MA107 Polyfarmacie
INHOUDSOPGAVE
ANGSTSTOORNIS ...................................................................................................................................................................3
NHG-STANDAARD: ANGST (2025):............................................................................................................................................................ 7
NERVOSITEIT/SPANNING .......................................................................................................................................................................12
SLAAPPROBLEMEN .............................................................................................................................................................. 13
NHG-STANDAARD: SLAAPPROBLEMEN EN SLAAPMIDDELEN (2014) [LAATSTE AANPASSING JAN 2026] ...................................................................13
DEPRESSIE ........................................................................................................................................................................... 15
NHG-STANDAARD: DEPRESSIE (2019) [LAATSTE AANPASSING JAN 2024] ........................................................................................................15
DELIER ................................................................................................................................................................................. 20
NHG-STANDAARD: DELIER (2014) [LAATSTE AANPASSING MEI 2020] .............................................................................................................20
PIJN ..................................................................................................................................................................................... 22
NHG-STANDAARD: PIJN (2018) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ......................................................................................................22
NEUROPATHISCHE PIJN ....................................................................................................................................................... 26
NHG-STANDAARD: PIJN (2018) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ......................................................................................................26
DIABETES MELLITUS TYPE 2 ................................................................................................................................................. 28
NHG-STANDAARD: DIABETES MELLITUS TYPE 2 (2018) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] .................................................................................28
CVRM | HYPERTENSIE .......................................................................................................................................................... 37
NHG-STANDAARD: CVRM (2019) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ................................................................................................37
CHRONSICHE NIERSCHADE ................................................................................................................................................... 45
NHG STANDAARD CHRONISCHE NIERSCHADE (2018) ..................................................................................................................................45
TIA | BEROERTE ................................................................................................................................................................... 47
NHG-STANDAARD: BEROERTE (2022) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2024] .............................................................................................47
DIEP VENEUZE TROMBOSE (DVT) ......................................................................................................................................... 48
NHG-STANDAARD: DIEP VENEUZE TROMBOSE EN LONGEMBOLIE (2023) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] ..................................................48
ANGINA PECTORIS (AP) ....................................................................................................................................................... 51
NHG-STANDAARD: STABIELE ANGINA PECTORIS (2019) ...............................................................................................................................51
HARTINFARCT MET PCI EN STENTPLAATSING ......................................................................................................................... 54
NHG-STANDAARD: ACUUT CORONAIR SYNDROOM (ACS) (2022) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] ....................................................................54
HARTFALEN ......................................................................................................................................................................... 55
NHG-STANDAARD: HARTFALEN (2021) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] .............................................................................................55
PAROXISMAAL ATRIUMFIBRILLEREN .................................................................................................................................... 58
NHG-STANDAARD: ATRIUMFIBRILLEREN (2020) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] ...............................................................................58
MAAGKLACHTEN ................................................................................................................................................................. 63
NHG-STANDAARD: MAAGKLACHTEN (2021) [LAATSTE AANPASSING APRIL 2025] ...........................................................................................63
MAAGBESCHERMING ........................................................................................................................................................... 67
NHG-STANDAARD: PREVENTIE VAN MAAGCOMPLICATIES DOOR GENEESMIDDELGEBRUIK (2021) ..........................................................................67
FRACTUURPREVENTIE .......................................................................................................................................................... 70
NHG-STANDAARD: FRACTUURPREVENTIE (2024)[LAATSTE AANPASSING JUNI 2025] .......................................................................................70
VALRISICO ........................................................................................................................................................................... 73
Pagina 1 van 131
,OBSTIPATIE.......................................................................................................................................................................... 74
NHG-STANDAARD: OBSTIPATIE (2010) ....................................................................................................................................................74
AAMBEIEN (HEMORROÏDEN) ................................................................................................................................................ 76
NHG-STANDAARD: RECTAAL BLOEDVERLIES (2017) [LAATSTE AANPASSING MEI 2024] .....................................................................................76
