Correlationeel onderzoek
HOORCOLLEGE 1
Onderzoeksvaliditeit:
- Externe validiteit = de mate waarin de onderzoeksresultaten kunnen worden
gegeneraliseerd naar andere groepen, tijden en situatie. Het gaat dus over de
mogelijkheid om op basis van de onderzoeksresultaten iets te zeggen over situaties
buiten het onderzoek. Om dit te onderzoeken kunnen we de volgende vragen stellen:
o Welke populatie wordt er onderzocht?
o Welke steekproefmethode is er gebruikt? (moet aselect zijn)
o Hoe representatief is de steekproef voor de populatie?
o Wat kunnen we op basis van de onderzoekresultaten zeggen over situaties in een
real-world setting.
➔ Deze info kan je vinden in de participanten sectie van een onderzoek.
- Interne validiteit = de mate waarin de onderzoeksmethode alternatieve verklaringen
voor een effect kan uitsluiten. Het gaat dus over de mogelijkheid om te bepalen of er
sprake is van een causaal verband (oorzaak-gevolgrelatie). Bij experimenteel
onderzoek kunnen we een hoge interne validiteit realiseren. Er zijn voorwaarden om te
kunnen spreken van een causaal verband:
o Is er sprake van een relatie tussen twee of meer variabelen?
o Gaat de oorzaak vooraf aan het gevolg?
o Kunnen we andere verklaringen voor het gevonden verband uitsluiten? -> bij
experimenteel onderzoek kunnen we andere verklaringen uitsluiten, en dus
bepalen of er sprake is van een causaal verband.
Om de interne validiteit te beoordelen kunnen we dus de volgende vraag stellen:
is er gebruik gemaakt van een experiment? Zo ja dan is er een hoge interne
validiteit.
Interne en externe validiteit staan los van elkaar. Bijvoorbeeld: een correlationele studie met
een representatieve steekproef kan niet gebruikt worden om causale conclusies te trekken
(lage interne validiteit), maar de resultaten kunnen wel gegeneraliseerd worden (hoge
externe validiteit). En andersom: een experimentele studie kan wél gebruikt worden om
causale conclusies te trekken (hoge interne validiteit), maar bij een niet-representatieve
steekproef kunnen de resultaten niet gegeneraliseerd worden (lage externe validiteit).
- Statistische validiteit = de mate waarin de resultaten van een statistische analyse
nauwkeurige en goed gefundeerd zijn. Het gaat dus over de nauwkeurigheid en
juistheid van de statistische analyses. Om te beoordelen kunnen we de volgende
vragen stellen:
o Is de gekozen analysetechniek geschikt voor beantwoording van de
onderzoeksvraag?
o Is er voldaan aan de voorwaarden/assumpties van de uitvoerde analyse?
o Zijn de resultaten van de analyse op de juiste manier gerapporteerde en
geïnterpreteerd?
Als je de statistische validiteit van een onderzoek wil beoordelen moet je kijken bij de
methoden, subsectie analyse (info over statistische analyses die zijn gebruikt en of de
assumpties zijn gecontroleerd), resultaten (info over p-waardes, bayes factoren,
effectgroottes etc.) en in de discussie (info over onderzoek en de geïnterpreteerde
implicaties en de omgang van limitatie.
,- Begripsvaliditeit (instrumentele validiteit) = de mate waarin een test aan zijn doel
beantwoordt. Het gaat over de overeenstemming tussen de operationalisatie (door
middel van het meetinstrument) en het theoretische begrip (zoals beschreven in de
conceptuele definitie). Om de begripsvaliditeit van een wetenschappelijk onderzoek te
beoordelen, kun je de volgende vragen stellen:
o Welke theoretische begrippen worden er gemeten of gemanipuleerd in het
onderzoek (conceptuele definitie)?
o Met welke meetinstrumenten worden de theoretische begrippen gemeten
(operationele definitie)?
o Meet het gekozen meetinstrument wat het beoogt te meten?
o Is er een betrouwbaarheidsanalyse uitgevoerd? Zo ja, wat is hiervan het
resultaat?
