College 1: introductie
Filosofische stromingen
- Wetenschapsfilosofie
o Kritisch onderzoeken van aannames, methoden en resultaten van
wetenschap.
- Ethiek
o Bestuderen en analyseren van de moraal.
- Moraalfilosofie
o Wat is goed gedrag?
- Sociale en politieke filosofie
o Hoe moeten we met elkaar omgaan?
o Wat maakt een samenleving rechtvaardig?
o Waar ligt de grens van onze vrijheid?
o Mag de overheid zich met ons leven bemoeien?
Denken over opvoeding
- Oudheid: Socrates, Plato, Aristoteles, Augustines van Hippo
- Middeleeuwen: Thomas van Aquino
o Religie speelt een hele belangrijke rol
- Humanisme: Erasmus, Melanchton, de Montaigne
- Verlichting: Comenius, Locke, Rousseau, Kant
o Opkomst wetenschap
- Hedendaags: Dewey
- Dit is vooral ‘Westerse’ filosofie
o Je hebt ook uit het boeddhisme, confucianisme, taoïsme.
Centrale vraag Part 1: wat is een kind
- Alleen een mens op weg naar volwassenheid OF wezenlijk verschillend van een
volwassene?
- Ontwikkeling geleidelijk, maar volwassen van ene dag op andere dag?
- Verschilt per cultuur/ land wanneer je volwassen bent.
Vanaf wanneer gelden rechten van het kind?
- Vanaf geboorte?
- Ongeboren kind? Is dat al een kind of individu à ja maar vanaf wanneer?
- Vanaf conceptie?
o CRC artikel 6: ieder kind heeft recht op leven
§ Abortus onmogelijk
§ Bevruchte eicellen voor IVF à ook al kind?
- Voordat het kind geboren is
, o Schade aan het ongeboren kind?
o Schade aan het toekomstige kind?
§ Moeder gebruikt drank/ drugs
o Kans op schade aan het toekomstige kind?
§ Moet je een kind wel of niet op de wereld zetten in deze
omstandigheden?
Wanneer stop het kind zijn?
- Je ziet je zichzelf misschien niet meer als kind, terwijl de wet en jouw ouders je
wel nog zo zien.
- Kindersoldaten vanaf 15
- Als je kunt voortplanten?
- Als je voor jezelf kunt zorgen?
- Hangt af van type samenleving
- Archard: boundaries, dimensions & divisions (wel of geen kind? à p.35)
-
Onderverdeling kindertijd
- Vroege periode, afhankelijk en kwetsbaar (wanneer is dat? Tot 1000 dagen?)
- Midden kindertijd
- Puberteit/ adolescentie
Kindertijd in stadia van ontwikkeling
- Vanaf 2e helft 19e eeuw werd er voor het eerst wetenschappelijk (psychologisch)
onderzoek naar kinderen gedaan.
- Piaget: abstract en hypothetisch denken
- Freud: psychologische ontwikkeling
- Kohlberg: moreel redeneren
Kind voor de Verlichting – bestonden ‘kinderen’ toen al?
,Ariès
- Tot na Middeleeuwen geen idee van kindertijd
- Ouders konden niet veroorloven van kind te houden
o Tot 7 jaar: veel kinderen overlijden
o Na 7 jaar: kleine volwassene
- Bewijs: schilderijen/kunst, kleding, spel, geen afscherming van seks, geweld
- Na Verlichting: verschil tussen kinderen en volwassenen
o Eigen ruimte in spel en educatie
o Eigen kleding, kamer, meubels, sociale omgevin
- Kritiek op Ariès
o Volwassen kleden betekent niet dat kinderen gelijk als volwassen worden
zien.
o Kindbeeld wijzigde lang voor daling zuigelingen- en kindersterfte
o Verdriet om overleden kinderen in kunst en ego-documenten.
o Presentism: hij interpreteert dingen van vroeger met huidige opvattingen
en concepten.
- Archard: ons concept van kindbeeld ontbrak
o Normatief: Ariès vindt ons moderne kindbeeld beter dan het
middeleeuwse
Hoogtepunt infantilisering 1850-1950
- Ze werden uit de fabriek gehaald en gingen naar school à ze krijgen op scholen
hun eigen ‘wereld’.
- Tegenwoordig: kinderen kunnen door sociale media hetzelfde als ons zien, maar
er zijn ook speciale apps of programma’s voor kinderen à eigen bubbel.
Geen specifieke kinderfilosofen, maar filosoferen over de opvoeding kwam voort uit de
algemene filosofie.
Sociaal contract: model met algemene principes en voorwaarden voor samenleving.