ASTMA ................................................................................................................................................................................ 77
NHG-STANDAARD: ASTMA (2020) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] ............................................................................................................77
COPD................................................................................................................................................................................... 82
NHG-STANDAARD: COPD (2021) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] ...........................................................................................................82
JICHT ................................................................................................................................................................................... 87
NHG-STANDAARD: ARTRITIS (2017) ........................................................................................................................................................87
ECZEEM ............................................................................................................................................................................... 91
NHG-STANDAARD: ECZEEM (2014) [LAATSTE AANPASSING JANUARI 2025] .....................................................................................................91
DROGE OGEN....................................................................................................................................................................... 95
ZIEKTE VAN PARKINSON....................................................................................................................................................... 96
NHG STANDAARD: ZIEKTE VAN PARKINSON (2024) ....................................................................................................................................96
IBD | ZIEKTE VAN CROHN (ZVC) EN COLITIS ULCEROSA (CU) ................................................................................................. 101
ZIEKTE VAN CROHN .............................................................................................................................................................................104
COLITIS ULCEROSA ...............................................................................................................................................................................105
HYPERTHYREOÏDIE ............................................................................................................................................................. 108
HYPOTHYREOÏDIE .............................................................................................................................................................. 109
NHG-STANDAARD: SCHILDKLIERAANDOENINGEN (2025) ..........................................................................................................................109
URGENCY-INCONTINENTIE ................................................................................................................................................. 110
NHG-STANDAARD: INCONTINENTIE VOOR URINE BIJ VROUWEN (2015) .........................................................................................................110
MICTIEKLACHTEN BIJ MANNEN .......................................................................................................................................... 111
NHG STANDAARD MICTIEKLACHTEN BIJ MANNEN (2022) [LAATSTE AANPASSING APRIL 2024] .........................................................................111
URINEWEGINFECTIES ......................................................................................................................................................... 116
NHG-STANDAARD: URINEWEGINFECTIES (2020) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] ............................................................................116
IJZERGEBREKSANEMIE & VITAMINE B12-DEFICIËNTIE ........................................................................................................ 119
NHG-STANDAARD: ANEMIE (2014) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] .............................................................................................119
HOOFDPIJN........................................................................................................................................................................ 121
NHG-STANDAARD: HOOFDPIJN (2021) [LAATSTE AANPASSING APRIL 2025].................................................................................................121
ROKEN............................................................................................................................................................................... 127
NHG-STANDAARD: STOPPEN MET ROKEN (2017) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ..........................................................................127
EXTRA AANVULLING OP RICHTLIJNEN .................................................................................................................................. 128
INTERACTIES .......................................................................................................................................................................................128
WC INTERACTIES ................................................................................................................................................................ 129
NSAID-INTERACTIES BIJ HARTFALEN .......................................................................................................................................................130
Pagina 2 van 131
,Angststoornis
Farmacotherapeutisch kompas Angst:
Definitie
De term angststoornissen omvat verschillende stoornissen waarbij bovenmatige angst als belangrijkste
symptoom gedurende > 6 maanden vaker wel dan niet aanwezig is, en waarbij de angst aanleiding geeft tot
aanhoudend subjectief lijden, of tot een belemmering van sociaal functioneren leidt.
▪ Gegeneraliseerde angststoornis: kenmerkt zich door aanhoudende (> 6 maanden durende)
nervositeit, bezorgdheid en een sterke neiging om te piekeren over kleine, dagelijkse problemen en
gebeurtenissen. Dagen met klachten zijn in de meerderheid en de persoon heeft moeite het piekeren
onder controle te houden.
▪ Sociale angststoornis (sociale fobie): kenmerkt zich door een bovenmatige angst voor situaties
waarin de patiënt wordt blootgesteld aan een mogelijke kritische beoordeling door anderen en
waarin hij/zij bang is zich belachelijk te maken. Symptomen moeten minstens zes maanden
aanwezig zijn en het dagelijks leven belemmeren, voordat over een stoornis gesproken kan worden.
De sociale angststoornis (sociale fobie) kan betrekking hebben op één specifieke situatie, zoals
spreken in het openbaar, of op meerdere situaties.
▪ Specifieke fobie: kenmerkt zich door bovenmatige angst voor een bepaald object, bijvoorbeeld
spinnen, slangen of bloed, of voor een bepaalde situatie, zoals hoogte (hoogtevrees), kleine ruimte
(claustrofobie) of onweer. Confrontatie met het object of de situatie vermijdt men of doorstaat men
met verhoogde lichamelijke waakzaamheid.
