Week 6
Hoofdstuk 3 – Algemeen
§4 Samenloop van straffen
55 lid 2 Sr regelt de voorrang van lex specialis op lex generalis, maar de auteurs geven hierna kritiek
waarom deze slechts van beperkte betekenis is. Wanneer een specialis-generalisverhouding
ontbreekt, geldt, bij gelijktijdige vervolging, de samenloopregeling van 55-63 Sr. Het probleem van de
overlappende strafbepalingen wordt dan opgelost bij de strafoplegging (en via het strafvorderlijke
opportuniteitsbeginsel; zie hf 17).
§4.1 Eendaadse samenloop en voortgezette handeling
- Sprake van eendaadse samenloop (55 Sr) als één feit onder meerdere strafbepalingen is te
brengen.
- Sprake van voortgezette handeling (56 Sr) als meerdere, elkaar snel in tijd opvolgende
strafbare feiten voortspruiten uit hetzelfde wilsbesluit.
- Toepassing Bij het bepalen van de straf mag slechts één van de strafbepalingen worden
toegepast, namelijk van degene met de zwaarste hoofdstraf. De auteurs noemen dit het
absorptiestelsel: de bepaling van de zwaarste hoofdstraf absorbeert de bepaling met de
lichtere straf. Volgens 61 Sr wordt de zwaarte van hoofdstraffen bepaald door 9 Sr.
- Doel Voorkomen dat iemand twee keer wordt bestraf voor wat één strafrechtelijk relevant
verwijt oplevert (HR Overzichtsarrest samenloop).
- Reikwijdte Rechter geeft ook ruimte om voor aannemen van ES/VH wanneer de
bewezenverklaring valt onder meerdere strafbepalingen met een enigszins uiteenlopende
strekking (HR Overzichtsarrest samenloop ro 2.8).
o Voor de ES komt het neer op de vraag of de bewezenverklaarde gedragingen in die
mate een samenhangend, zich min of meer op dezelfde tijd en plaats afspelend
feitencomplex, opleveren dat de verdachte daarvan 1 verwijt wordt gemaakt.
o Voor de VH komt het neer op de vraag of de verschillende bewezenverklaarde, elkaar
in de tijd opvolgende gedraging (ook m.b.t. wilsbesluit) zo nauw met elkaar
samenhangen dat de verdachte 1 verwijt wordt gemaakt.
o Conclusie De strekking van de strafbepalingen mag onder beide regelingen
voortaan enigszins uiteenlopen.
- Voorbeeld ES Verdachte breekt een deur open en steelt spullen. Dit kan vallen onder
diefstal en diefstal met braak. Het is 1 handeling, maar valt onder twee strafbepalingen. Je
straft maar 1 keer, dus kies het artikel met de zwaarste hoofdstraf.
- Voorbeeld VH Tramschutter. Meerdere mensen gedood kort na elkaar.
- 68 Sr (hetzelfde feit; ne bis in idem), 5:44 Awb (dezelfde gedraging) en 243 Sv (het feit; una
via) willen ook een dubbele bestraffing voorkomen. De eerste bepaling raakt ook de
vervolgbaarheid van het feit en kan betekenis op Europees niveau hebben.
- Belangrijk regels gelden alleen binnen het strafrecht en niet voor combinaties van
strafrechtelijke en bestuursrechtelijke sancties. De corresponderende bepalingen in het
bestuursrechtelijke sanctierecht gelden alleen voor bestuursrechtelijke sancties.
§4.2 Meerdaadse samenloop
- Sprake van meerdaadse samenloop (57 Sr) als meerdere feiten, die als zichzelf staande
handelingen worden beschouwd, tegelijkertijd voor de rechter worden gebracht.
- Regels:
o De rechter mag de straffen van de verschillende feiten bij elkaar optellen, maar de
vrijheidsstraf mag maar een derde hoger zijn dat het hoogste maximum.
o Geldboeten kunnen wel onbeperkt cumuleren.
, o Bij een MS van misdrijven wordt er één straf opgelegd.
o Bij een MS van een misdrijf en een overtreding, dan moet per strafbaar feit een straf
wordt uitgesproken (62 Sr).
o Regels over bijkomende straffen bij MS staan in 60 Sr.
- Voorbeeld: Verdachte pleegt fraude in januari en rijdt dronken in mei. Deze feiten worden
samen op de zitting in december behandeld.
Ezelsbrug:
Is het één gedraging? ES
Zijn het meerdere gedragingen, maar één plan? VH
Zijn het losse feiten met eigen verwijten? MS
Hoofdstuk 15 – Sancties
§1 Inleiding
- De leedtoevoeging en vergeling liggen voornamelijk in de vermogensrechtelijke sfeer
- Naming and shaming speelt een grote rol in het kader van de speciale en generale preventie.
