Schoolpedagogiek
Inhoud
Hoofdstuk 1 – Kinderen en jongeren en de werelden waarin ze leven.........4
1.1 Kinder- en jongerenwerelden..............................................................4
1.2 De wereld als voorwaarde om je te vormen.......................................5
1.3 Wie ben ik?.........................................................................................6
1.4 Jeugdland............................................................................................6
Hoofdstuk 2 – Opvoeding en onderwijs: traditie en actualiteit.....................7
2.1 Opvoeding als spel van volwassenen en kind.....................................7
2.2 Gezinsopvoeding rond 1800: de geboorte van de moderne
pedagogiek...............................................................................................7
2.2.1 Het gesprek als opvoedingsinstrument........................................8
2.2.2 Zelf ervaren door middel van spel................................................8
2.2.3 Verlichte opvoedingsidealen: identiteit en samen leren...............9
2.2.4 Pedagogische principes................................................................9
2.3 Schoolopvoeding begin twintigste eeuw: kind, school en samenleving
..................................................................................................................9
2.3.1 Een volkskind: Fok Goosens..........................................................9
2.3.2 Het kind en de gemeenschap.....................................................10
2.3.3 Naar een ‘nieuwe school’: reformpedagogiek.............................10
2.3.4 ‘Nieuwe’ kind visies....................................................................12
2.3.5 Kind, school, samenleving..........................................................12
2.4 De groep als democratische gemeenschap......................................13
2.4.1 De rechten van kinderen............................................................13
2.4.2 Janusz Korczak, grondlegger van de rechten van het kind.........13
2.4.3 Korczaks eerste ervaringen als opvoeder...................................14
2.4.4 Recht en rechtvaardig.................................................................14
2.4.5 Besluit.........................................................................................14
Hoofdstuk 3 Schoolland.............................................................................15
3.1 Het wordt toch niks...........................................................................15
3.2 Pedagogische principes....................................................................16
3.2.1 Mens word je door opvoeding.....................................................16
3.2.2 Elk kind kan leren en wil zelf actief zijn......................................16
, 3.2.3 De ethische opdracht van de school...........................................17
3.3 De levensvorm van de school...........................................................17
3.3.1 In je leraar geloven.....................................................................17
3.3.2 De wet in praktijk brengen.........................................................17
3.4 leren vanuit vanzelfsprekendheden..................................................17
3.5 geloven in je leerlingen.....................................................................17
Hoofdstuk 4 De school vroeger: van hoofdelijk naar klassikaal onderwijs. 18
4.1 Van hoofdelijk naar klassikaal onderwijs...........................................18
4.1.1 Kritiek vanuit nieuwe pedagogische denkbeelden......................19
4.1.2 De maatschappij tot Nut van ’t Algemeen en de onderwijswet
van 1806..............................................................................................19
4.2 Een nieuwe klassikale school............................................................19
4.2.1 Prinsen als onderwijsvernieuwer.................................................19
4.2.2 Pestalozzi als inspirator van een nieuwe schoolpedagogiek.......19
4.2.3 Verdiensten.................................................................................20
4.3 Schoolstrijd.......................................................................................20
4.3.1 Bezwaren tegen de geest der eeuw...........................................20
4.3.2 Een nieuwe grondwet en haar gevolgen.....................................20
4.3.3 Schoolstrijd en verzuiling............................................................20
Hoofdstuk 5 ‘Modern’ klassikaal onderwijs: nieuwe methoden..................21
5.1.1 Modernisering en nieuwe onderwijsmethoden...............................21
5.1.2 De liberalen en de modernisering van Nederland......................21
5.1.1 De stand van het onderwijs aan jonge kinderen; een nieuwe
methodiek............................................................................................22
5.1.3 Herbart en de invoering van de leertrappen in het lager
onderwijs.............................................................................................23
