Opmerking: Oude Privaatrecht examen inplannen (mogelijk tot oktober
2026)
A.1 Het begrip recht
A.1.1 … Recht
Recht is een verzamelnaam voor alle regels die er bestaan en die
door de overheid zijn vastgesteld. Deze regels bepalen wat je wel en
niet mag doen.
A.1.2 … Functies van recht in de samenleving
Het recht heeft verschillende functies in de samenleving:
Ordening van de samenleving (structuur en stabiliteit geven).
Voorkomen van conflicten (heldere regels verminderen
discussies).
Oplossen van conflicten (komen tot vreedzame en
rechtvaardige oplossingen).
,A.2 Rechtsbronnen
A.2.1 … Verschillende rechtsbronnen:
De rechtsbronnen in Nederland zijn:
Internationale verdragen
De wet
Jurisprudentie
Gewoonte
Rechtswetenschap
A.2.2 … Totstandkoming wetten:
Het proces van wetgeving omvat de volgende stappen:
1. Voorbereiding wetsvoorstel op ministerie.
2. Bespreking in de ministerraad.
3. Advies van de Raad van State.
4. Behandeling voorstel in de Tweede Kamer.
5. Stemming in de Tweede Kamer.
6. Stemming in de Eerste Kamer.
7. Ondertekening door de Koning en ministers.
8. Inwerkingtreding na publicatie in het Staatsblad.
A.2.3 … Voorbeelden van belangrijke internationale
verdragen (EVRM, VWEU).
Voorbeelden van belangrijke internationale verdragen zijn:
Handvest van de VN
Oprichtingsverdragen van de Europese Unie, zoals het Verdrag
van Rome
Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens (EVRM)
, A.2.4 … Invloed van verdragen op het nationale recht.
Internationale afspraken worden automatisch onderdeel van de
Nederlandse wetgeving. Burgers en rechtspersonen kunnen er direct
rechten aan ontlenen voor de nationale rechter, mits de bepalingen
‘een ieder verbindend’ zijn en formeel gepubliceerd. Europees recht
heeft voorrang op nationaal recht.
A.2.5 … Hoe uitspraken van rechters bijdragen aan de
ontwikkeling van het recht.
Rechters vormen rechtsregels door de wet te interpreteren en toe te
passen op concrete gevallen. Dit gebeurt vooral als de wet niet
helder is of iets niet regelt.
A.2.6 … Voorbeelden van gewoonten die als rechtsbron
dienen.
Een voorbeeld van een gewoonte die als rechtsbron dient, is dat een
minister aftreedt als hij niet langer het vertrouwen van de Kamer
heeft.
A.2.7 … Hoe gewoonten een rol spelen in de rechtspraak.
Gewoonterecht moet aan twee voorwaarden voldoen: er moet
sprake zijn van een gewoonte en men moet de overtuiging hebben
dat het rechtens ook zo hoort te gebeuren.
A.2.8 … De rol van rechtswetenschap als rechtsbron
De rechtswetenschap bestudeert het recht en komt met nieuwe
inzichten in hoe bestaande wetten gelezen moeten worden, de
noodzaak van nieuwe wetgeving en voorstellen tot aanpassing van
wetsartikelen.
A.2.9 … Hoe rechtswetenschappelijke inzichten het recht
beïnvloeden.
, Rechtswetenschappelijke inzichten beïnvloeden het recht via
tijdschriften, sites, nieuwsbrieven, boeken, enz., en kunnen leiden
tot nieuwe wetgeving of aanpassing van bestaande wetten.