We leven samen met het oog op wederkerig voordeel (Hobbes, Locke en Rousseau à
laatste 2 spraken expliciet over kinderen)……
Natuurstaat: hoe het zou zijn als er geen regels, wetten, normen, rechten en plichten
bestonden. Hobbes, Locke en Rousseau hebben verschillende beelden van die
natuurstaat.
Thomas Hobbes
- Engelse filosoof
- Social contract theory
- Natuurstaat van ~Hobbes: we zijn aan elkaar gelijk, maar willen steeds meer.
- 3 uitgangspunten
, o Iedereen is van nature gelijk
§ Schokkend tegenover slavernij wat gaande was in die tijd.
o Mens is een individu
§ Relaties komen alleen uit eigenbelang.
o Geluk is een eindeloze beweging van verlangen.
- Natuurstaat van Hobbes: een staat van oorlog van allen tegen allen.
o Gedreven door wedijver en wantrouwen
o Verlangen naar macht
o Permanente onzekerheid en dreiging
o Het menselijke bestaan is er eenzaam, armoedig, afstotelijk, beestachtig
en kort.”
- Het sociaal contract van Hobbes
o Streef naar vrede zolang daarop hoop is
o Draag recht op vrijheid over aan soevereine macht
§ Autoritair, met strake hand
§ Zelfs als die leider niet perfect is
- Filosofie van Hobbes
o Mens van nature slecht: uit op macht en eigenbelang
§ Leidt tot oorlog van allen tegen allen
o Beschaving leidt tot orde: regels en wetten temmen menselijke natuur
o Gevolg van opvoeding
§ Autoritair
§ Met strake hand
§ Niet democratisch
John Locke
- Vroege verlichting
- Schreef (ook) over kinderen, maar had dus geen expliete werken over kinderen
(typische filosoof uit die tijd).
- Natuurstaat van Locke: optimistisch, onderlinge samenwerking
o Mensen zijn vrij en onderling gelijk
o Een leven in vrede zonder gezag
o Natuurlijke rechten: vrijheid en gelijkheid
§ Niemand is onderworpen aan een ander
§ Streef belang van hele mensheid na- mijn belang is jouw belang
§ Respecteer leven, gezondheid, vrijheid en eigendommen vanzelf en
anderen.
o Probleem
§ Iedereen speelt voor eigen rechter
• Grenzen onduidelijk
§ Onpartijdige rechter nodig
Filosofische stromingen
- Wetenschapsfilosofie
o Kritisch onderzoeken van aannames, methoden en resultaten van
wetenschap.
- Ethiek
o Bestuderen en analyseren van de moraal.
- Moraalfilosofie
o Wat is goed gedrag?
- Sociale en politieke filosofie
o Hoe moeten we met elkaar omgaan?
o Wat maakt een samenleving rechtvaardig?
o Waar ligt de grens van onze vrijheid?
o Mag de overheid zich met ons leven bemoeien?
Denken over opvoeding
- Oudheid: Socrates, Plato, Aristoteles, Augustines van Hippo
- Middeleeuwen: Thomas van Aquino
o Religie speelt een hele belangrijke rol
- Humanisme: Erasmus, Melanchton, de Montaigne
- Verlichting: Comenius, Locke, Rousseau, Kant
o Opkomst wetenschap
- Hedendaags: Dewey
- Dit is vooral ‘Westerse’ filosofie
o Je hebt ook uit het boeddhisme, confucianisme, taoïsme.
Centrale vraag Part 1: wat is een kind
- Alleen een mens op weg naar volwassenheid OF wezenlijk verschillend van een
volwassene?
- Ontwikkeling geleidelijk, maar volwassen van ene dag op andere dag?
- Verschilt per cultuur/ land wanneer je volwassen bent.
Vanaf wanneer gelden rechten van het kind?
- Vanaf geboorte?
- Ongeboren kind? Is dat al een kind of individu à ja maar vanaf wanneer?
- Vanaf conceptie?
o CRC artikel 6: ieder kind heeft recht op leven
§ Abortus onmogelijk
§ Bevruchte eicellen voor IVF à ook al kind?
- Voordat het kind geboren is
, o Schade aan het ongeboren kind?
o Schade aan het toekomstige kind?
§ Moeder gebruikt drank/ drugs
o Kans op schade aan het toekomstige kind?
§ Moet je een kind wel of niet op de wereld zetten in deze
omstandigheden?
Wanneer stop het kind zijn?
- Je ziet je zichzelf misschien niet meer als kind, terwijl de wet en jouw ouders je
wel nog zo zien.
- Kindersoldaten vanaf 15
- Als je kunt voortplanten?
- Als je voor jezelf kunt zorgen?