- Termen die vallen onder begripsvaliditeit:
o Inhoudsvaliditeit (content validity) = Representeert de inhoud van de test het gehele
inhoudsdomein? -> deskundigen oordeel/indruksvaliditeit (face validity)
o Begripsvaliditeit (construct validity) = meet de test het theoretische concept dat
moet worden gemeten? -> dit testen we door 2 soorten: relaties binnen test =
interne structuur, relaties met andere variabelen = externe structuur.
o Criteriumvaliditeit (criterium validity) = voorspelt de test gedrag of prestatie
(criterium) dat niet met test wordt gemeten? -> beoordeel een voorspelling op
criterium met de testscores.
Als je de begripsvaliditeit van een onderzoek wil beoordelen zijn sommige secties daar
relevant voor. De informatie hierover is voornamelijk te vinden in de introductie (info over
conceptuele definities van gebruikte constructen), methoden, subsecties materialen en
procedure (info over hoe constructen zijn gemeten en gemanipuleerd) en in de discussie
(info over hoe implicaties zijn geïnterpreteerd en hoe er is omgegaan met limitatie.
Alle vier de vormen hebben hun eigen focuspunt, maar ze haken wel op elkaar in. Het kan
best zijn dat bepaalde keuzes positief voor de ene en negatief voor de andere validiteit
uitvallen (vooral bij interne en externe validiteit).
Waar kan je wat vinden in welke validiteit vinden in een onderzoek artikel:
- Externe validiteit: discussie, methoden participanten en procedure en introductie.
o In de introductie vind je informatie over de onderzoeksvraag, hypothesen en het
doel van het onderzoek, wat kan helpen bij het bepalen in hoeverre de resultaten
generaliseerbaar zijn.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Participanten staat beschreven hoe de steekproef is getrokken, hoe de
steekproef eruitziet, en wat de beoogde populatie is. Aan de hand van deze
informatie kan je bepalen of de resultaten generaliseerbaar zijn naar de populatie.
o In de Procedure staat beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zijn er
manipulaties gedaan? In welke context is het onderzoek uitgevoerd? Aan de hand
van deze informatie kan je bepalen of de resultaten generaliseerbaar zijn naar
andere settings.
,- Begripsvaliditeit: discussie, methoden materialen en procedure en introductie.
o In de Introductie staat vaak beschreven hoe de concepten/constructen die
onderzocht worden gedefinieerd zijn. In combinatie met de informatie uit de
Procedure en Meetinstrumenten kan je bepalen of er inderdaad wordt gemeten wat
de onderzoekers zeggen te willen meten.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Meetinstrumenten staat beschreven hoe het construct is gemeten. In
combinatie met de informatie uit de Inleiding en de Procedure kan je bepalen of het
meetinstrument geschikt is om het gewenste construct en eventuele manipulaties te
meten.
o In de Procedure staat beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zijn er
manipulaties gedaan? Is er gerandomiseerd? Is het een momentopname of een
longitudinaal onderzoek? In combinatie met de informatie uit de Introductie en de
Meetinstrumenten kan je bepalen of het construct nauwkeurig wordt gemeten of
gemanipuleerd.
- Interne validiteit: discussie, methoden procedure en analyse en resultaten.
o In de Procedure staat beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zijn er
manipulaties gedaan? Is er gerandomiseerd? Zijn er alternatieve variabelen
meegenomen? Is er voldaan aan de voorwaarden voor causaliteit? In combinatie
met de informatie uit de Resultaten kan je bepalen of er alternatieve verklaringen
kunnen zijn voor het gevonden effect.
o In de Resultaten staan de analyses en de resultaten beschreven. In combinatie met
de informatie uit de Procedure kan je bepalen of de gevonden resultaten toe te
schrijven zijn aan de onderzochte variabelen of dat er ook alternatieve verklaringen
mogelijk zijn voor de gevonden resultaten.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Analyse-subsectie van de Methoden vind je informatie over of mogelijke
confounding variables zijn meegenomen in de analyses.
- Statistische validiteit: discussie, methoden analyse en resultaten.
o In de Resultaten staat beschreven welke resultaten de onderzoekers hebben
gevonden. In combinatie met de informatie uit de Analyse kan je bepalen of de
resultaten kloppen en of ze juist en volledig gerapporteerd zijn.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Analyse staat beschreven hoe de data-analyse is uitgevoerd. In combinatie
met de informatie uit de Resultaten kan je bepalen of de analyses en de
gerapporteerde resultaten nauwkeurig en redelijk zijn en of de juiste analyses zijn
gebruikt en ze juist zijn uitgevoerd.
