Samenvatting Ondernemingsrecht
Week 1
Deze week gaat voornamelijk over de oprichting van rechtspersonen (vooral BV en NV). De inrichting
van deze rechtspersonen komt ook kort aan bod.
De bronnen van het ondernemingsrecht bevinden zich in:
EU-(vennootschaps)recht
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
Sectorale wet- en regelgeving
Corporate Governance Code 2025 (er zijn sectoren die ook hun eigen code hebben)
Jurisprudentie
De oprichting van een rechtspersoon gebeurt via:
Naamloze vennootschap: notariële akte (art. 2:64 lid 2 BW)
Besloten vennootschap: notariële akte (art. 2:175 lid 2 BW)
Vereniging:
o Informeel: geen notariële akte vereist
o Formeel: notariële akte
Coöperatie: notariële akte
Onderlinge waarborgmaatschappij: notariële akte
Stichting: notariële akte
De oprichting van personenvennootschappen (maatschap, VOF, CV) gebeurt enkel via een contract.
Notariële akte van oprichting:
In een notariële akte van oprichting is altijd eerst de notaris aan het woord. Hierin wordt vaak het
volgende opgenomen:
Datum
Oprichter
Oprichting vennootschap
Welke vennootschap wordt opgericht
Soms volgt er dan een inhoudsopgave van wat in de akte is opgenomen.
In art. 2:177 BW en art. 2:178 BW staan de vereisten van wat er in een akte van oprichting moet voor
de oprichting van een BV:
Akte van oprichting
o Statuten
Naam
Zetel: in NL (2:177 lid 3 BW)
Doel van vennootschap
Nominaal bedrag van de aandelen (per soort)
Maatschappelijk kapitaal (indien van toepassing)
o Geplaatst kapitaal en gestorte deel hiervan (per soort)
o Wie de aandeelhouders zijn (van de eerste aandelen) (incl. gegevens uit art. 2:196 lid
2 sub b en c BW)
o Hoeveelheid aandelen en daarop gestorte bedrag
In art. 2:65 BW t/m art. 2:67 BW staan de vereisten aan een akte van oprichting voor de oprichting
van een NV:
1
, Naam van de NV: moet eindigen op N.V. of Naamloze Vennootschap
Zetel: in NL (art. 2:66 lid 3 BW)
Doel van de vennootschap
De statuten, met daarin verplicht
o Maatschappelijk kapitaal
o Geplaatst kapitaal
o Gestort kapitaal
o Aandelen per soort (indien van toepassing)
o Bankverklaring: art. 2:93a BW, hiermee wordt de betaling van het minimumkapitaal
gecheckt
o Accountantsverklaring: art. 2:94 BW, indien het minimumkapitaal wordt in natura
wordt ingebracht
Gegevens van de personen die aandelen houden bij de oprichting (de eerste aandeelhouders),
die zijn vermeld in art. 2:86 lid 2 sub b en c BW:
o Natuurlijke persoon: naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, woonplaats
en adres
o Rechtspersoon: naam, rechtsvorm, woonplaats en adres
De statuten van de NV moet voldoen aan de minimumkapitaaleisen uit art. 2:67 BW.
Hieronder een kort overzicht van de kapitaalbegrippen:
Maatschappelijk kapitaal (MK): het bedrag dat maximaal aan aandelen kan worden
uitgegeven door een NV
o Minimaal 45.000 euro (art. 2:67 lid 1 en 2 BW)
Geplaatst kapitaal (GPK): het bedrag dat aan aandelen is uitgegeven, het deel van het
maatschappelijk kapitaal waarvoor daadwerkelijk aandelen zijn uitgegeven
o Minimaal 1/5 (of 20%) van het maatschappelijk kapitaal zijn (art. 2:67 lid 4 BW)
o Het aantal uitgegeven aandelen x nominaal bedrag per aandeel = geplaatst kapitaal
Gestorte kapitaal (GSK): het bedrag van het geplaatst kapitaal waarop daadwerkelijk geld is
volgestort
o Minimaal ¼ (of 25%) van het geplaatst kapitaal (art. 2:80 lid 1 BW), en
o Minimaal 45.000 euro (art. 2:67 lid 3 BW)
o Het aantal uitgegeven aandelen x daadwerkelijk gestort bedrag per aandeel = gestort
kapitaal
Agio: het bedrag dat boven op de nominale waarde wordt gestort
Als je weet hoeveel GSK er is, kun je ook berekenen hoeveel het GPK (x4) en MK (x5) maximaal kan
zijn. Maar het MK en de GPK en GSK kunnen ook allemaal 45.000 euro zijn.
