2021
Samenvatting Jeugdrecht
“JEUGDRECHT BEGREPEN”
Lydia Janssen
7e druk
Anniek Ent HBO-Rechten NHL Stenden Hogeschool te Leeuwarden Maart 2021
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Inleiding recht ........................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 2. De ouders van de jeugdige .................................................................................................... 3
Hoofdstuk 3. Het gezag over de jeugdige ................................................................................................... 7
Hoofdstuk 4. De jeugdige en de scheiding van zijn ouders ...................................................................... 12
Hoofdstuk 5. De rechtspositie van de jeugdige ........................................................................................ 18
Hoofdstuk 6. De rechtspositie van de jeugdige (2) .................................................................................. 21
Hoofdstuk 7. Kinderbeschermingsmaatregelen ....................................................................................... 26
Hoofdstuk 8. Beëindiging van het gezag................................................................................................... 32
Hoofdstuk 9. Pleegzorg ............................................................................................................................. 34
Hoofdstuk 10. Procesrecht........................................................................................................................ 37
Tuchtrecht (materiaal op blackboard) ...................................................................................................... 62
Hoofdstuk 16. Organisatie van de jeugdhulp ........................................................................................... 66
Hoofdstuk 17. Rechtspositie van de cliënten in de jeugdhulp ................................................................. 71
Hoofdstuk 18. Kinderrechtenverdrag ....................................................................................................... 76
1
,Hoofdstuk 1. Inleiding recht
Wie het jeugdrecht wil leren kennen, moet iets weten over het recht in het algemeen. Dit hoofdstuk is
ter introductie en om deze reden overgenomen uit het boek.
Het recht in het algemeen
Doel van het recht is het ordenen van de samenleving en het geven van oplossingen voor conflicten.
Vanuit dit doel kan als omschrijving voor het begrip “recht” worden gegeven: het geheel van de
overheidsregels dat de samenleving ordent.
Het recht kan worden ingedeeld in vier rechtsgebieden: het staatsrecht, dat de organisatie van de
Staat regelt, het bestuursrecht, dat regels geeft voor de ordende taak van de overheid, het strafrecht,
dat straf stelt op verboden gedragingen, en het burgerlijk recht, dat de zakelijke en familierechterlijke
relaties tussen personen regelt.
Het Jeugdrecht is het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt. Dit jeugdrecht valt
niet onder één rechtsgebied. Het jeugdrecht is namelijk opgebouwd uit onderdelen uit verschillende
rechtsgebieden die voor de positie van jeugdigen van belang zijn. Het jeugdrecht bevat onder andere
onderdelen uit het burgerlijk recht, het strafrecht en het bestuursrecht.
Bij een tweede indeling van het recht wordt onderscheid gemaakt tussen materieel en formeel recht.
Het materieel recht bevat de rechten en plichten. Het formeel recht, ook wel procesrecht genoemd,
beschrijft wat er gebeurt als het materieel recht geschonden wordt.
Een derde indeling richt zich op de reikwijdte van de rechtsregels. Nationaal recht geldt op het
grondgebied van een bepaalde staat. Internationaal recht regelt de rechtsverhoudingen tussen
verschillende staten. De invloed van het internationaal recht op het nationaal recht is de laatste 25
jaar sterk toegenomen.
Jeugdrecht bevat onderdelen uit:
§ Burgerlijk recht;
§ Strafrecht;
§ Bestuursrecht.
Belangrijke verdragen:
§ EVRM en IVRK;
§ Het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996;
§ Het Haags verdrag met betrekking tot internationale ontvoering van kinderen 1990.
2
, Hoofdstuk 2. De ouders van de jeugdige
Afstamming
De wettelijke regels over de afstamming geven antwoord op de vraag wie de juridische ouders van
een jeugdige zijn. Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.
§ Juridische moeder (art. 1:198 BW)
De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind geboren is. Het gaat om de vrouw die het
kind ter wereld bracht of de vrouw die het kind heeft geadopteerd.
§ Juridische vader (art. 1:199 BW)
De juridische vader is de man:
o Die bij de geboorte met de moeder is gehuwd;
o Die de jeugdige heeft erkend;
o Van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld;
o Die de jeugdige heeft geadopteerd.
