermen door rekening te houden met het ervaringsfeit dat het dagelijks verkeren
in een bepaalde werksituatie tot een vermindering van de ter voorkoming van ongelukken raadzame
voorzichtigheid leidt (Pollemans/Hoondert, r.o. 3.4).
- De werkgever is dus aansprakelijk voor de schade die Elif heeft geleden.
, Na een lang revalidatietraject vindt de bedrijfsarts dat Elif haar werkzaamheden langzaam weer op kan
pakken. Op 14 februari 2023 werkt Elif 16 uur per week. Het UWV stelt vast dat het re-integratietraject
goed is verlopen, maar dat van volledig herstel nog geen sprake is. Elif kan nog maar 50% verdienen
van haar eerdere loon. Haar werkgever wil Elif niet kwijt, en stelt voor om haar arbeidsovereenkomst
aan te passen aan de nieuwe omstandigheden. Elif gaat in op het voorstel van haar werkgever tot
vermindering van haar arbeidsduur naar 50% (dus van 32 naar 16 uur).
b. Heeft Elif recht op een uitkering op grond van de Ziektewet, de Wet werk en inkomen naar
arbeidsvermogen en/of de Werkloosheidswet? (20 punten)
- Elif heeft recht op ziekengeld krachtens de ZW (art. 19 lid 1 ZW), maar kan dit recht niet laten
gelden omdat er na de eerste ziektedag al 104 weken zijn verstreken (art. 29 lid 5 ZW).
- Elif heeft recht op een WIA-uitkering: ze is niet volledig en duurzaam (art. 47 jo. art. 4 Wet WIA),
maar wel gedeeltelijk arbeidsongeschikt (art. 54 jo. art. 5 Wet WIA). Ze is immers meer dan 35%
arbeidsongeschikt.
- Op grond van art. 15 WW heeft de werknemer die werkloos is geworden recht op WW.
Elif heeft een arbeidsovereenkomst en is dus werknemer in de zin van de WW (art. 3 lid 1 jo. art. 8
lid 1 WW). Zij voldoet aan de referte-eis (ze heeft in de 36 weken onmiddellijk voorafgaand aan de
eerste dag werkloosheid in ten minste 26 weken minimaal één uur gewerkt, waarbij de
ziekteperiode niet wordt meegeteld, zie art. 17 lid 1 jo. 17a lid 1 onder a WW).
- De vraag is of Elif ‘werkloos’ is in de zin van art. 15 WW. Hiervoor moet er allereerst sprake zijn
van een relevant arbeidsurenverlies, d.w.z. dat zij meer dan vijf arbeidsuren minder hebben dan
voorheen (art. 16 lid 2 onder a WW). De werknemer moet bovendien beschikbaar zijn om arbeid
te aanvaarden (art. 16 lid 1 onder b WW).
- Er is echter sprake van een uitsluitingsgrond in de zin van art. 19 WW, omdat Elif een uitkering op
grond van de WIA ontvangt (lid 1 onder b)
Vraag 2 (20 punten)
Vervolg casus vraag 2. Na twee jaar ziekte kan Elif nog maar 50% verdienen van haar eerdere loon.
Haar werkgever wil Elif niet kwijt, en stelt voor om haar arbeidsovereenkomst aan te passen aan de
nieuwe omstandigheden. Elif gaat in op het voorstel van haar werkgever tot vermindering van haar
arbeidsduur naar 50% (dus van 32 naar 16 uur).
a. Heeft Elif op grond van deze aanpassing recht op een transitievergoeding? (10 punten)
- Op grond van art. 7:673 lid 1 onder a 1o en 2o BW is een werkgever is een transitievergoeding
verschuldigd indien hij de arbeidsovereenkomst opzegt of laat ontbinden (3 punten). De wettelijke
regeling voorziet dus niet in een transitievergoeding in geval van wijziging van de
arbeidsovereenkomst.
- Toch moet een gedeeltelijke transitievergoeding worden toegekend in ‘het bijzondere geval dat,
door omstandigheden gedwongen, wordt overgegaan tot een substantiële en structurele
vermindering van de arbeidstijd van de werknemer’, bijvoorbeeld in het geval van blijvende
gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid (HR Kolom, r.o. 3.5.3), ‘ongeacht of in het gegeven geval de
vermindering van de arbeidsduur heeft plaatsgevonden in de vorm van (i) een gedeeltelijke
beëindiging, (ii) een algeheel ontslag gevolgd door een nieuwe, aangepaste arbeidsovereenkomst
dan wel (iii) aanpassing van de arbeidsovereenkomst (r.o. 3.5.5). Bij een ‘substantiële
vermindering van de arbeidstijd’ gaat het om een vermindering van minste 20 procent (r.o. 3.5.6).
(5 punten)
- In casu is er sprake van een arbeidsduurvermindering van 50 procent. Elif heeft dus recht op een
gedeeltelijke transitievergoeding, nl. naar rato (dus 50%). (2 punten)
Stel, dat de werkgever Elif na twee jaar ziekte toch geen andere geschikte functie kan aanbieden en de
arbeidsovereenkomst per 1 maart 2023 rechtsgeldig opzegt. Elif is het hier niet mee eens: ze is ervan
