Opdracht A: Zoekplan
De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Naam: Charlotte Temminck
Studentnummer:
Cursus: PB0712 Literatuurstudie
Examinator:
Inleverdatum: 1 oktober 2025
1
, De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Op oudere leeftijd kunnen mensen vaak ingrijpende veranderingen doormaken, zoals het wegvallen
van dierbaren, het verlies van werk of een afnemende gezondheid. Hoe vinden zij zingeving en
sociale verbondenheid in hun leven? Sociale verbondenheid staat voor het gevoel van contact, steun
en erbij horen in sociale relaties (Lee & Robbins, 1995). Dit hangt nauw samen met zingeving,
waarbij het gaat om in hoeverre mensen hun leven begrijpen, er betekenis aan geven, het gevoel
hebben een doel te hebben en iets bij te dragen aan de samenleving (Steger, 2009). Sociale
verbondenheid versterkt zingeving, omdat steun en contact mensen het gevoel geven betekenisvol
te zijn voor anderen (Bruggencate, 2018).
De vraag aan het begin van dit artikel is belangrijk in een samenleving die geleidelijk vergrijst, waarin
steeds meer mensen langer thuis blijven wonen en waarin individualisering samengaat met een
toenemend gevoel van eenzaamheid onder mensen (Van de Maat et al., 2013). Op 1 januari 2025
was 20,8 procent van de mensen 65 jaar of ouder, ten opzichte van de cijfers in 1990, het
referentiejaar, is de vergrijzing toegenomen (Centraal Bureau voor de Statistiek [CBS], 2025). Er zijn
bovendien ruim 4 miljoen huishoudens waarin mensen van 65 jaar en ouder wonen (CBS, 2023).
Daarbij kunnen de ingrijpende gebeurtenissen waar ouderen mee geconfronteerd worden leiden tot
onder andere gevoelens van eenzaamheid en verlies van zingeving. Eenzaamheid is een probleem
onder ouderen want van alle 75-plussers voelt 54% zich eenzaam en vanaf deze leeftijd neemt het
percentage eenzamen toe (CBS, geciteerd in VZinfo, 2022). Daarnaast geeft 74% van de 65-plussers
het gevoel iets bij te dragen aan de samenleving, maar dit percentage neemt af bij de 75-plussers,
van wie slechts 68% dit gevoel ervaart (CBS, 2022).
Het is daarom van belang om te onderzoeken hoe ouderen zingeving en sociale verbondenheid
kunnen ervaren. Een mogelijke manier waarop ouderen hun gevoel van zingeving en verbondenheid
kunnen versterken, is via deelname aan vrijwilligerswerk. Vrijwilligerswerk is dat wat iemand
onbetaald doet, voor anderen of voor de samenleving (Rijksoverheid, 2023). Enkele vormen van
2
De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Naam: Charlotte Temminck
Studentnummer:
Cursus: PB0712 Literatuurstudie
Examinator:
Inleverdatum: 1 oktober 2025
1
, De relatie tussen deelname aan vrijwilligerswerk, ervaren zingeving en sociale verbondenheid bij
zelfstandig wonende ouderen van 65 jaar en ouder.
Op oudere leeftijd kunnen mensen vaak ingrijpende veranderingen doormaken, zoals het wegvallen
van dierbaren, het verlies van werk of een afnemende gezondheid. Hoe vinden zij zingeving en
sociale verbondenheid in hun leven? Sociale verbondenheid staat voor het gevoel van contact, steun
en erbij horen in sociale relaties (Lee & Robbins, 1995). Dit hangt nauw samen met zingeving,
waarbij het gaat om in hoeverre mensen hun leven begrijpen, er betekenis aan geven, het gevoel
hebben een doel te hebben en iets bij te dragen aan de samenleving (Steger, 2009). Sociale
verbondenheid versterkt zingeving, omdat steun en contact mensen het gevoel geven betekenisvol
te zijn voor anderen (Bruggencate, 2018).
De vraag aan het begin van dit artikel is belangrijk in een samenleving die geleidelijk vergrijst, waarin
steeds meer mensen langer thuis blijven wonen en waarin individualisering samengaat met een
toenemend gevoel van eenzaamheid onder mensen (Van de Maat et al., 2013). Op 1 januari 2025
was 20,8 procent van de mensen 65 jaar of ouder, ten opzichte van de cijfers in 1990, het
referentiejaar, is de vergrijzing toegenomen (Centraal Bureau voor de Statistiek [CBS], 2025). Er zijn
bovendien ruim 4 miljoen huishoudens waarin mensen van 65 jaar en ouder wonen (CBS, 2023).
Daarbij kunnen de ingrijpende gebeurtenissen waar ouderen mee geconfronteerd worden leiden tot
onder andere gevoelens van eenzaamheid en verlies van zingeving. Eenzaamheid is een probleem
onder ouderen want van alle 75-plussers voelt 54% zich eenzaam en vanaf deze leeftijd neemt het
percentage eenzamen toe (CBS, geciteerd in VZinfo, 2022). Daarnaast geeft 74% van de 65-plussers
het gevoel iets bij te dragen aan de samenleving, maar dit percentage neemt af bij de 75-plussers,
van wie slechts 68% dit gevoel ervaart (CBS, 2022).
Het is daarom van belang om te onderzoeken hoe ouderen zingeving en sociale verbondenheid
kunnen ervaren. Een mogelijke manier waarop ouderen hun gevoel van zingeving en verbondenheid
kunnen versterken, is via deelname aan vrijwilligerswerk. Vrijwilligerswerk is dat wat iemand
onbetaald doet, voor anderen of voor de samenleving (Rijksoverheid, 2023). Enkele vormen van
2
