Samenvatting Goederenrecht
Semester 1 2025/2026
Week 1: kernbegrippen goederen- en faillissementsrecht
Reehuis & Heisterkamp, Pitlo Goederenrecht:
- Hoofdstuk 1
- nummers 735-737
- paragraaf 10.1.
N.B. Pannevis, Insolventierecht:
- hoofdstuk 2
H.J. Snijders, ‘Eduard M. Meijers, het Nederlandse BW en de wereld’:
- p. 44-49
Jurisprudentie:
- Portacabin
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Leerdoelen
- U bent thuis in de wettelijke systematiek van het vermogensrecht, zoals die volgt uit
de boeken 3 en 5 BW.
- U kunt de begrippen goed, zaak, vermogensrecht en vorderingsrecht op naam
omschrijven en hanteren.
- U kent de invulling die wordt gegeven aan het criterium ‘duurzaam met de grond
verenigde bouwwerken’ in artikel 3:3 BW.
- U kunt de kenmerkende eigenschappen en rechtsgevolgen van goederenrechtelijke
rechten noemen, kunt deze onderscheiden van verbintenisrechtelijke rechten en kunt
dit toepassen in een casus.
- U kent de gevolgen van faillissement voor de mogelijkheden van de schuldenaar om
over zijn vermogen te beschikken en kunt dit toepassen in een casus.
- U kunt aangeven wat het fixatiebeginsel inhoudt.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Pitlo Goederenrecht
Hoofdstuk 1: algemene inleiding
Goederenrecht gaat over de verhouding van mens tot goed. Het regelt hoe de macht over
goederen is verdeeld en hoe daarin verandering kan worden gebracht. Het heeft een
sterkwerkende ordening. Ook nauw verbonden met het verbintenissenrecht.
1
,Rechthebbende is een goederenrechtelijke aanduiding om het meest volledige recht op een
goed aan te geven. Betreft het een zaak, dan wordt er gesproken over een eigenaar en niet
van rechthebbende. Degene die een verbintenissenrechtelijke aanspraak heeft op een ander,
heet voor het verbintenissenrecht ‘crediteur’; goederenrechtelijk is hij rechthebbende op de
vordering.
Gesloten systeem: de wet bepaalt welke rechten er zijn. (eigendomsrechten (5:1 BW) en
beperkte rechten -> zie art. 3:8 BW, en andere rechten.)
Goederenrecht is geregeld in: verbintenissenrecht is geregeld in:
- boek 3 BW - boek 7 BW
- boek 5 BW - Boek 6 BW: algemene bepalingen + remedies
- boek 3 BW: rechtshandelingen
Vermogen: iemands op geld waardeerbare rechten en plichten.
Goed: Goederen zijn alle zaken en alle vermogensrechten. -> art. 3:1 BW
Zaken: de voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten. -> Art 3:2 BW
-> Bijna alles wat de mens kan aanraken; maar bijv. ook lucht wat je in een fles stopt.
-> mensen zijn geen zaak; zij zijn geen objecten, maar subjecten (van het recht).
-> hoeft niet aan iemand toe te behoren of een recht van betekenis te hebben.
-> Dieren zijn GEEN zaken; art. 3:2a BW. lid 2: alle bepalingen over zaken zijn wel van
toepassing op dieren.
Vermogensrechten: Rechten die, hetzij afzonderlijk hetzij tezamen met een ander recht,
overdraagbaar zijn, of er toe strekken de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen,
ofwel verkregen zijn in ruil voor verstrekt of in het vooruitzicht gesteld stoffelijk voordeel,
zijn vermogensrechten. -> art. 3:6 BW
-> geen limitatieve opsomming; rechten die economische waarde hebben, zijn ook een
vermogensrecht.
-> 5 definities:
2
,1. Hetzij afzonderlijk overdraagbaar
2. Hetzij tezamen met een ander recht overdraagbaar
3. Hetzij ertoe strekken de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen
4. Hetzij verkregen zijn in ruil voor stoffelijk voordeel
5. Hetzij verkregen zijn in ruil voor in het vooruitzicht gestelde stoffelijk voordeel.
-> Goodwill is GEEN vermogensrecht
Roerende zaak: alle zaken die niet onroerend zijn. -> art. 3:3 lid 2 BW
Onroerende zaak: zijn de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond
verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn
verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door vereniging met andere gebouwen of werken. -> art.
3:3 lid 1 BW
Wanneer is een werk of gebouw duurzaam met de grond verenigd?
→ 31 oktober 1997, NJ 1998/97 (Portacabin)
Het is bepalend of naar aard en inrichting, het gebouw of werk is bestemd om duurzaam ter
plaatse te blijven. Bij de beoordeling van dit laatste moet worden gelet op de bedoeling van
de bouwer, voor hoeverre dit naar buiten kenbaar is.