- Buitengerechtelijke afdoeningen zoals transactie (74 Sr) en strafbeschikking (257a Sv e.v.) zijn
steeds vaker voorgekomen.
- Hoewel met name de WED naar de letter van de wet nog steeds een gesloten sanctiestelsel
kent (5 WED), is in de praktijk (op enkele specifiek in de WED geregelde straffen en
maatregelen na) sprake van een grote mate van uniformiteit tussen de mogelijkheden die in
het CSR en het BSR bestaat om een strafrechtelijke reactie te bewerkstelligen.
- In het bestuursrecht komt voornamelijk de bestuurlijke boete steeds vaker voor.
- Het is vaak mogelijk om een bestuurlijke boete op te leggen naast de mogelijkheid om in een
strafrechtelijke procedure te straffen (una via speelt dan nog wel een rol; zie hf 17)
§2.1-2.5 Hoofdstraffen (9 Sr: kunnen onbeperkt cumulerend worden opgelegd!)
- Gevangenisstraf en hechtenis
o De specifieke strafmaat is steeds in de bijzondere wet zelf opgenomen, behalve voor
de wetten die onder de WED vallen (zie 6 WED).
- Taakstraf (9 lid 2 jo 91 Sr)
o Max 240 uur
o 22d lid 3 Sr: elke twee uur TS is 1 dag VH met max van 4 maanden
- Geldboete (23 Sr)
o Voor rechtspersonen de enige relevante hoofdstraf. Er kan voor hun dan ook een
hogere boete worden opgelegd (23 lid 7 Sr), bv 10% van de jaaromzet van de
rechtspersoon.
o Bij economische delicten gepleegd door rechtspersonen biedt 6 lid 1 WED de
mogelijkheid om, indien de waarde van de betrokken goederen meer bedraagt dan
een kwart van het geldboetemaximum, de geldboete met twee categorieën te
verhogen. Deze bijzondere verhogingsgrond staat naast de algemene regeling van 23
lid 7 Sr.
o 24c Sr: elke dag dat niet wordt bepaald kan VH worden opgelegd (max 1 dag per €25)
§2.6-2.11 Bijkomende straffen
- Ontzetting van bepaalde rechten (28 Sr)
o Alleen mogelijk als de wet dat heeft bepaald. Kan zelfstandig worden opgelegd (9 lid
5 Sr).
Hoofdstuk 3 – Algemeen
§4 Samenloop van straffen
55 lid 2 Sr regelt de voorrang van lex specialis op lex generalis, maar de auteurs geven hierna kritiek
waarom deze slechts van beperkte betekenis is. Wanneer een specialis-generalisverhouding
ontbreekt, geldt, bij gelijktijdige vervolging, de samenloopregeling van 55-63 Sr. Het probleem van de
overlappende strafbepalingen wordt dan opgelost bij de strafoplegging (en via het strafvorderlijke
opportuniteitsbeginsel; zie hf 17).
§4.1 Eendaadse samenloop en voortgezette handeling
- Sprake van eendaadse samenloop (55 Sr) als één feit onder meerdere strafbepalingen is te
brengen.
- Sprake van voortgezette handeling (56 Sr) als meerdere, elkaar snel in tijd opvolgende
strafbare feiten voortspruiten uit hetzelfde wilsbesluit.
- Toepassing Bij het bepalen van de straf mag slechts één van de strafbepalingen worden
toegepast, namelijk van degene met de zwaarste hoofdstraf. De auteurs noemen dit het
absorptiestelsel: de bepaling van de zwaarste hoofdstraf absorbeert de bepaling met de
lichtere straf. Volgens 61 Sr wordt de zwaarte van hoofdstraffen bepaald door 9 Sr.
- Doel Voorkomen dat iemand twee keer wordt bestraf voor wat één strafrechtelijk relevant
verwijt oplevert (HR Overzichtsarrest samenloop).
- Reikwijdte Rechter geeft ook ruimte om voor aannemen van ES/VH wanneer de
bewezenverklaring valt onder meerdere strafbepalingen met een enigszins uiteenlopende
strekking (HR Overzichtsarrest samenloop ro 2.8).
o Voor de ES komt het neer op de vraag of de bewezenverklaarde gedragingen in die
mate een samenhangend, zich min of meer op dezelfde tijd en plaats afspelend
feitencomplex, opleveren dat de verdachte daarvan 1 verwijt wordt gemaakt.
o Voor de VH komt het neer op de vraag of de verschillende bewezenverklaarde, elkaar
in de tijd opvolgende gedraging (ook m.b.t. wilsbesluit) zo nauw met elkaar
samenhangen dat de verdachte 1 verwijt wordt gemaakt.
o Conclusie De strekking van de strafbepalingen mag onder beide regelingen
voortaan enigszins uiteenlopen.