Met de moeder gehuwd
De hoofdregel over het juridisch vaderschap luidt: vader van het kind wordt de man die getrouwd is
met de vrouw die het kind ter wereld brengt. Baart een getrouwde vrouw een kind, dan wordt haar
man automatisch juridische vader.
§ Geldt ook voor geregistreerd partnerschap.
§ Het is mogelijk om bij de rechtbank een ontkenningsverzoek te doen indien er vaderschap
door het huwelijk is ontstaan. Voorwaarde is dat het duidelijk moet zijn dat de man niet de
biologische vader is (art. 1:200 BW).
§ Overlijdt een man tijdens het huwelijk en brengt de vrouw een kind ter wereld binnen 306
dagen na dit overlijden, dan wordt de overleden man gezien als de juridische vader van het
kind, zelfs als de vrouw weer zou hertrouwen (art. 1:201 BW).
Erkenning (art. 1:203 BW)
Een jeugdige die geen juridische vader heeft (is geboren uit een moeder die bij de geboorte niet
getrouwd was en ook geen geregistreerde partner had), kan door een man van minstens 16 jaar oud
worden erkend.
§ Alleen mogelijk als er nog geen juridische vader is.
§ De man hoeft niet de biologische vader te zijn.
§ Bij erkenning gaat het om de juridische daad: de man schept door de erkenning een
familierechterlijke relatie tussen hem en de jeugdige.
Procedure erkenning
1. Verklaring man:
De man dient bij de burgerlijke stand te verklaren dat hij de juridische vader van de jeugdige
wil zijn. Van deze verklaring wordt een akte opgemaakt en wordt ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand.
2. Toestemming van moeder en kind:
Voor erkenning van een jeugdige tot 16 jaar moet de moeder toestemming geven. Is de
jeugdige tussen de 12 en 16 jaar, dan moeten moeder en jeugdige beide toestemming geven.
Is de jeugdige 16 jaar of ouder dan hoeft alleen de jeugdige toestemming te geven.
3
Samenvatting Jeugdrecht
“JEUGDRECHT BEGREPEN”
Lydia Janssen
7e druk
Anniek Ent HBO-Rechten NHL Stenden Hogeschool te Leeuwarden Maart 2021
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Inleiding recht ........................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 2. De ouders van de jeugdige .................................................................................................... 3
Hoofdstuk 3. Het gezag over de jeugdige ................................................................................................... 7
Hoofdstuk 4. De jeugdige en de scheiding van zijn ouders ...................................................................... 12
Hoofdstuk 5. De rechtspositie van de jeugdige ........................................................................................ 18
Hoofdstuk 6. De rechtspositie van de jeugdige (2) .................................................................................. 21
Hoofdstuk 7. Kinderbeschermingsmaatregelen ....................................................................................... 26
Hoofdstuk 8. Beëindiging van het gezag................................................................................................... 32
Hoofdstuk 9. Pleegzorg ............................................................................................................................. 34
Hoofdstuk 10. Procesrecht........................................................................................................................ 37
Tuchtrecht (materiaal op blackboard) ...................................................................................................... 62
Hoofdstuk 16. Organisatie van de jeugdhulp ........................................................................................... 66
Hoofdstuk 17. Rechtspositie van de cliënten in de jeugdhulp ................................................................. 71
Hoofdstuk 18. Kinderrechtenverdrag ....................................................................................................... 76
1
,Hoofdstuk 1. Inleiding recht
Wie het jeugdrecht wil leren kennen, moet iets weten over het recht in het algemeen. Dit hoofdstuk is
ter introductie en om deze reden overgenomen uit het boek.
Het recht in het algemeen
Doel van het recht is het ordenen van de samenleving en het geven van oplossingen voor conflicten.
Vanuit dit doel kan als omschrijving voor het begrip “recht” worden gegeven: het geheel van de
overheidsregels dat de samenleving ordent.
Het recht kan worden ingedeeld in vier rechtsgebieden: het staatsrecht, dat de organisatie van de
Staat regelt, het bestuursrecht, dat regels geeft voor de ordende taak van de overheid, het strafrecht,
dat straf stelt op verboden gedragingen, en het burgerlijk recht, dat de zakelijke en familierechterlijke
relaties tussen personen regelt.