, Factoranalyse
Factoranalyse is een techniek die je moet inbedden in het onderwerp de kwaliteit van
onderzoek en speciaal de instrumenten die we gebruiken in sociaalwetenschappelijk
onderzoek. Dit kan een test, schaal, meetinstrument zijn. Factoranalyse gaat over de relaties
binnen een test. We gaan dus op zoek naar een achterliggende gemeenschappelijke factor
voor de verzameling van een stimuli of items, deze vertonen een onderliggende samenhang,
en de factor verklaart de onderliggende samenhang, dus we hebben een verwachting over
de relaties binnen een test.
Twee doelen factoranalyse:
1. Beoordelen dimensionaliteit van een test -> vinden we het aantal theoretisch
veronderstelde dimensies (factoren) binnen de verzameling van testitems? Vinden we 1
factor noemen we het eendimensionaal, zijn het er meer dan noemen we het
meerdimensionaal. We gaan op zoek naar een ondersteuning van een verwachting =
➔ Confirmerende factoranalyse (CFA)
2. Realiseren van datareductie -> kunnen we informatie een groot aantal variabelen
(items, tests, test scores) samenvatten in kleiner aantal nieuw te maken variabelen
(factoren)? Hoe goed zijn we instaat om een verzameling stimuli te representeren door
1 testscore, alle items meten net iets anders, en je gaat het samenvatten met 1 score,
dus je vervangt als die item voor maar 1 score. Dus er bestaat een maat die iets zegt
over hoe goed we in staat zijn om in 1 score dat totaal representatief weer te geven.
Dus kort gezegd maken we van al die items (vragen) 1 gezamenlijke schaalscore en we
willen weten hoe goed deze past -> kunnen we met nieuwe variabelen de informatie van
een grote verzameling van variabelen de score representeren =
➔ Explorerende factoranalyse (EFA)
➔ Hoofdcomponentenanalyse (PCA)
Centraal staat in beide doelen de vraag of het mogelijk is een verzameling items te
representeren door een kleiner aantal nieuw te construeren variabelen (factoren). Het
algemene uitgangspunt hierbij is dat we proberen met zo weinig mogelijk factoren zo veel
als mogelijk variantie in de items te verklaren.
De resultaten van de factoranalyse geven zicht op de interne structuur van een verzameling
items (variabelen) en is daarmee een techniek die kan worden ingezet bij de beoordeling
van de begripsvaliditeit van een test, maar ook kan het zicht geven op het aantal zinvol te
onderscheiden factoren binnen een verzameling items. In dit laatste geval zijn er van
tevoren geen expliciete verwachtingen over te onderscheiden aspecten binnen de items.
Als we op theoretische gronden een verwachting hebben over het aantal factoren dat in een
test aanwezig is, kiezen we ervoor om dit aantal tijdens de analyse te specificeren.
Vervolgens gaan we na of de items naar verwachting op de factoren laden. Wordt in de data
het verwachte aantal factoren gevonden en ook de interpretatie van de factoren is volgens
verwachting, dan ondersteunt dat resultaat de begripsvaliditeit van de test. Als de
factoranalyse wordt ingezet voor ondersteuning van de begripsvaliditeit spreken we van
een confirmatieve factoranalyse.
Factoranalyse kan ook in een eerder stadium van testconstructie worden ingezet. Bij
testconstructie is de factoranalyse dan een techniek voor het vaststellen van het aantal
zinvol (statistisch en inhoudelijk) te onderscheiden aspecten (dimensies) binnen een
verzameling items. Afhankelijk van de mate waarin er expliciete verwachtingen zijn over de
interne structuur van een verzameling items, is de factoranalyse meer of minder exploratief.
We spreken in dit geval van een exploratieve factoranalyse.
