Hoofdstuk 12 Goederenrecht
12.1 Algemeen
Erfdienstbaarheid is een beperkt zakelijk recht (art. 3:8 BW), dat een last inhoudt waarmee
een dienend erf (lijdend erf) ten behoeve van een heersend erf is bezwaard (art. 5:70 lid 2
BW). Er is altijd sprake van twee onroerende
zaken. De eigenaar van het heersende erf komt
een recht toe, terwijl op het dienende erf een
last of plicht rust. Het recht van
erfdienstbaarheid is een afhankelijk recht dat
zonder het eigendomsrecht van het heersende
erf niet kan bestaan. Het kan daarom niet
zelfstandig worden overgedragen en
bezwaard.
12.2 Ontstaan
Erfdienstbaarheid ontstaat door vestiging of verjaring (art. 5:72 BW). Voor vestiging van een
erfdienstbaarheid gelden de algemene regels voor het vestigen van een beperkt recht (art.
3:98 jo 3:84 jo 3:89 BW). Vereist is dus een geldige titel (overeenkomst tot vestiging van een
erfdienstbaarheid), beschikkingsbevoegdheid en geldige leveringshandeling (notariële akte
van vestiging die is ingeschreven in de openbare registers).
Voor het ontstaan van een erfdienstbaarheid door verjaring gelden de algemene regels van
verjaring. In elk geval is nodig dat een niet-rechthebbende bezitter van een recht van
erfdienstbaarheid is. Ook bij verkrijging van een recht van erfdienstbaarheid door verjaring
geldt dat onderscheid moet worden gemaakt tussen een ‘korte’ en een lange termijn.
12.3 Inhoud
Partijen bij de vestiging kunnen binnen de wettelijke grenzen (art. 5:71 BW) de inhoud van
de erfdienstbaarheid zelf invullen. De wettelijke kaders vereisten in de eerste plaats dat een
erfdienstbaarheid de vorm heeft van een last die bestaat uit een verplichting om op, boven
of onder een van beide erven iets te dulden of niet te doen. Een erfdienstbaarheid kan
slechts op feitelijke handelingen zien. In beginsel kan een erfdienstbaarheid niet een
verplichting tot een doen inhouden. De tweede beperking voor de inhoud van een
erfdienstbaarheid die voortvloeit uit het wettelijke kader is dat een erfdienstbaarheid tot
voordeel moet strekken van de eigenaar van het heersende erf. Het derde wettelijke kader
waarmee rekening moet worden gehouden is dat op grond van art. 5:70 lid 2 BW de
eigenaar van het heersende erf verplicht kan worden om periodiek een geldsom te betalen
(retributie). Deze verplichting moet in de akte van vestiging worden opgenomen en maakt
deel uit van de inhoud van de erfdienstbaarheid. De inhoud van de erfdienstbaarheid wordt
volgens art. 5:73 BW in de eerste plaats door de akte van vestiging bepaald. Als de akte geen
uitkomst biedt over de inhoud en wijze van uitoefening moet men naar de plaatselijke
gewoonte kijken (art. 5:73 BW). Wanneer zowel de akte als de plaatselijke gewoonte twijfel
laten over de wijze van uitoefening, moet worden gekeken naar de wijze waarop de
erfdienstbaarheid gedurende geruime tijd feitelijk en te goeder trouw, zonder tegenspraak is
uitgeoefend.
12.4 Rechten en plichten
Art. 5:73 lid 2 BW geeft de eigenaar van het dienende erf het recht om de erfdienstbaarheid
te verleggen, door voor de uitoefening een ander deel van zijn erf aan te wijzen.
12.1 Algemeen
Erfdienstbaarheid is een beperkt zakelijk recht (art. 3:8 BW), dat een last inhoudt waarmee
een dienend erf (lijdend erf) ten behoeve van een heersend erf is bezwaard (art. 5:70 lid 2
BW). Er is altijd sprake van twee onroerende
zaken. De eigenaar van het heersende erf komt
een recht toe, terwijl op het dienende erf een
last of plicht rust. Het recht van
erfdienstbaarheid is een afhankelijk recht dat
zonder het eigendomsrecht van het heersende
erf niet kan bestaan. Het kan daarom niet
zelfstandig worden overgedragen en
bezwaard.
12.2 Ontstaan
Erfdienstbaarheid ontstaat door vestiging of verjaring (art. 5:72 BW). Voor vestiging van een
erfdienstbaarheid gelden de algemene regels voor het vestigen van een beperkt recht (art.
3:98 jo 3:84 jo 3:89 BW). Vereist is dus een geldige titel (overeenkomst tot vestiging van een
erfdienstbaarheid), beschikkingsbevoegdheid en geldige leveringshandeling (notariële akte
van vestiging die is ingeschreven in de openbare registers).
Voor het ontstaan van een erfdienstbaarheid door verjaring gelden de algemene regels van
verjaring. In elk geval is nodig dat een niet-rechthebbende bezitter van een recht van
erfdienstbaarheid is. Ook bij verkrijging van een recht van erfdienstbaarheid door verjaring
geldt dat onderscheid moet worden gemaakt tussen een ‘korte’ en een lange termijn.
12.3 Inhoud
Partijen bij de vestiging kunnen binnen de wettelijke grenzen (art. 5:71 BW) de inhoud van
de erfdienstbaarheid zelf invullen. De wettelijke kaders vereisten in de eerste plaats dat een
erfdienstbaarheid de vorm heeft van een last die bestaat uit een verplichting om op, boven
of onder een van beide erven iets te dulden of niet te doen. Een erfdienstbaarheid kan
slechts op feitelijke handelingen zien. In beginsel kan een erfdienstbaarheid niet een
verplichting tot een doen inhouden. De tweede beperking voor de inhoud van een
erfdienstbaarheid die voortvloeit uit het wettelijke kader is dat een erfdienstbaarheid tot
voordeel moet strekken van de eigenaar van het heersende erf. Het derde wettelijke kader
waarmee rekening moet worden gehouden is dat op grond van art. 5:70 lid 2 BW de
eigenaar van het heersende erf verplicht kan worden om periodiek een geldsom te betalen
(retributie). Deze verplichting moet in de akte van vestiging worden opgenomen en maakt
deel uit van de inhoud van de erfdienstbaarheid. De inhoud van de erfdienstbaarheid wordt
volgens art. 5:73 BW in de eerste plaats door de akte van vestiging bepaald. Als de akte geen
uitkomst biedt over de inhoud en wijze van uitoefening moet men naar de plaatselijke
gewoonte kijken (art. 5:73 BW). Wanneer zowel de akte als de plaatselijke gewoonte twijfel
laten over de wijze van uitoefening, moet worden gekeken naar de wijze waarop de
erfdienstbaarheid gedurende geruime tijd feitelijk en te goeder trouw, zonder tegenspraak is
uitgeoefend.
12.4 Rechten en plichten
Art. 5:73 lid 2 BW geeft de eigenaar van het dienende erf het recht om de erfdienstbaarheid
te verleggen, door voor de uitoefening een ander deel van zijn erf aan te wijzen.