Het Jeugdrecht is het geheel van rechtsregels dat de positie van jeugdigen regelt. Dit jeugdrecht valt
niet onder één rechtsgebied. Het jeugdrecht is namelijk opgebouwd uit onderdelen uit verschillende
rechtsgebieden die voor de positie van jeugdigen van belang zijn. Het jeugdrecht bevat onder andere
onderdelen uit het burgerlijk recht, het strafrecht en het bestuursrecht.
Bij een tweede indeling van het recht wordt onderscheid gemaakt tussen materieel en formeel recht.
Het materieel recht bevat de rechten en plichten. Het formeel recht, ook wel procesrecht genoemd,
beschrijft wat er gebeurt als het materieel recht geschonden wordt.
Een derde indeling richt zich op de reikwijdte van de rechtsregels. Nationaal recht geldt op het
grondgebied van een bepaalde staat. Internationaal recht regelt de rechtsverhoudingen tussen
verschillende staten. De invloed van het internationaal recht op het nationaal recht is de laatste 25
jaar sterk toegenomen.
Jeugdrecht bevat onderdelen uit:
§ Burgerlijk recht;
§ Strafrecht;
§ Bestuursrecht.
Belangrijke verdragen:
§ EVRM en IVRK;
§ Het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996;
§ Het Haags verdrag met betrekking tot internationale ontvoering van kinderen 1990.
2
, Hoofdstuk 2. De ouders van de jeugdige
Afstamming
De wettelijke regels over de afstamming geven antwoord op de vraag wie de juridische ouders van
een jeugdige zijn. Een kind kan maximaal twee juridische ouders hebben.
§ Juridische moeder (art. 1:198 BW)
De juridische moeder is de vrouw uit wie het kind geboren is. Het gaat om de vrouw die het
kind ter wereld bracht of de vrouw die het kind heeft geadopteerd.
§ Juridische vader (art. 1:199 BW)
De juridische vader is de man:
o Die bij de geboorte met de moeder is gehuwd;
o Die de jeugdige heeft erkend;
o Van wie door de rechter het vaderschap is vastgesteld;
o Die de jeugdige heeft geadopteerd.
Met de moeder gehuwd
De hoofdregel over het juridisch vaderschap luidt: vader van het kind wordt de man die getrouwd is
met de vrouw die het kind ter wereld brengt. Baart een getrouwde vrouw een kind, dan wordt haar
man automatisch juridische vader.
§ Geldt ook voor geregistreerd partnerschap.
§ Het is mogelijk om bij de rechtbank een ontkenningsverzoek te doen indien er vaderschap
door het huwelijk is ontstaan. Voorwaarde is dat het duidelijk moet zijn dat de man niet de
biologische vader is (art. 1:200 BW).
§ Overlijdt een man tijdens het huwelijk en brengt de vrouw een kind ter wereld binnen 306
dagen na dit overlijden, dan wordt de overleden man gezien als de juridische vader van het
kind, zelfs als de vrouw weer zou hertrouwen (art. 1:201 BW).
Erkenning (art. 1:203 BW)
Een jeugdige die geen juridische vader heeft (is geboren uit een moeder die bij de geboorte niet
getrouwd was en ook geen geregistreerde partner had), kan door een man van minstens 16 jaar oud
worden erkend.
§ Alleen mogelijk als er nog geen juridische vader is.
§ De man hoeft niet de biologische vader te zijn.
§ Bij erkenning gaat het om de juridische daad: de man schept door de erkenning een
familierechterlijke relatie tussen hem en de jeugdige.
Procedure erkenning
1. Verklaring man:
De man dient bij de burgerlijke stand te verklaren dat hij de juridische vader van de jeugdige
wil zijn. Van deze verklaring wordt een akte opgemaakt en wordt ingeschreven in de registers
van de burgerlijke stand.
2. Toestemming van moeder en kind:
Voor erkenning van een jeugdige tot 16 jaar moet de moeder toestemming geven. Is de
jeugdige tussen de 12 en 16 jaar, dan moeten moeder en jeugdige beide toestemming geven.
Is de jeugdige 16 jaar of ouder dan hoeft alleen de jeugdige toestemming te geven.
3