Omdat de akte van oprichting ook de statuten van de vennootschap moet bevatten, kan de akte ook
werken als een spoorboekje voor bestuurders en commissarissen omtrent de regels die van toepassing
zijn.
Maar als de geldende wet in de statuten wordt opgenomen, kan dit ook nadelig werken, wanneer de
wet wordt aangepast in het voordeel van de vennootschap. De statuten moeten dan namelijk veranderd
worden om het voordeel uit de wet te verkrijgen, maar dit is lastig (duur en toestemming AVA nodig).
In de akte van oprichting kan ook de eerste bestuurder(s) benoemd worden.
De benoeming van bestuurders heeft bij de NV wat striktere eisen dan bij de BV. Bij de NV moeten
alle aandeelhouders met stemrecht mee (kunnen) stemmen voor de benoeming van een bestuurder (het
stemrecht kan niet worden ingeperkt op alleen de benoeming van de bestuurder) (art. 2:132 lid 1 BW).
Bij de BV kunnen aandelen worden uitgegeven die wel een algemeen stemrecht hebben, maar niet
mogen meestemmen bij de benoeming van een bestuurder (art. 2:242 lid 1 BW).
Bij de NV is wel een bindende voordracht mogelijk (art. 2:133 lid 1 BW). Aandeelhouders A kunnen
dan een eigen bestuurder voordragen ter benoeming door de AVA en voor aandeelhouder B kan
2
,hetzelfde recht gegeven worden. De AVA hoeft een bindende voordracht niet aan te nemen, maar dit
vereist wel een bepaalde hoeveelheid stemmen (art. 2:133 lid 2 BW).
Aan het einde van de akte van oprichting staan de slotverklaringen. Er wordt dan iets gezegd over het
geplaatst kapitaal. Ook wordt er iets gezegd over de verschenen persoon die de akte ondertekent.
Nadat de akte is getekend, is de rechtspersoon geboren (op het moment dat de notaris zijn
handtekening heeft gezet (de notaris tekent altijd als laatste)). Inschrijving bij de KvK is wel
belangrijk, maar niet van belang voor de 'geboorte' van de rechtspersoon.
Er zijn verschillen tussen de NV en BV, omdat de NV aan Europese regels is gebonden en de BV niet.
In 2012 zijn er verschillende regels geschrapt voor de BV, maar dit dus kon niet voor de NV.
Zowel bij de NV als de BV moet de nieuw opgerichte vennootschap worden ingeschreven in het
handelsregister (art. 2:69 BW en art. 2:180 BW). In de tijd dat de vennootschap wel bestaat, maar nog
niet is ingeschreven, zijn de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk naast de vennootschap t.a.v.
rechtshandelingen die zij, als bestuurder, hebben gedaan.
Daarnaast moet ook de ultimate beneficial owner (UBO) worden opgegeven (art. 15a
Handelsregisterwet 2007). In art. 3 Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 staat wie er wordt aangemerkt als
UBO.
Dit is Europees recht en iedere lidstaat heeft andere regels over wie als UBO wordt gekwalificeerd.
Deze regels gaan veranderen en zullen meer geüniformeerd worden (2027).
Overzicht van wie een UBO is:
Online/elektronische oprichting BV:
Uit art. 13 Richtlijn (EU) 2019/1151 volgt dat lidstaten de mogelijkheid moeten bieden om online een
BV op te richten.
Sinds januari 2024 is er daarom art. 2:175a BW. Een BV kan online worden opgericht, maar wel met
notariële tussenkomst. De KNB heeft een systeem voor gegevensverwerking ingericht en beheert dat
(ondertekening, identificatie, beeld- en geluidverbinding). Verder is het alleen mogelijk voor
oprichters die in EU wonen/gevestigd zijn.