HOORCOLLEGE 1
Onderzoeksvaliditeit:
- Externe validiteit = de mate waarin de onderzoeksresultaten kunnen worden
gegeneraliseerd naar andere groepen, tijden en situatie. Het gaat dus over de
mogelijkheid om op basis van de onderzoeksresultaten iets te zeggen over situaties
buiten het onderzoek. Om dit te onderzoeken kunnen we de volgende vragen stellen:
o Welke populatie wordt er onderzocht?
o Welke steekproefmethode is er gebruikt? (moet aselect zijn)
o Hoe representatief is de steekproef voor de populatie?
o Wat kunnen we op basis van de onderzoekresultaten zeggen over situaties in een
real-world setting.
➔ Deze info kan je vinden in de participanten sectie van een onderzoek.
- Interne validiteit = de mate waarin de onderzoeksmethode alternatieve verklaringen
voor een effect kan uitsluiten. Het gaat dus over de mogelijkheid om te bepalen of er
sprake is van een causaal verband (oorzaak-gevolgrelatie). Bij experimenteel
onderzoek kunnen we een hoge interne validiteit realiseren. Er zijn voorwaarden om te
kunnen spreken van een causaal verband:
o Is er sprake van een relatie tussen twee of meer variabelen?
o Gaat de oorzaak vooraf aan het gevolg?
o Kunnen we andere verklaringen voor het gevonden verband uitsluiten? -> bij
experimenteel onderzoek kunnen we andere verklaringen uitsluiten, en dus
bepalen of er sprake is van een causaal verband.
Om de interne validiteit te beoordelen kunnen we dus de volgende vraag stellen:
is er gebruik gemaakt van een experiment? Zo ja dan is er een hoge interne
validiteit.
Interne en externe validiteit staan los van elkaar. Bijvoorbeeld: een correlationele studie met
een representatieve steekproef kan niet gebruikt worden om causale conclusies te trekken
(lage interne validiteit), maar de resultaten kunnen wel gegeneraliseerd worden (hoge
externe validiteit). En andersom: een experimentele studie kan wél gebruikt worden om
causale conclusies te trekken (hoge interne validiteit), maar bij een niet-representatieve
steekproef kunnen de resultaten niet gegeneraliseerd worden (lage externe validiteit).
- Statistische validiteit = de mate waarin de resultaten van een statistische analyse
nauwkeurige en goed gefundeerd zijn. Het gaat dus over de nauwkeurigheid en
juistheid van de statistische analyses. Om te beoordelen kunnen we de volgende
vragen stellen:
o Is de gekozen analysetechniek geschikt voor beantwoording van de
onderzoeksvraag?
o Is er voldaan aan de voorwaarden/assumpties van de uitvoerde analyse?
o Zijn de resultaten van de analyse op de juiste manier gerapporteerde en
geïnterpreteerd?
Als je de statistische validiteit van een onderzoek wil beoordelen moet je kijken bij de
methoden, subsectie analyse (info over statistische analyses die zijn gebruikt en of de
assumpties zijn gecontroleerd), resultaten (info over p-waardes, bayes factoren,
effectgroottes etc.) en in de discussie (info over onderzoek en de geïnterpreteerde
implicaties en de omgang van limitatie.
,- Begripsvaliditeit (instrumentele validiteit) = de mate waarin een test aan zijn doel
beantwoordt. Het gaat over de overeenstemming tussen de operationalisatie (door
middel van het meetinstrument) en het theoretische begrip (zoals beschreven in de
conceptuele definitie). Om de begripsvaliditeit van een wetenschappelijk onderzoek te
beoordelen, kun je de volgende vragen stellen:
o Welke theoretische begrippen worden er gemeten of gemanipuleerd in het
onderzoek (conceptuele definitie)?
o Met welke meetinstrumenten worden de theoretische begrippen gemeten
(operationele definitie)?
o Meet het gekozen meetinstrument wat het beoogt te meten?
o Is er een betrouwbaarheidsanalyse uitgevoerd? Zo ja, wat is hiervan het
resultaat?