▪ Paniekstoornis: kenmerkt zich door recidiverende, niet-voorspelbare paniekaanvallen, waarbij
iemand tussen de aanvallen door bang is een nieuwe paniekaanval te krijgen.
▪ Obsessieve compulsieve stoornis (OCS): kenmerkt zich door dwangmatige gedachten (obsessies)
en/of dwangmatige handelingen (compulsies). De steeds terugkerende gedachten of beelden beleeft
men als onvrijwillig, maar wel als iets dat bij de eigen persoon hoort. De klachten duren > 1 uur per
dag, of verstoren in ernstige mate het dagelijks functioneren.
▪ Een paniekaanval (voorheen hyperventilatie): een plotseling ontstane, intense angst of zeer
onaangenaam gevoel, waarbij binnen 10 minuten (en gedurende max. 60–90 minuten) een aantal
symptomen optreden zoals tachycardie, transpireren, dyspneu en pijn op de borst.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS) en hypochondrie worden door DSM-5 niet tot de angststoornissen
gerekend, en vallen buiten het bestek van deze achtergrondinformatie.
Behandeldoel
Het doel van de behandeling van angststoornissen is het verminderen van angst- en spanningsklachten, het
terugkrijgen van controle over de angst en het doorbreken van de angst-vermijdingscyclus. Bij een
obsessieve-compulsieve stoornis richt de behandeling zich op het verminderen van de dwanggedachten en -
handelingen.
Pagina 3 van 131
, Medicamenteuze behandeling [Richtlijnendatabase]
Behandeling Sociale Angststoornis (SAS) Behandeling Gegeneraliseerde Behandeling Paniekstoornis (PS)
Stap 1 – eerste keus Angststoornis (GAS) Stap 1 – eerste keus
• SSRI’s (beste balans effectiviteit, Stap 1 – eerste keus • SSRI’s
veiligheid, verdraagbaarheid) • SSRI’s • SNRI’s: venlafaxine, duloxetine
Stap 2 – bij onvoldoende • SNRI’s: venlafaxine, duloxetine Stap 2
effect/bijwerkingen • Buspiron (alleen bij GAS zonder • Andere SSRI/SNRI
• Andere SSRI andere angststoornissen) Stap 3
• Of venlafaxine (tot 150 mg vooral Stap 2 – bij onvoldoende • TCA’s: clomipramine (1e), imipramine
serotonerg) effect/bijwerkingen o Zeer effectief
Stap 3 – therapieresistent • Andere SSRI/SNRI o Meer noradrenerge
• MAOI fenelzine • Agomelatine (bij serotonerge bijwerkingen
o Zeer effectief bijwerkingen of comorbide depressie) Stap 4 – therapieresistent
o Alleen na onvoldoende effect Stap 3 – therapieresistent • MAOI fenelzine
van SSRI/venlafaxine + CGT • Pregabaline of lorazepam o Alleen na falen eerdere
o Nadeel: bijwerkingen + • Alleen na CGT stappen + CGT
tyramine-arm dieet • Vanwege sedatie en cognitieve o Tyramine-arm dieet,
o Overslaan bij contra-indicaties bijwerkingen bijwerkingen
(bv. hypertensie) Stap 4 Stap 5 – laatste redmiddel
Stap 4 – laatste redmiddel • Wisselen tussen pregabaline ↔ • Chronisch benzodiazepinegebruik
• Chronisch benzodiazepinegebruik lorazepam indien één faalt o Alleen bij ernstige
o Alleen bij ernstige Niet aanbevolen therapieresistentie
therapieresistentie (incl. MAOI • TCA’s (niet onderzocht) Niet aanbevolen
+ CGT) • Quetiapine: alleen bij zeer • Antipsychotica (alleen bij extreme,
o Vanwege sedatie, cognitieve invaliderende angst (veel invaliderende angst)
problemen, rijvaardigheid bijwerkingen)
Niet aanbevolen
• TCA’s (onvoldoende onderzoek)
• Buspiron, mirtazapine (niet effectief)
Pagina 4 van 131
INHOUDSOPGAVE
ANGSTSTOORNIS ...................................................................................................................................................................3
NHG-STANDAARD: ANGST (2025):............................................................................................................................................................ 7
NERVOSITEIT/SPANNING .......................................................................................................................................................................12
SLAAPPROBLEMEN .............................................................................................................................................................. 13
NHG-STANDAARD: SLAAPPROBLEMEN EN SLAAPMIDDELEN (2014) [LAATSTE AANPASSING JAN 2026] ...................................................................13
DEPRESSIE ........................................................................................................................................................................... 15
NHG-STANDAARD: DEPRESSIE (2019) [LAATSTE AANPASSING JAN 2024] ........................................................................................................15
DELIER ................................................................................................................................................................................. 20
NHG-STANDAARD: DELIER (2014) [LAATSTE AANPASSING MEI 2020] .............................................................................................................20
PIJN ..................................................................................................................................................................................... 22
NHG-STANDAARD: PIJN (2018) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ......................................................................................................22
NEUROPATHISCHE PIJN ....................................................................................................................................................... 26
NHG-STANDAARD: PIJN (2018) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ......................................................................................................26
DIABETES MELLITUS TYPE 2 ................................................................................................................................................. 28
NHG-STANDAARD: DIABETES MELLITUS TYPE 2 (2018) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] .................................................................................28
