Samenvatting inleidingrecht
, Hoofstuk 1
Het recht kent 4 functies:
1. De normatieve functie, het recht geeft normen aan: wat mag wel en wat niet (bv.
strafbaar gedrag).
2. Geschil oplossende functie, het recht biedt regels en procedures om conflicten
op te lossen (bv. via de rechter).
3. Additionele functie, het recht vult aan waar partijen niets hebben afgesproken
(aanvullend recht).
4. Instrumentele functie, het recht wordt gebruikt als middel om beleidsdoelen te
bereiken (bv. verkeersregels om veiligheid te bevorderen).
In Nederland kennen we 4 rechtsbronnen:
1. De wet
2. Het verdrag
3. De jurisprudentie
4. De gewoonte
Als wetgever in Nederland treedt niet alleen de centrale wetgever op, maar ook de
gemeente en de provincies maken wetten (verordeningen).
Er gelden 3 regels bij het vaststellen van de rangorde tussen wetten:
1. Hoog boven laag
2. Jong boven oud
3. Bijzonder boven algemeen
Er is een belangrijk onderscheid tussen een wet in formele zin en een wet in materiële
zin. Een wet in formele zin is tot stand gekomen op grond van samenwerking tussen de
regering en Staten-Generaal, een wet in materiële zin is ieder wetgevend besluit dat
bestemd is voor een onbepaald aantal personen. Dit besluit moet afkomstig zijn van een
daartoe bevoegd overheidsorgaan.
2
,Rechters leggen regels aan hun beslissingen ten grondslag. Deze regels zijn vaak weer
een verfijning van regels in de wet. De rechter maakt daarbij gebruik van
interpretatiemethoden:
1. De grammaticale interpretatie, uitleg volgens de letterlijke tekst.
2. De wetshistorische interpretatie, uitleg aan de hand van wat de wetgever
bedoelde toen de wet werd gemaakt (parlementaire geschiedenis).
3. De anticiperende interpretatie, uitleg in lijn met een toekomstige wet die nog niet
geldt, maar eraan zit te komen.
4. De rechtsvergelijkende interpretatie, uitleg door te kijken naar hoe andere landen
een vergelijkbare regel toepassen.
5. De systematische interpretatie, uitleg in de context van het hele rechtsstelsel of
hoofdstuk van de wet.
6. De teleologische interpretatie, uitleg naar het doel of de strekking van de regel.
7. Overige interpretatiemethoden, combinaties of bijzondere benaderingen die niet
in bovenstaande categorieën passen.
Ter onderscheiding kan de rechter twee redeneerwijzen gebruiken:
1. De a-contrarioredenering, als iets niet genoemd wordt in de wet, dan is het niet
bedoeld om onder de regel te vallen.
Voorbeeld: “Verboden voor fietsen.” Dan mag een step wel, want die wordt niet
genoemd.
2. De redenering naar analogie, als iets lijkt op wat in de wet staat, dan valt het er
ook onder.
Voorbeeld: “Verboden voor fietsen.” Dan geldt het ook voor e-bikes, want dat is
vergelijkbaar.
Er zijn binnen het recht onderscheidingen aan te brengen:
3
, 1. Materieel recht, bepaalt wat mag en niet mag/ welke rechten en verplichtingen je
hebt.
Formeel recht, procesrecht (Bijv. Rv: hoe je naar de rechter stapt).
2. Dwingend recht, mag niet worden afgeweken (Art. 3:40 BW).
Aanvullend recht, geldt alleen als partijen niets anders afspreken (Art. 6:248 BW).
3. Objectief recht, het geheel van rechtsregels.
Subjectief recht, het concrete recht dat iemand ontleent aan het objectieve recht
(bijv. recht op loon).
4. Privaat recht, regelt verhoudingen tussen burgers onderling.
Publiek recht, regelt verhouding tussen overheid en burger.
4
, Hoofstuk 1
Het recht kent 4 functies:
1. De normatieve functie, het recht geeft normen aan: wat mag wel en wat niet (bv.
strafbaar gedrag).
2. Geschil oplossende functie, het recht biedt regels en procedures om conflicten
op te lossen (bv. via de rechter).
3. Additionele functie, het recht vult aan waar partijen niets hebben afgesproken
(aanvullend recht).
4. Instrumentele functie, het recht wordt gebruikt als middel om beleidsdoelen te
bereiken (bv. verkeersregels om veiligheid te bevorderen).
In Nederland kennen we 4 rechtsbronnen:
1. De wet
2. Het verdrag
3. De jurisprudentie
4. De gewoonte
Als wetgever in Nederland treedt niet alleen de centrale wetgever op, maar ook de
gemeente en de provincies maken wetten (verordeningen).
Er gelden 3 regels bij het vaststellen van de rangorde tussen wetten:
1. Hoog boven laag
2. Jong boven oud
3. Bijzonder boven algemeen
Er is een belangrijk onderscheid tussen een wet in formele zin en een wet in materiële
zin. Een wet in formele zin is tot stand gekomen op grond van samenwerking tussen de
regering en Staten-Generaal, een wet in materiële zin is ieder wetgevend besluit dat
bestemd is voor een onbepaald aantal personen. Dit besluit moet afkomstig zijn van een
daartoe bevoegd overheidsorgaan.
2
,Rechters leggen regels aan hun beslissingen ten grondslag. Deze regels zijn vaak weer
een verfijning van regels in de wet. De rechter maakt daarbij gebruik van
interpretatiemethoden:
1. De grammaticale interpretatie, uitleg volgens de letterlijke tekst.
2. De wetshistorische interpretatie, uitleg aan de hand van wat de wetgever
bedoelde toen de wet werd gemaakt (parlementaire geschiedenis).
3. De anticiperende interpretatie, uitleg in lijn met een toekomstige wet die nog niet
geldt, maar eraan zit te komen.
4. De rechtsvergelijkende interpretatie, uitleg door te kijken naar hoe andere landen
een vergelijkbare regel toepassen.
5. De systematische interpretatie, uitleg in de context van het hele rechtsstelsel of
hoofdstuk van de wet.
6. De teleologische interpretatie, uitleg naar het doel of de strekking van de regel.
7. Overige interpretatiemethoden, combinaties of bijzondere benaderingen die niet
in bovenstaande categorieën passen.
Ter onderscheiding kan de rechter twee redeneerwijzen gebruiken:
1. De a-contrarioredenering, als iets niet genoemd wordt in de wet, dan is het niet
bedoeld om onder de regel te vallen.
Voorbeeld: “Verboden voor fietsen.” Dan mag een step wel, want die wordt niet
genoemd.
2. De redenering naar analogie, als iets lijkt op wat in de wet staat, dan valt het er
ook onder.
Voorbeeld: “Verboden voor fietsen.” Dan geldt het ook voor e-bikes, want dat is
vergelijkbaar.
Er zijn binnen het recht onderscheidingen aan te brengen:
3
, 1. Materieel recht, bepaalt wat mag en niet mag/ welke rechten en verplichtingen je
hebt.
Formeel recht, procesrecht (Bijv. Rv: hoe je naar de rechter stapt).
2. Dwingend recht, mag niet worden afgeweken (Art. 3:40 BW).
Aanvullend recht, geldt alleen als partijen niets anders afspreken (Art. 6:248 BW).
3. Objectief recht, het geheel van rechtsregels.
Subjectief recht, het concrete recht dat iemand ontleent aan het objectieve recht
(bijv. recht op loon).
4. Privaat recht, regelt verhoudingen tussen burgers onderling.
Publiek recht, regelt verhouding tussen overheid en burger.
4