!! De verkeersopvatting kan als hulpbron in aanmerking worden genomen, maar vormt geen
zelfstandige beoordelingsmaatstaf. Technische mogelijkheid om het gebouw of werk te
verplaatsen speelt geen rol.
Basis voor onroerende karakter is steeds de grond. Wat daar geologisch, organisch of door
duurzame vereniging mee is verbonden is ook onroerend. Door het verbreken van deze band
kan men roerende zaken krijgen: gewonnen
delfstoffen, geoogste gewas, geplukte
vruchten.
3
, Registergoederen: Registergoederen zijn goederen voor welker overdracht of vestiging
inschrijving in daartoe bestemde openbare registers noodzakelijk is. -> art. 3:10 BW
3 vereisten om onder definitie registergoed te vallen:
1. Er moet een register bestaan waarin de vestiging of overdracht van het goed kan worden
ingeschreven
2. Dit register moet openbaar zijn.
3. Inschrijving in register voor vestiging/overdracht moet constitiutief zijn:
vestiging/overdracht treedt pas in door inschrijving.
!! ALLE onroerende zaken zijn registergoederen! Sommige roerende zaken, zoals
vermogensrechten, kunnen registergoederen zijn.
Nummers 735-737
De schuldeiser die zijn vordering niet voldaan krijgt, komt uiteindelijk de bevoegdheid toe
zijn vordering te verhalen op de goederen van zijn schuldenaar -> art. 3:276 e.v. BW.
Art. 3:276 BW geeft de hoofdregel: schuldeiser kan zijn vordering verhalen op ALLE goederen
van zijn schuldenaar. -> dus op al zijn zaken en op al zijn vermogensrechten.
5 hieruit vloeiende deelregels
1. De schuldeiser komt met betrekking tot zijn vordering een verhaalsrecht toe en de
goederen van de schuldenaar zijn uitwinbaar voor diens schulden
2. Alle goederen van de schuldenaar zijn uitwinbaar
3. De schuldeiser is vrij in de keuze van het goed of de goederen waarop hij verhaal wil
zoeken
4. Goederen zijn slechts uitwinbaar voor zover ze tot het vermogen van de schuldenaar
behoren.
5. Aan iedere schuldeiser komt het recht toe om verhaal te nemen.
4
Semester 1 2025/2026
Week 1: kernbegrippen goederen- en faillissementsrecht
Reehuis & Heisterkamp, Pitlo Goederenrecht:
- Hoofdstuk 1
- nummers 735-737
- paragraaf 10.1.
N.B. Pannevis, Insolventierecht:
- hoofdstuk 2
H.J. Snijders, ‘Eduard M. Meijers, het Nederlandse BW en de wereld’:
- p. 44-49
Jurisprudentie:
- Portacabin
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Leerdoelen
- U bent thuis in de wettelijke systematiek van het vermogensrecht, zoals die volgt uit
de boeken 3 en 5 BW.
- U kunt de begrippen goed, zaak, vermogensrecht en vorderingsrecht op naam
omschrijven en hanteren.
- U kent de invulling die wordt gegeven aan het criterium ‘duurzaam met de grond
verenigde bouwwerken’ in artikel 3:3 BW.
- U kunt de kenmerkende eigenschappen en rechtsgevolgen van goederenrechtelijke
rechten noemen, kunt deze onderscheiden van verbintenisrechtelijke rechten en kunt
dit toepassen in een casus.
- U kent de gevolgen van faillissement voor de mogelijkheden van de schuldenaar om
over zijn vermogen te beschikken en kunt dit toepassen in een casus.
- U kunt aangeven wat het fixatiebeginsel inhoudt.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Pitlo Goederenrecht
Hoofdstuk 1: algemene inleiding
Goederenrecht gaat over de verhouding van mens tot goed. Het regelt hoe de macht over
goederen is verdeeld en hoe daarin verandering kan worden gebracht. Het heeft een
sterkwerkende ordening. Ook nauw verbonden met het verbintenissenrecht.
1
,Rechthebbende is een goederenrechtelijke aanduiding om het meest volledige recht op een
goed aan te geven. Betreft het een zaak, dan wordt er gesproken over een eigenaar en niet
van rechthebbende. Degene die een verbintenissenrechtelijke aanspraak heeft op een ander,
heet voor het verbintenissenrecht ‘crediteur’; goederenrechtelijk is hij rechthebbende op de
vordering.
Gesloten systeem: de wet bepaalt welke rechten er zijn. (eigendomsrechten (5:1 BW) en
beperkte rechten -> zie art. 3:8 BW, en andere rechten.)
Goederenrecht is geregeld in: verbintenissenrecht is geregeld in:
- boek 3 BW - boek 7 BW
- boek 5 BW - Boek 6 BW: algemene bepalingen + remedies
- boek 3 BW: rechtshandelingen
Vermogen: iemands op geld waardeerbare rechten en plichten.