5.2 Kritische noten...............................................................................23
5.3 Opnieuw: een nieuwe school.............................................................23
5.2.1 Ligthart en ‘het volle leven’........................................................23
5.2.2 De nieuwe-schoolbeweging en de reformpedagogiek................24
5.2.3 Vernieuwingen in het onderwijs aan jonge kinderen..................24
5.2.4 De onderwijswet van 1920: consolidatie....................................24
Hoofdstuk 6 De school van nu: gedifferentieerd onderwijs........................25
6.1 Een school in onze tijd: oud en nieuw...............................................25
, 6.2 Onderwijs en opvoeding tussen 1920 en nu.....................................26
6.2.1 Pedagogiek voor en na de Tweede Wereldoorlog; de eigen
verantwoordelijkheid centraal.............................................................26
6.2.2 Onderwijs en opvoeding na de jaren 60 en 70: een pleidooi voor
individualiteit, autonomie en gelijke kansen........................................27
6.2.3 De Contourennota: een nieuw stelsel van onderwijs; de
basisschool; speciaal onderwijs...........................................................27
6.2.4 Schoolprestaties en visies...........................................................28
6.2 Gedifferentieerd onderwijs: individuele prestaties en met en voor
elkaar verantwoordelijk zijn....................................................................28
Hoofdstuk 10 De pedagogische opdracht van de school...........................29
10.1 Charlie en de freinettchnieken........................................................29
10.1.1 Hoe Charlie leerde schrijven.....................................................29
10.1.2 Charlie en de bruine band voor leidinggeven...........................29
10.1.3 Van frenettechnieken tot instituties..........................................29
10.1.4 Een klas die opvoedt?...............................................................29
10.2 Wat is opvoeding?...........................................................................30
10.2.1 Opvoeden tot een moreel kompas............................................30
10.2.2 Geen inwerking, geen groei, maar initiatie...............................30
10.2.3 Opvoeding als initiatie via participatie en communicatie.........30
10.3 De klassenraad als moreel kompas.............................................30
10.3.1 De klassenraad als oog, verstand en hart van de groep..........30
10.3.2 De pedagogische opdracht van de school................................30
10.3.3 Een moreel kompas in een pluriforme samenleving.................31
10.3.4 Je laten aanspreken en vertrouwen hebben.............................31
10.3.5 Opvoeding als disciplinering, cultivering, civilisering en
moralisering.........................................................................................31
Hoofdstuk 11 De school: tussen gezin en maatschappij............................32
11.1 Een beslissend jaar.........................................................................32
11.2 Meritocratie.....................................................................................32
11.2.1 Gelijke rechten..........................................................................32
12.2.1 Gelijke kansen...........................................................................32
11.3 De school als spiegel van de samenleving.....................................33
11.3.1 De invloed van politiek en recht...............................................33
, 11.3.2 De invloed van de economie....................................................33
Hoofdstuk 1 – Kinderen en jongeren en de
werelden waarin ze leven
Opvoeden betekent: kinderen en jongeren de wereld ‘intrekken’. Zo
kunnen zij ook deelgenoot worden van de maatschappij. Deelgenoot word
je door communicatie en participatie, door met elkaar te praten en samen
activiteiten uit te voeren.
1.1 Kinder- en jongerenwerelden
kinderen leven in verschillende werelden;
- Schoolwereld
- Wereld van thuis
- Wereld van de sport
- Wereld van de kerk
- Wereld van de buitenschoolse opvang
- Wereld van de straat.
In de school en thuis wereld is het een volwassene die de regie in handen
heeft. In de andere werelden is het vaak dat een volwassenen een oogje in
het zeil houdt. Als er geen volwassene in de buurt zijn, zijn er wel
broers/zussen, leeftijdsgenoten en vriendjes aanwezig.
Op school staan de kinderen vaak onder toezicht en school is vaak een
plek van moeten.
Buiten school en buiten de wereld van het gezin, zijn kinderen vaak
aangesloten bij een sport.
De privé les die veel kinderen krijgen naast hun gewone school, zou je ook
parallelle school kunnen noemen.
School is een belangrijk instituut, ze bepaalt je maatschappelijke
toekomst.
Verschillen tussen jongens en Jongens zijn in andere dingen
meisjes geïnteresseerd als meisjes.
Parallelle school Een school die je volgt naast de
school.
Verschillen tussen sociale milieus Hoe wordt je opgevoed? In welk
soort gezin? Wat heeft dit voor
invloed op jouw karakter?