- Termen die vallen onder begripsvaliditeit:
o Inhoudsvaliditeit (content validity) = Representeert de inhoud van de test het gehele
inhoudsdomein? -> deskundigen oordeel/indruksvaliditeit (face validity)
o Begripsvaliditeit (construct validity) = meet de test het theoretische concept dat
moet worden gemeten? -> dit testen we door 2 soorten: relaties binnen test =
interne structuur, relaties met andere variabelen = externe structuur.
o Criteriumvaliditeit (criterium validity) = voorspelt de test gedrag of prestatie
(criterium) dat niet met test wordt gemeten? -> beoordeel een voorspelling op
criterium met de testscores.
Als je de begripsvaliditeit van een onderzoek wil beoordelen zijn sommige secties daar
relevant voor. De informatie hierover is voornamelijk te vinden in de introductie (info over
conceptuele definities van gebruikte constructen), methoden, subsecties materialen en
procedure (info over hoe constructen zijn gemeten en gemanipuleerd) en in de discussie
(info over hoe implicaties zijn geïnterpreteerd en hoe er is omgegaan met limitatie.
Alle vier de vormen hebben hun eigen focuspunt, maar ze haken wel op elkaar in. Het kan
best zijn dat bepaalde keuzes positief voor de ene en negatief voor de andere validiteit
uitvallen (vooral bij interne en externe validiteit).
Waar kan je wat vinden in welke validiteit vinden in een onderzoek artikel:
- Externe validiteit: discussie, methoden participanten en procedure en introductie.
o In de introductie vind je informatie over de onderzoeksvraag, hypothesen en het
doel van het onderzoek, wat kan helpen bij het bepalen in hoeverre de resultaten
generaliseerbaar zijn.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Participanten staat beschreven hoe de steekproef is getrokken, hoe de
steekproef eruitziet, en wat de beoogde populatie is. Aan de hand van deze
informatie kan je bepalen of de resultaten generaliseerbaar zijn naar de populatie.
o In de Procedure staat beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zijn er
manipulaties gedaan? In welke context is het onderzoek uitgevoerd? Aan de hand
van deze informatie kan je bepalen of de resultaten generaliseerbaar zijn naar
andere settings.
,- Begripsvaliditeit: discussie, methoden materialen en procedure en introductie.
o In de Introductie staat vaak beschreven hoe de concepten/constructen die
onderzocht worden gedefinieerd zijn. In combinatie met de informatie uit de
Procedure en Meetinstrumenten kan je bepalen of er inderdaad wordt gemeten wat
de onderzoekers zeggen te willen meten.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Meetinstrumenten staat beschreven hoe het construct is gemeten. In
combinatie met de informatie uit de Inleiding en de Procedure kan je bepalen of het
meetinstrument geschikt is om het gewenste construct en eventuele manipulaties te
meten.
o In de Procedure staat beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zijn er
manipulaties gedaan? Is er gerandomiseerd? Is het een momentopname of een
longitudinaal onderzoek? In combinatie met de informatie uit de Introductie en de
Meetinstrumenten kan je bepalen of het construct nauwkeurig wordt gemeten of
gemanipuleerd.
- Interne validiteit: discussie, methoden procedure en analyse en resultaten.
o In de Procedure staat beschreven hoe het onderzoek is uitgevoerd. Zijn er
manipulaties gedaan? Is er gerandomiseerd? Zijn er alternatieve variabelen
meegenomen? Is er voldaan aan de voorwaarden voor causaliteit? In combinatie
met de informatie uit de Resultaten kan je bepalen of er alternatieve verklaringen
kunnen zijn voor het gevonden effect.
o In de Resultaten staan de analyses en de resultaten beschreven. In combinatie met
de informatie uit de Procedure kan je bepalen of de gevonden resultaten toe te
schrijven zijn aan de onderzochte variabelen of dat er ook alternatieve verklaringen
mogelijk zijn voor de gevonden resultaten.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Analyse-subsectie van de Methoden vind je informatie over of mogelijke
confounding variables zijn meegenomen in de analyses.