De oprichting en statutenwijziging mag normaal alleen in het Nederlands. Er kan dan wel een Engelse
vertaling gemaakt worden, maar de Nederlandse tekst blijft dan leidend. Echter, bij een online
oprichting is het wel mogelijk om zowel de oprichting als een evt. volgende statutenwijziging
(volledig) in het Engels te doen (art. 2:176 lid 2 BW en art. 2:234 lid 4 BW). Dit is een duidelijk
voordeel van elektronische oprichting.
3
, Wel is het alleen mogelijk om een storting te doen in geld, niet in natura (art. 2:191a lid 4 BW).
De elektronische oprichting wordt in de praktijk nog niet veel gebruikt, maar kan in een internationale
context wel handig zijn.
Handelen namens vennootschap in oprichting (i.o.):
Als een vennootschap is opgericht (notariële akte is ondertekend), maar nog niet is ingeschreven in het
handelsregister heeft dit gevolgen voor de rechtshandelingen die al namens de vennootschap worden
gedaan.
De bestuurders hebben de verplichting om de vennootschap in het handelsregister in te schrijven (art.
2:69 lid 1 BW en art. 2:180 lid 2 BW).
Zij zijn, naast de vennootschap, hoofdelijk aansprakelijk voor de rechtshandelingen die zij namens de
vennootschap in oprichting doen (art. 2:69 lid 2 BW en art. 2:180 lid 2 BW).
Deze aansprakelijkheid eindigt, als de vennootschap (na inschrijving) de rechtshandeling bekrachtigt
(art. 2:93 lid 2 BW en art. 2:203 lid 2 BW).
De vennootschap is niet gebonden aan de rechten en plichten uit een rechtshandeling voor
inschrijving, tenzij zij na oprichting de rechtshandeling bekrachtigt (art. 2:93 lid 1 en art. 2:203 lid 1
BW).
Als de vennootschap de rechtshandeling bekrachtigt, maar vervolgens niet nakomt en de bestuurder
(die handelde voor inschrijving) wist of had kunnen weten dat de vennootschap de rechtshandeling
niet na zou kunnen komen, is de bestuurder hoofdelijk aansprakelijk (voor de schade van de niet-
nakoming). De wetenschap dat de vennootschap de rechtshandeling niet zou kunnen nakomen, wordt
vermoed aanwezig te zijn als de vennootschap binnen 1 jaar na oprichting failliet wordt verklaard (art.
2:93 lid 3 BW en art. 2:203 lid 3 BW).
Let bij dit soort casussen goed op de data en wie wat wanneer heeft gedaan. Maak een tijdlijn, anders
zul je belangrijke momenten missen.
Soorten NV en BV’s:
Er zijn veel meer BV’s in NL dan NV’s. Maar beursgenoteerde bedrijven zijn wel eigenlijk altijd
NV’s. Een beurs-BV is wel mogelijk, maar dit gaat vaak wel via een bijzondere constructie. Het lijkt
erop dat het via een STAK geregeld is, maar het is een beetje
onduidelijk.
Een van de weinige voorbeelden van een beurs-BV is het bedrijf
Fastned B.V. (zie de afbeelding).
Een mogelijk voordeel van de beurs-bv is dat niet alle NV artikelen
van toepassing zijn. Deze artikelen zijn misschien in het BV recht soepeler. Dit geldt bijvoorbeeld
voor stemrechten van certificaathouders.
Een paar jaar geleden waren er wel wat meer beurs-bv's -> SPAC (= special purpose acquisition
company). Dit is een leeg bedrijf met het idee om in 2 jaar een niet-beursgenoteerd bedrijf over te
nemen en dit bedrijf heeft dan snel een beursnotering. Dit is een beetje geflopt en wordt nu eigenlijk
niet meer gedaan.
Verder wordt er ook gesproken over een maatschappelijke BV (BVm). Een eigen bedrijfsstructuur,
zodat maatschappelijke ondernemingen makkelijk als zodanig zijn te herkennen. Dit is nog in de
concept fase.