CVRM | HYPERTENSIE .......................................................................................................................................................... 37
NHG-STANDAARD: CVRM (2019) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ................................................................................................37
CHRONSICHE NIERSCHADE ................................................................................................................................................... 45
NHG STANDAARD CHRONISCHE NIERSCHADE (2018) ..................................................................................................................................45
TIA | BEROERTE ................................................................................................................................................................... 47
NHG-STANDAARD: BEROERTE (2022) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2024] .............................................................................................47
DIEP VENEUZE TROMBOSE (DVT) ......................................................................................................................................... 48
NHG-STANDAARD: DIEP VENEUZE TROMBOSE EN LONGEMBOLIE (2023) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] ..................................................48
ANGINA PECTORIS (AP) ....................................................................................................................................................... 51
NHG-STANDAARD: STABIELE ANGINA PECTORIS (2019) ...............................................................................................................................51
HARTINFARCT MET PCI EN STENTPLAATSING ......................................................................................................................... 54
NHG-STANDAARD: ACUUT CORONAIR SYNDROOM (ACS) (2022) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] ....................................................................54
HARTFALEN ......................................................................................................................................................................... 55
NHG-STANDAARD: HARTFALEN (2021) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] .............................................................................................55
PAROXISMAAL ATRIUMFIBRILLEREN .................................................................................................................................... 58
NHG-STANDAARD: ATRIUMFIBRILLEREN (2020) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] ...............................................................................58
MAAGKLACHTEN ................................................................................................................................................................. 63
NHG-STANDAARD: MAAGKLACHTEN (2021) [LAATSTE AANPASSING APRIL 2025] ...........................................................................................63
MAAGBESCHERMING ........................................................................................................................................................... 67
NHG-STANDAARD: PREVENTIE VAN MAAGCOMPLICATIES DOOR GENEESMIDDELGEBRUIK (2021) ..........................................................................67
FRACTUURPREVENTIE .......................................................................................................................................................... 70
NHG-STANDAARD: FRACTUURPREVENTIE (2024)[LAATSTE AANPASSING JUNI 2025] .......................................................................................70
VALRISICO ........................................................................................................................................................................... 73
Pagina 1 van 131
,OBSTIPATIE.......................................................................................................................................................................... 74
NHG-STANDAARD: OBSTIPATIE (2010) ....................................................................................................................................................74
AAMBEIEN (HEMORROÏDEN) ................................................................................................................................................ 76
NHG-STANDAARD: RECTAAL BLOEDVERLIES (2017) [LAATSTE AANPASSING MEI 2024] .....................................................................................76
ASTMA ................................................................................................................................................................................ 77
NHG-STANDAARD: ASTMA (2020) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] ............................................................................................................77
COPD................................................................................................................................................................................... 82
NHG-STANDAARD: COPD (2021) [LAATSTE AANPASSING JULI 2025] ...........................................................................................................82
JICHT ................................................................................................................................................................................... 87
NHG-STANDAARD: ARTRITIS (2017) ........................................................................................................................................................87
ECZEEM ............................................................................................................................................................................... 91