Inhoud
Hoofdstuk 1 – Kinderen en jongeren en de werelden waarin ze leven.........4
1.1 Kinder- en jongerenwerelden..............................................................4
1.2 De wereld als voorwaarde om je te vormen.......................................5
1.3 Wie ben ik?.........................................................................................6
1.4 Jeugdland............................................................................................6
Hoofdstuk 2 – Opvoeding en onderwijs: traditie en actualiteit.....................7
2.1 Opvoeding als spel van volwassenen en kind.....................................7
2.2 Gezinsopvoeding rond 1800: de geboorte van de moderne
pedagogiek...............................................................................................7
2.2.1 Het gesprek als opvoedingsinstrument........................................8
2.2.2 Zelf ervaren door middel van spel................................................8
2.2.3 Verlichte opvoedingsidealen: identiteit en samen leren...............9
2.2.4 Pedagogische principes................................................................9
2.3 Schoolopvoeding begin twintigste eeuw: kind, school en samenleving
..................................................................................................................9
2.3.1 Een volkskind: Fok Goosens..........................................................9
2.3.2 Het kind en de gemeenschap.....................................................10
2.3.3 Naar een ‘nieuwe school’: reformpedagogiek.............................10
2.3.4 ‘Nieuwe’ kind visies....................................................................12
2.3.5 Kind, school, samenleving..........................................................12
2.4 De groep als democratische gemeenschap......................................13
2.4.1 De rechten van kinderen............................................................13
2.4.2 Janusz Korczak, grondlegger van de rechten van het kind.........13
2.4.3 Korczaks eerste ervaringen als opvoeder...................................14
2.4.4 Recht en rechtvaardig.................................................................14
2.4.5 Besluit.........................................................................................14
Hoofdstuk 3 Schoolland.............................................................................15
3.1 Het wordt toch niks...........................................................................15
3.2 Pedagogische principes....................................................................16
3.2.1 Mens word je door opvoeding.....................................................16
3.2.2 Elk kind kan leren en wil zelf actief zijn......................................16
, 3.2.3 De ethische opdracht van de school...........................................17
3.3 De levensvorm van de school...........................................................17
3.3.1 In je leraar geloven.....................................................................17
3.3.2 De wet in praktijk brengen.........................................................17
3.4 leren vanuit vanzelfsprekendheden..................................................17
3.5 geloven in je leerlingen.....................................................................17
Hoofdstuk 4 De school vroeger: van hoofdelijk naar klassikaal onderwijs. 18
4.1 Van hoofdelijk naar klassikaal onderwijs...........................................18
4.1.1 Kritiek vanuit nieuwe pedagogische denkbeelden......................19
4.1.2 De maatschappij tot Nut van ’t Algemeen en de onderwijswet
van 1806..............................................................................................19
4.2 Een nieuwe klassikale school............................................................19
4.2.1 Prinsen als onderwijsvernieuwer.................................................19
4.2.2 Pestalozzi als inspirator van een nieuwe schoolpedagogiek.......19
4.2.3 Verdiensten.................................................................................20
4.3 Schoolstrijd.......................................................................................20
4.3.1 Bezwaren tegen de geest der eeuw...........................................20
4.3.2 Een nieuwe grondwet en haar gevolgen.....................................20
4.3.3 Schoolstrijd en verzuiling............................................................20
Hoofdstuk 5 ‘Modern’ klassikaal onderwijs: nieuwe methoden..................21
5.1.1 Modernisering en nieuwe onderwijsmethoden...............................21
5.1.2 De liberalen en de modernisering van Nederland......................21
5.1.1 De stand van het onderwijs aan jonge kinderen; een nieuwe
methodiek............................................................................................22
5.1.3 Herbart en de invoering van de leertrappen in het lager
onderwijs.............................................................................................23