Kenmerken van een BVm:
Alleen BV komt in aanmerking voor 'm'-status
4
Week 1
Deze week gaat voornamelijk over de oprichting van rechtspersonen (vooral BV en NV). De inrichting
van deze rechtspersonen komt ook kort aan bod.
De bronnen van het ondernemingsrecht bevinden zich in:
EU-(vennootschaps)recht
Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek
Sectorale wet- en regelgeving
Corporate Governance Code 2025 (er zijn sectoren die ook hun eigen code hebben)
Jurisprudentie
De oprichting van een rechtspersoon gebeurt via:
Naamloze vennootschap: notariële akte (art. 2:64 lid 2 BW)
Besloten vennootschap: notariële akte (art. 2:175 lid 2 BW)
Vereniging:
o Informeel: geen notariële akte vereist
o Formeel: notariële akte
Coöperatie: notariële akte
Onderlinge waarborgmaatschappij: notariële akte
Stichting: notariële akte
De oprichting van personenvennootschappen (maatschap, VOF, CV) gebeurt enkel via een contract.
Notariële akte van oprichting:
In een notariële akte van oprichting is altijd eerst de notaris aan het woord. Hierin wordt vaak het
volgende opgenomen:
Datum
Oprichter
Oprichting vennootschap
Welke vennootschap wordt opgericht
Soms volgt er dan een inhoudsopgave van wat in de akte is opgenomen.
In art. 2:177 BW en art. 2:178 BW staan de vereisten van wat er in een akte van oprichting moet voor
de oprichting van een BV:
Akte van oprichting
o Statuten
Naam
Zetel: in NL (2:177 lid 3 BW)
Doel van vennootschap
Nominaal bedrag van de aandelen (per soort)
Maatschappelijk kapitaal (indien van toepassing)
o Geplaatst kapitaal en gestorte deel hiervan (per soort)
o Wie de aandeelhouders zijn (van de eerste aandelen) (incl. gegevens uit art. 2:196 lid
2 sub b en c BW)
o Hoeveelheid aandelen en daarop gestorte bedrag
In art. 2:65 BW t/m art. 2:67 BW staan de vereisten aan een akte van oprichting voor de oprichting
van een NV:
1
, Naam van de NV: moet eindigen op N.V. of Naamloze Vennootschap
Zetel: in NL (art. 2:66 lid 3 BW)
Doel van de vennootschap
De statuten, met daarin verplicht
o Maatschappelijk kapitaal
o Geplaatst kapitaal
o Gestort kapitaal
o Aandelen per soort (indien van toepassing)
o Bankverklaring: art. 2:93a BW, hiermee wordt de betaling van het minimumkapitaal
gecheckt
o Accountantsverklaring: art. 2:94 BW, indien het minimumkapitaal wordt in natura
wordt ingebracht
Gegevens van de personen die aandelen houden bij de oprichting (de eerste aandeelhouders),
die zijn vermeld in art. 2:86 lid 2 sub b en c BW:
o Natuurlijke persoon: naam, voornamen, geboortedatum, geboorteplaats, woonplaats
en adres
o Rechtspersoon: naam, rechtsvorm, woonplaats en adres
De statuten van de NV moet voldoen aan de minimumkapitaaleisen uit art. 2:67 BW.
Hieronder een kort overzicht van de kapitaalbegrippen:
Maatschappelijk kapitaal (MK): het bedrag dat maximaal aan aandelen kan worden
uitgegeven door een NV
o Minimaal 45.000 euro (art. 2:67 lid 1 en 2 BW)
Geplaatst kapitaal (GPK): het bedrag dat aan aandelen is uitgegeven, het deel van het
maatschappelijk kapitaal waarvoor daadwerkelijk aandelen zijn uitgegeven
o Minimaal 1/5 (of 20%) van het maatschappelijk kapitaal zijn (art. 2:67 lid 4 BW)
o Het aantal uitgegeven aandelen x nominaal bedrag per aandeel = geplaatst kapitaal
Gestorte kapitaal (GSK): het bedrag van het geplaatst kapitaal waarop daadwerkelijk geld is
volgestort
o Minimaal ¼ (of 25%) van het geplaatst kapitaal (art. 2:80 lid 1 BW), en
o Minimaal 45.000 euro (art. 2:67 lid 3 BW)
o Het aantal uitgegeven aandelen x daadwerkelijk gestort bedrag per aandeel = gestort
kapitaal
Agio: het bedrag dat boven op de nominale waarde wordt gestort
Als je weet hoeveel GSK er is, kun je ook berekenen hoeveel het GPK (x4) en MK (x5) maximaal kan
zijn. Maar het MK en de GPK en GSK kunnen ook allemaal 45.000 euro zijn.