- Hangt af van type samenleving
- Archard: boundaries, dimensions & divisions (wel of geen kind? à p.35)
-
Onderverdeling kindertijd
- Vroege periode, afhankelijk en kwetsbaar (wanneer is dat? Tot 1000 dagen?)
- Midden kindertijd
- Puberteit/ adolescentie
Kindertijd in stadia van ontwikkeling
- Vanaf 2e helft 19e eeuw werd er voor het eerst wetenschappelijk (psychologisch)
onderzoek naar kinderen gedaan.
- Piaget: abstract en hypothetisch denken
- Freud: psychologische ontwikkeling
- Kohlberg: moreel redeneren
Kind voor de Verlichting – bestonden ‘kinderen’ toen al?
,Ariès
- Tot na Middeleeuwen geen idee van kindertijd
- Ouders konden niet veroorloven van kind te houden
o Tot 7 jaar: veel kinderen overlijden
o Na 7 jaar: kleine volwassene
- Bewijs: schilderijen/kunst, kleding, spel, geen afscherming van seks, geweld
- Na Verlichting: verschil tussen kinderen en volwassenen
o Eigen ruimte in spel en educatie
o Eigen kleding, kamer, meubels, sociale omgevin
- Kritiek op Ariès
o Volwassen kleden betekent niet dat kinderen gelijk als volwassen worden
zien.
o Kindbeeld wijzigde lang voor daling zuigelingen- en kindersterfte
o Verdriet om overleden kinderen in kunst en ego-documenten.
o Presentism: hij interpreteert dingen van vroeger met huidige opvattingen
en concepten.
- Archard: ons concept van kindbeeld ontbrak
o Normatief: Ariès vindt ons moderne kindbeeld beter dan het
middeleeuwse
Hoogtepunt infantilisering 1850-1950
- Ze werden uit de fabriek gehaald en gingen naar school à ze krijgen op scholen
hun eigen ‘wereld’.
- Tegenwoordig: kinderen kunnen door sociale media hetzelfde als ons zien, maar
er zijn ook speciale apps of programma’s voor kinderen à eigen bubbel.
Geen specifieke kinderfilosofen, maar filosoferen over de opvoeding kwam voort uit de
algemene filosofie.
Sociaal contract: model met algemene principes en voorwaarden voor samenleving.
We leven samen met het oog op wederkerig voordeel (Hobbes, Locke en Rousseau à
laatste 2 spraken expliciet over kinderen)……
Natuurstaat: hoe het zou zijn als er geen regels, wetten, normen, rechten en plichten
bestonden. Hobbes, Locke en Rousseau hebben verschillende beelden van die
natuurstaat.
Thomas Hobbes
- Engelse filosoof
- Social contract theory
- Natuurstaat van ~Hobbes: we zijn aan elkaar gelijk, maar willen steeds meer.
- 3 uitgangspunten
, o Iedereen is van nature gelijk
§ Schokkend tegenover slavernij wat gaande was in die tijd.
o Mens is een individu
§ Relaties komen alleen uit eigenbelang.
o Geluk is een eindeloze beweging van verlangen.
- Natuurstaat van Hobbes: een staat van oorlog van allen tegen allen.
o Gedreven door wedijver en wantrouwen
o Verlangen naar macht
o Permanente onzekerheid en dreiging
o Het menselijke bestaan is er eenzaam, armoedig, afstotelijk, beestachtig
en kort.”
- Het sociaal contract van Hobbes
o Streef naar vrede zolang daarop hoop is
o Draag recht op vrijheid over aan soevereine macht
§ Autoritair, met strake hand
§ Zelfs als die leider niet perfect is
- Filosofie van Hobbes
o Mens van nature slecht: uit op macht en eigenbelang
§ Leidt tot oorlog van allen tegen allen
o Beschaving leidt tot orde: regels en wetten temmen menselijke natuur
o Gevolg van opvoeding
§ Autoritair
§ Met strake hand
§ Niet democratisch
John Locke
- Vroege verlichting
- Schreef (ook) over kinderen, maar had dus geen expliete werken over kinderen
(typische filosoof uit die tijd).
- Natuurstaat van Locke: optimistisch, onderlinge samenwerking
o Mensen zijn vrij en onderling gelijk
o Een leven in vrede zonder gezag
o Natuurlijke rechten: vrijheid en gelijkheid
§ Niemand is onderworpen aan een ander
§ Streef belang van hele mensheid na- mijn belang is jouw belang
§ Respecteer leven, gezondheid, vrijheid en eigendommen vanzelf en
anderen.
o Probleem
§ Iedereen speelt voor eigen rechter
• Grenzen onduidelijk
§ Onpartijdige rechter nodig