5.2 Kritische noten...............................................................................23
5.3 Opnieuw: een nieuwe school.............................................................23
5.2.1 Ligthart en ‘het volle leven’........................................................23
5.2.2 De nieuwe-schoolbeweging en de reformpedagogiek................24
5.2.3 Vernieuwingen in het onderwijs aan jonge kinderen..................24
5.2.4 De onderwijswet van 1920: consolidatie....................................24
Hoofdstuk 6 De school van nu: gedifferentieerd onderwijs........................25
6.1 Een school in onze tijd: oud en nieuw...............................................25
, 6.2 Onderwijs en opvoeding tussen 1920 en nu.....................................26
6.2.1 Pedagogiek voor en na de Tweede Wereldoorlog; de eigen
verantwoordelijkheid centraal.............................................................26
6.2.2 Onderwijs en opvoeding na de jaren 60 en 70: een pleidooi voor
individualiteit, autonomie en gelijke kansen........................................27
6.2.3 De Contourennota: een nieuw stelsel van onderwijs; de
basisschool; speciaal onderwijs...........................................................27
6.2.4 Schoolprestaties en visies...........................................................28
6.2 Gedifferentieerd onderwijs: individuele prestaties en met en voor
elkaar verantwoordelijk zijn....................................................................28
Hoofdstuk 10 De pedagogische opdracht van de school...........................29
10.1 Charlie en de freinettchnieken........................................................29
10.1.1 Hoe Charlie leerde schrijven.....................................................29
10.1.2 Charlie en de bruine band voor leidinggeven...........................29
10.1.3 Van frenettechnieken tot instituties..........................................29
10.1.4 Een klas die opvoedt?...............................................................29
10.2 Wat is opvoeding?...........................................................................30
10.2.1 Opvoeden tot een moreel kompas............................................30
10.2.2 Geen inwerking, geen groei, maar initiatie...............................30
10.2.3 Opvoeding als initiatie via participatie en communicatie.........30
10.3 De klassenraad als moreel kompas.............................................30
10.3.1 De klassenraad als oog, verstand en hart van de groep..........30
10.3.2 De pedagogische opdracht van de school................................30
10.3.3 Een moreel kompas in een pluriforme samenleving.................31
10.3.4 Je laten aanspreken en vertrouwen hebben.............................31
10.3.5 Opvoeding als disciplinering, cultivering, civilisering en
moralisering.........................................................................................31
Hoofdstuk 11 De school: tussen gezin en maatschappij............................32
11.1 Een beslissend jaar.........................................................................32
11.2 Meritocratie.....................................................................................32
11.2.1 Gelijke rechten..........................................................................32
12.2.1 Gelijke kansen...........................................................................32
11.3 De school als spiegel van de samenleving.....................................33
11.3.1 De invloed van politiek en recht...............................................33
, 11.3.2 De invloed van de economie....................................................33
Hoofdstuk 1 – Kinderen en jongeren en de
werelden waarin ze leven
Opvoeden betekent: kinderen en jongeren de wereld ‘intrekken’. Zo
kunnen zij ook deelgenoot worden van de maatschappij. Deelgenoot word
je door communicatie en participatie, door met elkaar te praten en samen
activiteiten uit te voeren.
1.1 Kinder- en jongerenwerelden
kinderen leven in verschillende werelden;
- Schoolwereld
- Wereld van thuis
- Wereld van de sport
- Wereld van de kerk
- Wereld van de buitenschoolse opvang
- Wereld van de straat.
In de school en thuis wereld is het een volwassene die de regie in handen
heeft. In de andere werelden is het vaak dat een volwassenen een oogje in
het zeil houdt. Als er geen volwassene in de buurt zijn, zijn er wel
broers/zussen, leeftijdsgenoten en vriendjes aanwezig.
Op school staan de kinderen vaak onder toezicht en school is vaak een
plek van moeten.
Buiten school en buiten de wereld van het gezin, zijn kinderen vaak
aangesloten bij een sport.
De privé les die veel kinderen krijgen naast hun gewone school, zou je ook
parallelle school kunnen noemen.
School is een belangrijk instituut, ze bepaalt je maatschappelijke
toekomst.
Verschillen tussen jongens en Jongens zijn in andere dingen
meisjes geïnteresseerd als meisjes.
Parallelle school Een school die je volgt naast de
school.
Verschillen tussen sociale milieus Hoe wordt je opgevoed? In welk
soort gezin? Wat heeft dit voor
invloed op jouw karakter?