Omdat de akte van oprichting ook de statuten van de vennootschap moet bevatten, kan de akte ook
werken als een spoorboekje voor bestuurders en commissarissen omtrent de regels die van toepassing
zijn.
Maar als de geldende wet in de statuten wordt opgenomen, kan dit ook nadelig werken, wanneer de
wet wordt aangepast in het voordeel van de vennootschap. De statuten moeten dan namelijk veranderd
worden om het voordeel uit de wet te verkrijgen, maar dit is lastig (duur en toestemming AVA nodig).
In de akte van oprichting kan ook de eerste bestuurder(s) benoemd worden.
De benoeming van bestuurders heeft bij de NV wat striktere eisen dan bij de BV. Bij de NV moeten
alle aandeelhouders met stemrecht mee (kunnen) stemmen voor de benoeming van een bestuurder (het
stemrecht kan niet worden ingeperkt op alleen de benoeming van de bestuurder) (art. 2:132 lid 1 BW).
Bij de BV kunnen aandelen worden uitgegeven die wel een algemeen stemrecht hebben, maar niet
mogen meestemmen bij de benoeming van een bestuurder (art. 2:242 lid 1 BW).
Bij de NV is wel een bindende voordracht mogelijk (art. 2:133 lid 1 BW). Aandeelhouders A kunnen
dan een eigen bestuurder voordragen ter benoeming door de AVA en voor aandeelhouder B kan
2
,hetzelfde recht gegeven worden. De AVA hoeft een bindende voordracht niet aan te nemen, maar dit
vereist wel een bepaalde hoeveelheid stemmen (art. 2:133 lid 2 BW).
Aan het einde van de akte van oprichting staan de slotverklaringen. Er wordt dan iets gezegd over het
geplaatst kapitaal. Ook wordt er iets gezegd over de verschenen persoon die de akte ondertekent.
Nadat de akte is getekend, is de rechtspersoon geboren (op het moment dat de notaris zijn
handtekening heeft gezet (de notaris tekent altijd als laatste)). Inschrijving bij de KvK is wel
belangrijk, maar niet van belang voor de 'geboorte' van de rechtspersoon.
Er zijn verschillen tussen de NV en BV, omdat de NV aan Europese regels is gebonden en de BV niet.
In 2012 zijn er verschillende regels geschrapt voor de BV, maar dit dus kon niet voor de NV.
Zowel bij de NV als de BV moet de nieuw opgerichte vennootschap worden ingeschreven in het
handelsregister (art. 2:69 BW en art. 2:180 BW). In de tijd dat de vennootschap wel bestaat, maar nog
niet is ingeschreven, zijn de bestuurders hoofdelijk aansprakelijk naast de vennootschap t.a.v.
rechtshandelingen die zij, als bestuurder, hebben gedaan.
Daarnaast moet ook de ultimate beneficial owner (UBO) worden opgegeven (art. 15a
Handelsregisterwet 2007). In art. 3 Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 staat wie er wordt aangemerkt als
UBO.
Dit is Europees recht en iedere lidstaat heeft andere regels over wie als UBO wordt gekwalificeerd.
Deze regels gaan veranderen en zullen meer geüniformeerd worden (2027).
Overzicht van wie een UBO is:
Online/elektronische oprichting BV:
Uit art. 13 Richtlijn (EU) 2019/1151 volgt dat lidstaten de mogelijkheid moeten bieden om online een
BV op te richten.
Sinds januari 2024 is er daarom art. 2:175a BW. Een BV kan online worden opgericht, maar wel met
notariële tussenkomst. De KNB heeft een systeem voor gegevensverwerking ingericht en beheert dat
(ondertekening, identificatie, beeld- en geluidverbinding). Verder is het alleen mogelijk voor
oprichters die in EU wonen/gevestigd zijn.