NHG-STANDAARD: ECZEEM (2014) [LAATSTE AANPASSING JANUARI 2025] .....................................................................................................91
DROGE OGEN....................................................................................................................................................................... 95
ZIEKTE VAN PARKINSON....................................................................................................................................................... 96
NHG STANDAARD: ZIEKTE VAN PARKINSON (2024) ....................................................................................................................................96
IBD | ZIEKTE VAN CROHN (ZVC) EN COLITIS ULCEROSA (CU) ................................................................................................. 101
ZIEKTE VAN CROHN .............................................................................................................................................................................104
COLITIS ULCEROSA ...............................................................................................................................................................................105
HYPERTHYREOÏDIE ............................................................................................................................................................. 108
HYPOTHYREOÏDIE .............................................................................................................................................................. 109
NHG-STANDAARD: SCHILDKLIERAANDOENINGEN (2025) ..........................................................................................................................109
URGENCY-INCONTINENTIE ................................................................................................................................................. 110
NHG-STANDAARD: INCONTINENTIE VOOR URINE BIJ VROUWEN (2015) .........................................................................................................110
MICTIEKLACHTEN BIJ MANNEN .......................................................................................................................................... 111
NHG STANDAARD MICTIEKLACHTEN BIJ MANNEN (2022) [LAATSTE AANPASSING APRIL 2024] .........................................................................111
URINEWEGINFECTIES ......................................................................................................................................................... 116
NHG-STANDAARD: URINEWEGINFECTIES (2020) [LAATSTE AANPASSING DECEMBER 2025] ............................................................................116
IJZERGEBREKSANEMIE & VITAMINE B12-DEFICIËNTIE ........................................................................................................ 119
NHG-STANDAARD: ANEMIE (2014) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] .............................................................................................119
HOOFDPIJN........................................................................................................................................................................ 121
NHG-STANDAARD: HOOFDPIJN (2021) [LAATSTE AANPASSING APRIL 2025].................................................................................................121
ROKEN............................................................................................................................................................................... 127
NHG-STANDAARD: STOPPEN MET ROKEN (2017) [LAATSTE AANPASSING SEPTEMBER 2024] ..........................................................................127
EXTRA AANVULLING OP RICHTLIJNEN .................................................................................................................................. 128
INTERACTIES .......................................................................................................................................................................................128
WC INTERACTIES ................................................................................................................................................................ 129
NSAID-INTERACTIES BIJ HARTFALEN .......................................................................................................................................................130
Pagina 2 van 131
,Angststoornis
Farmacotherapeutisch kompas Angst:
Definitie
De term angststoornissen omvat verschillende stoornissen waarbij bovenmatige angst als belangrijkste
symptoom gedurende > 6 maanden vaker wel dan niet aanwezig is, en waarbij de angst aanleiding geeft tot
aanhoudend subjectief lijden, of tot een belemmering van sociaal functioneren leidt.
▪ Gegeneraliseerde angststoornis: kenmerkt zich door aanhoudende (> 6 maanden durende)
nervositeit, bezorgdheid en een sterke neiging om te piekeren over kleine, dagelijkse problemen en
gebeurtenissen. Dagen met klachten zijn in de meerderheid en de persoon heeft moeite het piekeren
onder controle te houden.
▪ Sociale angststoornis (sociale fobie): kenmerkt zich door een bovenmatige angst voor situaties
waarin de patiënt wordt blootgesteld aan een mogelijke kritische beoordeling door anderen en
waarin hij/zij bang is zich belachelijk te maken. Symptomen moeten minstens zes maanden
aanwezig zijn en het dagelijks leven belemmeren, voordat over een stoornis gesproken kan worden.
De sociale angststoornis (sociale fobie) kan betrekking hebben op één specifieke situatie, zoals
spreken in het openbaar, of op meerdere situaties.
▪ Specifieke fobie: kenmerkt zich door bovenmatige angst voor een bepaald object, bijvoorbeeld
spinnen, slangen of bloed, of voor een bepaalde situatie, zoals hoogte (hoogtevrees), kleine ruimte
(claustrofobie) of onweer. Confrontatie met het object of de situatie vermijdt men of doorstaat men
met verhoogde lichamelijke waakzaamheid.
