HC 2: Cognitieve ontwikkeling
Brein ontwikkeling en ontwikkelingsfasen van een kind
Eerst ontwikkelen de motorische
gebieden zich, dan de
associatiecortices, waar aandacht en
taal heel belangrijk zijn en
uiteindelijk de complexe en
sociale/emotioneel
informatieverwerkingsgebieden in de
prefrontale cortex. De witte stof
zorgt ervoor dat de verbindingen
tussen de gebieden verbetert,
waardoor informatie niet alleen
sneller wordt verwerkt, maar ook de
efficiëntie wordt geoptimaliseerd. Je
ziet dat die twee overeenkomen,
maar de vraag is het of ene leidt tot
het ander of dat het echt het brein is dat het gedrag stuurt. Dat is maar de vraag. Als je kijkt
naar onderzoek naar hersenletsel, zie je kinderen met extreme uitval door hersenletsel die nog
best wel goed kunnen functioneren, ook als het grote laesies betreft. Je hebt ook kinderen met
relatief kleine laesies die juist heel veel gebreken vertonen.
We weten niet genoeg over het brein om daar uitsluitsel over te geven. Al het onderzoek dat
wordt gedaan, wordt met veel fMRI-studies onderzocht. Daar worden veel cognitieve taken
voor gebruikt. Voor elke cognitieve taak zijn veel cognitieve functies nodig. Veel gebieden in
het brein worden actief bij het uitvoeren van die functies. Voor elke cognitieve taak zijn
meerdere cognitieve functies nodig (aandacht, geheugen, taal, visuo-motoriek). Mensen met
hersenletsel zitten op een heel basaal niveau qua cognitieve functies, waardoor sommige
cognitieve taken niet per se meten wat ze beogen te meten. Als er ook aandacht, motoriek of
taalvaardigheid voor nodig is voor de uitvoering kan het resultaat vertekend worden door
gebreken op die functionele gebieden. Je moet dus heel
kritisch zijn op zulke testen. Je zult ook altijd allerlei
testen moeten doen die hele basale vaardigheden meten.
Subcorticale gebieden van kinderen van 6 t/m 24 jaar:
thalamus piek is 14/15-jarige leeftijd. Dan is de toename
gestopt en is er sprake van een afname in dat deel van de
grijze stof in de corticale gebieden.
Amygdala piek ligt heel ver, pas op 20 jaar.
Hippocampus is ook relatief laag: 17 jaar. Dit zijn de
gebieden die heel traag ontwikkelen.
, Caudate, putamen en NA zie je niet echt een piek, waarschijnlijk is dat al op eerdere leeftijd
ontwikkeld.
Cerebellum: jongens op 17 jaar, maar bij meisjes al veel eerder. De exacte verklaring is daar
niet voor, maar er zit dus wel een verschil in cerebellaire ontwikkeling.
Tentamenvraag: welk hersengebied is vroeg en laat? Temporale kwab. De frontale kwab
zitten bepaalde gebieden zoals dorsolaterale prefrontaal kwab en mediale gebieden die zich
laat ontwikkelen. Maar gemiddeld gezien is de temporale kwab het traagst. Bijvoorbeeld
doordat de amygdala en hippocampus zo traag zijn. Motor gaat heel vroeg rijpen, waardoor
de frontale kwab gemiddeld niet het traagst is.
Occipitaal kwab ontwikkelt zich als eerste!
Issues bij onderzoek relatie brein en cognitie
- Hogere cognitieve functies zijn deels afhankelijk van meer basale cognitieve functies
(aandacht, geheugen, taal, visuo-motoriek). Scaffolding wordt dit genoemd: als die
ontwikkeling van die basale componenten niet goed gaan, dan is het de vraag of het
kind moeite heeft met executieve functies of gaat er al iets fout in de perceptie.
- Veel hersengebieden wanneer aanspraak wordt gemaakt op cognitieve functie. Dus er
zijn veel hersengebieden betrokken bij executieve functies. Niet alleen PFC, maar
cerebellum en striatum ook erg belangrijk.
Belangrijke veranderingen in het brein tijdens ontwikkeling in relatie tot cognitie
Vorig college:
- Lineaire toename myelinisatie
- Toe- en afname grijze stof (synaptic pruning)
- Toe- en afname hersenactiviteit (neurotransmitter activiteit)
Toename in myelinisatie
Hoe meer myelinisatie, hoe sneller de informatieoverdracht (tussen verschillende cellagen in
de cortex, maar ook de grote witte stof banen die de verschillende hersengebieden met elkaar
verbinden bijv. corpus callosum). Niet alleen snellere informatieoverdracht, maar ook
toename in functionele cognitiviteit: het brein wordt efficiënter! Fire together, wire together
Neuronen die op hetzelfde moment vuren, gaan banen met elkaar vormen. Dus hoe groter
de efficiëntie in die neurale netwerken.
Brein activatie tijdens de ontwikkeling
Blauwe gebieden: afname in activatie gedurende de ontwikkeling.