De oprichting en statutenwijziging mag normaal alleen in het Nederlands. Er kan dan wel een Engelse
vertaling gemaakt worden, maar de Nederlandse tekst blijft dan leidend. Echter, bij een online
oprichting is het wel mogelijk om zowel de oprichting als een evt. volgende statutenwijziging
(volledig) in het Engels te doen (art. 2:176 lid 2 BW en art. 2:234 lid 4 BW). Dit is een duidelijk
voordeel van elektronische oprichting.
3
, Wel is het alleen mogelijk om een storting te doen in geld, niet in natura (art. 2:191a lid 4 BW).
De elektronische oprichting wordt in de praktijk nog niet veel gebruikt, maar kan in een internationale
context wel handig zijn.
Handelen namens vennootschap in oprichting (i.o.):
Als een vennootschap is opgericht (notariële akte is ondertekend), maar nog niet is ingeschreven in het
handelsregister heeft dit gevolgen voor de rechtshandelingen die al namens de vennootschap worden
gedaan.
De bestuurders hebben de verplichting om de vennootschap in het handelsregister in te schrijven (art.
2:69 lid 1 BW en art. 2:180 lid 2 BW).
Zij zijn, naast de vennootschap, hoofdelijk aansprakelijk voor de rechtshandelingen die zij namens de
vennootschap in oprichting doen (art. 2:69 lid 2 BW en art. 2:180 lid 2 BW).
Deze aansprakelijkheid eindigt, als de vennootschap (na inschrijving) de rechtshandeling bekrachtigt
(art. 2:93 lid 2 BW en art. 2:203 lid 2 BW).
De vennootschap is niet gebonden aan de rechten en plichten uit een rechtshandeling voor
inschrijving, tenzij zij na oprichting de rechtshandeling bekrachtigt (art. 2:93 lid 1 en art. 2:203 lid 1
BW).
Als de vennootschap de rechtshandeling bekrachtigt, maar vervolgens niet nakomt en de bestuurder
(die handelde voor inschrijving) wist of had kunnen weten dat de vennootschap de rechtshandeling
niet na zou kunnen komen, is de bestuurder hoofdelijk aansprakelijk (voor de schade van de niet-
nakoming). De wetenschap dat de vennootschap de rechtshandeling niet zou kunnen nakomen, wordt
vermoed aanwezig te zijn als de vennootschap binnen 1 jaar na oprichting failliet wordt verklaard (art.
2:93 lid 3 BW en art. 2:203 lid 3 BW).
Let bij dit soort casussen goed op de data en wie wat wanneer heeft gedaan. Maak een tijdlijn, anders
zul je belangrijke momenten missen.
Soorten NV en BV’s:
Er zijn veel meer BV’s in NL dan NV’s. Maar beursgenoteerde bedrijven zijn wel eigenlijk altijd
NV’s. Een beurs-BV is wel mogelijk, maar dit gaat vaak wel via een bijzondere constructie. Het lijkt
erop dat het via een STAK geregeld is, maar het is een beetje
onduidelijk.
Een van de weinige voorbeelden van een beurs-BV is het bedrijf
Fastned B.V. (zie de afbeelding).
Een mogelijk voordeel van de beurs-bv is dat niet alle NV artikelen
van toepassing zijn. Deze artikelen zijn misschien in het BV recht soepeler. Dit geldt bijvoorbeeld
voor stemrechten van certificaathouders.
Een paar jaar geleden waren er wel wat meer beurs-bv's -> SPAC (= special purpose acquisition
company). Dit is een leeg bedrijf met het idee om in 2 jaar een niet-beursgenoteerd bedrijf over te
nemen en dit bedrijf heeft dan snel een beursnotering. Dit is een beetje geflopt en wordt nu eigenlijk
niet meer gedaan.
Verder wordt er ook gesproken over een maatschappelijke BV (BVm). Een eigen bedrijfsstructuur,
zodat maatschappelijke ondernemingen makkelijk als zodanig zijn te herkennen. Dit is nog in de
concept fase.
Kenmerken van een BVm:
Alleen BV komt in aanmerking voor 'm'-status
4