- Statistische validiteit: discussie, methoden analyse en resultaten.
o In de Resultaten staat beschreven welke resultaten de onderzoekers hebben
gevonden. In combinatie met de informatie uit de Analyse kan je bepalen of de
resultaten kloppen en of ze juist en volledig gerapporteerd zijn.
o In de Discussie vind je informatie over hoe de auteurs hun onderzoek en de
implicaties hebben geïnterpreteerd, en over of en hoe ze om zijn gegaan met
bepaalde limitaties van het onderzoek. Dit is relevant voor de beoordeling van alle
vier de vormen van validiteit.
o In de Analyse staat beschreven hoe de data-analyse is uitgevoerd. In combinatie
met de informatie uit de Resultaten kan je bepalen of de analyses en de
gerapporteerde resultaten nauwkeurig en redelijk zijn en of de juiste analyses zijn
gebruikt en ze juist zijn uitgevoerd.
, Factoranalyse
Factoranalyse is een techniek die je moet inbedden in het onderwerp de kwaliteit van
onderzoek en speciaal de instrumenten die we gebruiken in sociaalwetenschappelijk
onderzoek. Dit kan een test, schaal, meetinstrument zijn. Factoranalyse gaat over de relaties
binnen een test. We gaan dus op zoek naar een achterliggende gemeenschappelijke factor
voor de verzameling van een stimuli of items, deze vertonen een onderliggende samenhang,
en de factor verklaart de onderliggende samenhang, dus we hebben een verwachting over
de relaties binnen een test.
Twee doelen factoranalyse:
1. Beoordelen dimensionaliteit van een test -> vinden we het aantal theoretisch
veronderstelde dimensies (factoren) binnen de verzameling van testitems? Vinden we 1
factor noemen we het eendimensionaal, zijn het er meer dan noemen we het
meerdimensionaal. We gaan op zoek naar een ondersteuning van een verwachting =
➔ Confirmerende factoranalyse (CFA)
2. Realiseren van datareductie -> kunnen we informatie een groot aantal variabelen
(items, tests, test scores) samenvatten in kleiner aantal nieuw te maken variabelen
(factoren)? Hoe goed zijn we instaat om een verzameling stimuli te representeren door
1 testscore, alle items meten net iets anders, en je gaat het samenvatten met 1 score,
dus je vervangt als die item voor maar 1 score. Dus er bestaat een maat die iets zegt
over hoe goed we in staat zijn om in 1 score dat totaal representatief weer te geven.
Dus kort gezegd maken we van al die items (vragen) 1 gezamenlijke schaalscore en we
willen weten hoe goed deze past -> kunnen we met nieuwe variabelen de informatie van
een grote verzameling van variabelen de score representeren =
➔ Explorerende factoranalyse (EFA)
➔ Hoofdcomponentenanalyse (PCA)
Centraal staat in beide doelen de vraag of het mogelijk is een verzameling items te
representeren door een kleiner aantal nieuw te construeren variabelen (factoren). Het
algemene uitgangspunt hierbij is dat we proberen met zo weinig mogelijk factoren zo veel
als mogelijk variantie in de items te verklaren.
De resultaten van de factoranalyse geven zicht op de interne structuur van een verzameling
items (variabelen) en is daarmee een techniek die kan worden ingezet bij de beoordeling
van de begripsvaliditeit van een test, maar ook kan het zicht geven op het aantal zinvol te
onderscheiden factoren binnen een verzameling items. In dit laatste geval zijn er van
tevoren geen expliciete verwachtingen over te onderscheiden aspecten binnen de items.
Als we op theoretische gronden een verwachting hebben over het aantal factoren dat in een
test aanwezig is, kiezen we ervoor om dit aantal tijdens de analyse te specificeren.
Vervolgens gaan we na of de items naar verwachting op de factoren laden. Wordt in de data
het verwachte aantal factoren gevonden en ook de interpretatie van de factoren is volgens
verwachting, dan ondersteunt dat resultaat de begripsvaliditeit van de test. Als de
factoranalyse wordt ingezet voor ondersteuning van de begripsvaliditeit spreken we van
een confirmatieve factoranalyse.
Factoranalyse kan ook in een eerder stadium van testconstructie worden ingezet. Bij
testconstructie is de factoranalyse dan een techniek voor het vaststellen van het aantal
zinvol (statistisch en inhoudelijk) te onderscheiden aspecten (dimensies) binnen een
verzameling items. Afhankelijk van de mate waarin er expliciete verwachtingen zijn over de
interne structuur van een verzameling items, is de factoranalyse meer of minder exploratief.
We spreken in dit geval van een exploratieve factoranalyse.