Goed: Goederen zijn alle zaken en alle vermogensrechten. -> art. 3:1 BW
Zaken: de voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten. -> Art 3:2 BW
-> Bijna alles wat de mens kan aanraken; maar bijv. ook lucht wat je in een fles stopt.
-> mensen zijn geen zaak; zij zijn geen objecten, maar subjecten (van het recht).
-> hoeft niet aan iemand toe te behoren of een recht van betekenis te hebben.
-> Dieren zijn GEEN zaken; art. 3:2a BW. lid 2: alle bepalingen over zaken zijn wel van
toepassing op dieren.
Vermogensrechten: Rechten die, hetzij afzonderlijk hetzij tezamen met een ander recht,
overdraagbaar zijn, of er toe strekken de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen,
ofwel verkregen zijn in ruil voor verstrekt of in het vooruitzicht gesteld stoffelijk voordeel,
zijn vermogensrechten. -> art. 3:6 BW
-> geen limitatieve opsomming; rechten die economische waarde hebben, zijn ook een
vermogensrecht.
-> 5 definities:
2
,1. Hetzij afzonderlijk overdraagbaar
2. Hetzij tezamen met een ander recht overdraagbaar
3. Hetzij ertoe strekken de rechthebbende stoffelijk voordeel te verschaffen
4. Hetzij verkregen zijn in ruil voor stoffelijk voordeel
5. Hetzij verkregen zijn in ruil voor in het vooruitzicht gestelde stoffelijk voordeel.
-> Goodwill is GEEN vermogensrecht
Roerende zaak: alle zaken die niet onroerend zijn. -> art. 3:3 lid 2 BW
Onroerende zaak: zijn de grond, de nog niet gewonnen delfstoffen, de met de grond
verenigde beplantingen, alsmede de gebouwen en werken die duurzaam met de grond zijn
verenigd, hetzij rechtstreeks, hetzij door vereniging met andere gebouwen of werken. -> art.
3:3 lid 1 BW
Wanneer is een werk of gebouw duurzaam met de grond verenigd?
→ 31 oktober 1997, NJ 1998/97 (Portacabin)
Het is bepalend of naar aard en inrichting, het gebouw of werk is bestemd om duurzaam ter
plaatse te blijven. Bij de beoordeling van dit laatste moet worden gelet op de bedoeling van
de bouwer, voor hoeverre dit naar buiten kenbaar is.
!! De verkeersopvatting kan als hulpbron in aanmerking worden genomen, maar vormt geen
zelfstandige beoordelingsmaatstaf. Technische mogelijkheid om het gebouw of werk te
verplaatsen speelt geen rol.
Basis voor onroerende karakter is steeds de grond. Wat daar geologisch, organisch of door
duurzame vereniging mee is verbonden is ook onroerend. Door het verbreken van deze band
kan men roerende zaken krijgen: gewonnen
delfstoffen, geoogste gewas, geplukte
vruchten.
3
, Registergoederen: Registergoederen zijn goederen voor welker overdracht of vestiging
inschrijving in daartoe bestemde openbare registers noodzakelijk is. -> art. 3:10 BW
3 vereisten om onder definitie registergoed te vallen:
1. Er moet een register bestaan waarin de vestiging of overdracht van het goed kan worden
ingeschreven
2. Dit register moet openbaar zijn.
3. Inschrijving in register voor vestiging/overdracht moet constitiutief zijn:
vestiging/overdracht treedt pas in door inschrijving.
!! ALLE onroerende zaken zijn registergoederen! Sommige roerende zaken, zoals
vermogensrechten, kunnen registergoederen zijn.
Nummers 735-737
De schuldeiser die zijn vordering niet voldaan krijgt, komt uiteindelijk de bevoegdheid toe
zijn vordering te verhalen op de goederen van zijn schuldenaar -> art. 3:276 e.v. BW.
Art. 3:276 BW geeft de hoofdregel: schuldeiser kan zijn vordering verhalen op ALLE goederen
van zijn schuldenaar. -> dus op al zijn zaken en op al zijn vermogensrechten.
5 hieruit vloeiende deelregels
1. De schuldeiser komt met betrekking tot zijn vordering een verhaalsrecht toe en de
goederen van de schuldenaar zijn uitwinbaar voor diens schulden
2. Alle goederen van de schuldenaar zijn uitwinbaar
3. De schuldeiser is vrij in de keuze van het goed of de goederen waarop hij verhaal wil
zoeken
4. Goederen zijn slechts uitwinbaar voor zover ze tot het vermogen van de schuldenaar
behoren.
5. Aan iedere schuldeiser komt het recht toe om verhaal te nemen.
4