- Voorbeeld ES Verdachte breekt een deur open en steelt spullen. Dit kan vallen onder
diefstal en diefstal met braak. Het is 1 handeling, maar valt onder twee strafbepalingen. Je
straft maar 1 keer, dus kies het artikel met de zwaarste hoofdstraf.
- Voorbeeld VH Tramschutter. Meerdere mensen gedood kort na elkaar.
- 68 Sr (hetzelfde feit; ne bis in idem), 5:44 Awb (dezelfde gedraging) en 243 Sv (het feit; una
via) willen ook een dubbele bestraffing voorkomen. De eerste bepaling raakt ook de
vervolgbaarheid van het feit en kan betekenis op Europees niveau hebben.
- Belangrijk regels gelden alleen binnen het strafrecht en niet voor combinaties van
strafrechtelijke en bestuursrechtelijke sancties. De corresponderende bepalingen in het
bestuursrechtelijke sanctierecht gelden alleen voor bestuursrechtelijke sancties.
§4.2 Meerdaadse samenloop
- Sprake van meerdaadse samenloop (57 Sr) als meerdere feiten, die als zichzelf staande
handelingen worden beschouwd, tegelijkertijd voor de rechter worden gebracht.
- Regels:
o De rechter mag de straffen van de verschillende feiten bij elkaar optellen, maar de
vrijheidsstraf mag maar een derde hoger zijn dat het hoogste maximum.
o Geldboeten kunnen wel onbeperkt cumuleren.
, o Bij een MS van misdrijven wordt er één straf opgelegd.
o Bij een MS van een misdrijf en een overtreding, dan moet per strafbaar feit een straf
wordt uitgesproken (62 Sr).
o Regels over bijkomende straffen bij MS staan in 60 Sr.
- Voorbeeld: Verdachte pleegt fraude in januari en rijdt dronken in mei. Deze feiten worden
samen op de zitting in december behandeld.
Ezelsbrug:
Is het één gedraging? ES
Zijn het meerdere gedragingen, maar één plan? VH
Zijn het losse feiten met eigen verwijten? MS
Hoofdstuk 15 – Sancties
§1 Inleiding
- De leedtoevoeging en vergeling liggen voornamelijk in de vermogensrechtelijke sfeer
- Naming and shaming speelt een grote rol in het kader van de speciale en generale preventie.
- Buitengerechtelijke afdoeningen zoals transactie (74 Sr) en strafbeschikking (257a Sv e.v.) zijn
steeds vaker voorgekomen.
- Hoewel met name de WED naar de letter van de wet nog steeds een gesloten sanctiestelsel
kent (5 WED), is in de praktijk (op enkele specifiek in de WED geregelde straffen en
maatregelen na) sprake van een grote mate van uniformiteit tussen de mogelijkheden die in
het CSR en het BSR bestaat om een strafrechtelijke reactie te bewerkstelligen.
- In het bestuursrecht komt voornamelijk de bestuurlijke boete steeds vaker voor.
- Het is vaak mogelijk om een bestuurlijke boete op te leggen naast de mogelijkheid om in een
strafrechtelijke procedure te straffen (una via speelt dan nog wel een rol; zie hf 17)
§2.1-2.5 Hoofdstraffen (9 Sr: kunnen onbeperkt cumulerend worden opgelegd!)
- Gevangenisstraf en hechtenis
o De specifieke strafmaat is steeds in de bijzondere wet zelf opgenomen, behalve voor
de wetten die onder de WED vallen (zie 6 WED).
- Taakstraf (9 lid 2 jo 91 Sr)
o Max 240 uur
o 22d lid 3 Sr: elke twee uur TS is 1 dag VH met max van 4 maanden
- Geldboete (23 Sr)
o Voor rechtspersonen de enige relevante hoofdstraf. Er kan voor hun dan ook een
hogere boete worden opgelegd (23 lid 7 Sr), bv 10% van de jaaromzet van de
rechtspersoon.
o Bij economische delicten gepleegd door rechtspersonen biedt 6 lid 1 WED de
mogelijkheid om, indien de waarde van de betrokken goederen meer bedraagt dan
een kwart van het geldboetemaximum, de geldboete met twee categorieën te
verhogen. Deze bijzondere verhogingsgrond staat naast de algemene regeling van 23
lid 7 Sr.
o 24c Sr: elke dag dat niet wordt bepaald kan VH worden opgelegd (max 1 dag per €25)
§2.6-2.11 Bijkomende straffen
- Ontzetting van bepaalde rechten (28 Sr)
o Alleen mogelijk als de wet dat heeft bepaald. Kan zelfstandig worden opgelegd (9 lid
5 Sr).