Rood: toename in activatie gedurende de ontwikkeling
Brein ontwikkeling en ontwikkelingsfasen van een kind
Eerst ontwikkelen de motorische
gebieden zich, dan de
associatiecortices, waar aandacht en
taal heel belangrijk zijn en
uiteindelijk de complexe en
sociale/emotioneel
informatieverwerkingsgebieden in de
prefrontale cortex. De witte stof
zorgt ervoor dat de verbindingen
tussen de gebieden verbetert,
waardoor informatie niet alleen
sneller wordt verwerkt, maar ook de
efficiëntie wordt geoptimaliseerd. Je
ziet dat die twee overeenkomen,
maar de vraag is het of ene leidt tot
het ander of dat het echt het brein is dat het gedrag stuurt. Dat is maar de vraag. Als je kijkt
naar onderzoek naar hersenletsel, zie je kinderen met extreme uitval door hersenletsel die nog
best wel goed kunnen functioneren, ook als het grote laesies betreft. Je hebt ook kinderen met
relatief kleine laesies die juist heel veel gebreken vertonen.
We weten niet genoeg over het brein om daar uitsluitsel over te geven. Al het onderzoek dat
wordt gedaan, wordt met veel fMRI-studies onderzocht. Daar worden veel cognitieve taken
voor gebruikt. Voor elke cognitieve taak zijn veel cognitieve functies nodig. Veel gebieden in
het brein worden actief bij het uitvoeren van die functies. Voor elke cognitieve taak zijn
meerdere cognitieve functies nodig (aandacht, geheugen, taal, visuo-motoriek). Mensen met
hersenletsel zitten op een heel basaal niveau qua cognitieve functies, waardoor sommige
cognitieve taken niet per se meten wat ze beogen te meten. Als er ook aandacht, motoriek of
taalvaardigheid voor nodig is voor de uitvoering kan het resultaat vertekend worden door
gebreken op die functionele gebieden. Je moet dus heel
kritisch zijn op zulke testen. Je zult ook altijd allerlei
testen moeten doen die hele basale vaardigheden meten.
Subcorticale gebieden van kinderen van 6 t/m 24 jaar:
thalamus piek is 14/15-jarige leeftijd. Dan is de toename
gestopt en is er sprake van een afname in dat deel van de
grijze stof in de corticale gebieden.
Amygdala piek ligt heel ver, pas op 20 jaar.
Hippocampus is ook relatief laag: 17 jaar. Dit zijn de
gebieden die heel traag ontwikkelen.
, Caudate, putamen en NA zie je niet echt een piek, waarschijnlijk is dat al op eerdere leeftijd
ontwikkeld.
Cerebellum: jongens op 17 jaar, maar bij meisjes al veel eerder. De exacte verklaring is daar
niet voor, maar er zit dus wel een verschil in cerebellaire ontwikkeling.
Tentamenvraag: welk hersengebied is vroeg en laat? Temporale kwab. De frontale kwab
zitten bepaalde gebieden zoals dorsolaterale prefrontaal kwab en mediale gebieden die zich
laat ontwikkelen. Maar gemiddeld gezien is de temporale kwab het traagst. Bijvoorbeeld
doordat de amygdala en hippocampus zo traag zijn. Motor gaat heel vroeg rijpen, waardoor
de frontale kwab gemiddeld niet het traagst is.
Occipitaal kwab ontwikkelt zich als eerste!
Issues bij onderzoek relatie brein en cognitie
- Hogere cognitieve functies zijn deels afhankelijk van meer basale cognitieve functies
(aandacht, geheugen, taal, visuo-motoriek). Scaffolding wordt dit genoemd: als die
ontwikkeling van die basale componenten niet goed gaan, dan is het de vraag of het
kind moeite heeft met executieve functies of gaat er al iets fout in de perceptie.
- Veel hersengebieden wanneer aanspraak wordt gemaakt op cognitieve functie. Dus er
zijn veel hersengebieden betrokken bij executieve functies. Niet alleen PFC, maar
cerebellum en striatum ook erg belangrijk.
Belangrijke veranderingen in het brein tijdens ontwikkeling in relatie tot cognitie
Vorig college:
- Lineaire toename myelinisatie
- Toe- en afname grijze stof (synaptic pruning)
- Toe- en afname hersenactiviteit (neurotransmitter activiteit)
Toename in myelinisatie
Hoe meer myelinisatie, hoe sneller de informatieoverdracht (tussen verschillende cellagen in
de cortex, maar ook de grote witte stof banen die de verschillende hersengebieden met elkaar
verbinden bijv. corpus callosum). Niet alleen snellere informatieoverdracht, maar ook
toename in functionele cognitiviteit: het brein wordt efficiënter! Fire together, wire together
Neuronen die op hetzelfde moment vuren, gaan banen met elkaar vormen. Dus hoe groter
de efficiëntie in die neurale netwerken.
Brein activatie tijdens de ontwikkeling
Blauwe gebieden: afname in activatie gedurende de ontwikkeling.
Rood: toename in activatie gedurende de ontwikkeling