▪ Paniekstoornis: kenmerkt zich door recidiverende, niet-voorspelbare paniekaanvallen, waarbij
iemand tussen de aanvallen door bang is een nieuwe paniekaanval te krijgen.
▪ Obsessieve compulsieve stoornis (OCS): kenmerkt zich door dwangmatige gedachten (obsessies)
en/of dwangmatige handelingen (compulsies). De steeds terugkerende gedachten of beelden beleeft
men als onvrijwillig, maar wel als iets dat bij de eigen persoon hoort. De klachten duren > 1 uur per
dag, of verstoren in ernstige mate het dagelijks functioneren.
▪ Een paniekaanval (voorheen hyperventilatie): een plotseling ontstane, intense angst of zeer
onaangenaam gevoel, waarbij binnen 10 minuten (en gedurende max. 60–90 minuten) een aantal
symptomen optreden zoals tachycardie, transpireren, dyspneu en pijn op de borst.
Posttraumatische stressstoornis (PTSS) en hypochondrie worden door DSM-5 niet tot de angststoornissen
gerekend, en vallen buiten het bestek van deze achtergrondinformatie.
Behandeldoel
Het doel van de behandeling van angststoornissen is het verminderen van angst- en spanningsklachten, het
terugkrijgen van controle over de angst en het doorbreken van de angst-vermijdingscyclus. Bij een
obsessieve-compulsieve stoornis richt de behandeling zich op het verminderen van de dwanggedachten en -
handelingen.
Pagina 3 van 131
, Medicamenteuze behandeling [Richtlijnendatabase]
Behandeling Sociale Angststoornis (SAS) Behandeling Gegeneraliseerde Behandeling Paniekstoornis (PS)
Stap 1 – eerste keus Angststoornis (GAS) Stap 1 – eerste keus
• SSRI’s (beste balans effectiviteit, Stap 1 – eerste keus • SSRI’s
veiligheid, verdraagbaarheid) • SSRI’s • SNRI’s: venlafaxine, duloxetine
Stap 2 – bij onvoldoende • SNRI’s: venlafaxine, duloxetine Stap 2
effect/bijwerkingen • Buspiron (alleen bij GAS zonder • Andere SSRI/SNRI
• Andere SSRI andere angststoornissen) Stap 3
• Of venlafaxine (tot 150 mg vooral Stap 2 – bij onvoldoende • TCA’s: clomipramine (1e), imipramine
serotonerg) effect/bijwerkingen o Zeer effectief
Stap 3 – therapieresistent • Andere SSRI/SNRI o Meer noradrenerge
• MAOI fenelzine • Agomelatine (bij serotonerge bijwerkingen
o Zeer effectief bijwerkingen of comorbide depressie) Stap 4 – therapieresistent
o Alleen na onvoldoende effect Stap 3 – therapieresistent • MAOI fenelzine
van SSRI/venlafaxine + CGT • Pregabaline of lorazepam o Alleen na falen eerdere
o Nadeel: bijwerkingen + • Alleen na CGT stappen + CGT
tyramine-arm dieet • Vanwege sedatie en cognitieve o Tyramine-arm dieet,
o Overslaan bij contra-indicaties bijwerkingen bijwerkingen
(bv. hypertensie) Stap 4 Stap 5 – laatste redmiddel
Stap 4 – laatste redmiddel • Wisselen tussen pregabaline ↔ • Chronisch benzodiazepinegebruik
• Chronisch benzodiazepinegebruik lorazepam indien één faalt o Alleen bij ernstige
o Alleen bij ernstige Niet aanbevolen therapieresistentie
therapieresistentie (incl. MAOI • TCA’s (niet onderzocht) Niet aanbevolen
+ CGT) • Quetiapine: alleen bij zeer • Antipsychotica (alleen bij extreme,
o Vanwege sedatie, cognitieve invaliderende angst (veel invaliderende angst)
problemen, rijvaardigheid bijwerkingen)
Niet aanbevolen
• TCA’s (onvoldoende onderzoek)
• Buspiron, mirtazapine (niet effectief)
Pagina 4 van 131
