DEEL 1: VIER PARADIGMA’S VAN HET INTERNATIONAAL SYSTEEM & MONDIAAL
BESTUUR
Anarchie
Anarchie vaak geassocieerd met chaos, maar anarchie in het internationaal systeem is iets
anders. In deze context houdt anarchie in dat er geen wereldregering/hogere autoriteit is.
Thomas Hobbes: de aard van de mens is slecht, hebzuchtig, dierlijk en streeft naar dominantie/
macht en identiteit. En daarom heb je dus een hogere macht nodig. Dat kan op staatsniveau zijn,
maar ook op mondiaal niveau.
Kenneth Waltz: De aard van de mens is veel te ingewikkeld, dus we moeten het over de structuur
van het systeem hebben: er is sprake van anarchisme. Er is geen hogere autoriteit op mondiaal
niveau. Heel invloedrijk, met name in het realisme.
Gevolgen van/reacties op anarchie (geen wereldregering/hogere autoriteit): (6)
- Angst en onzekerheid - Er is geen 911/112 voor staten. Als je als staat mot hebt met je
buurman, dan kun je niemand bellen.
- Niemand volledig kunnen vertrouwen - welke garanties heb je als staat dat je je buurman
volledig, ten allen tijde, kunt vertrouwen?
- Zelf-help systeem - In zo’n systeem kun je beter Godzilla (VS, India (in the make), China) zijn,
dan Bambi. Vergelijking met dynamiek op basisschool.
- (Groot)machtspolitiek - Jezelf ink bewapenen, sterke economie, vijanden dwarsbomen en in
de gaten houden (Mearsheimer). Macht = het vermogen te veranderen of veranderingen te
weerstaan. Dus als je je wilt beschermen in een systeem van anarchie moet je toch macht
nastreven.
- Veiligheidsdilemma - Als je vijand zich gaat bewapenen, kun jij jezelf beter ook bewapenen. Dit
loopt uit in een wedloop. Men zal zeggen ‘voor het geval dat’, maar jij als staat vertrouwt dat
niet helemaal (John Herz & Herbert Butter eld).
- Bondgenootschappen (in het zelf-help systeem) - China was bijvoorbeeld lang zeer sterk en
machtig. Toch lukt het Westerse mogendheden dingen op te leggen aan China en stukjes land
weg te happen, zoals Hongkong. Als je groot bent heb je niet altijd bondgenootschappen
nodig. Maar als je klein bent, met een reus naast je, zijn bondgenootschappen belangrijk
(NAVO). Niet voor een ieder weggelegd, maar een redelijk populaire oplossing.
Anarchie doet samenwerking niet vergemakkelijken. Of dat klopt of niet gaan we nu bespreken.
Visies/nuances die zich afvragen of er wel anarchie is: (4)
- Alle samenwerking dan? - Denk aan ASEAN, EU, Parijs, etc. Hoe kan het dat als China vijand
van VS is, de VS toch miljarden van China koopt en aan China verkoopt? Als er anarchie is en
dat samenwerking moeilijk zou maken, waarom werkt het systeem dan wel? Klopt die anarchie
wel? Frankrijk en Duitsland hadden een hekel aan elkaar, maar waarom zitten deze landen dan
nu samen in de EU? Als cultuur een factor is, waarom werkt Japan (confuciaans) dan samen
met de VS (liberaal) -> dit zegt met name het liberalisme vaak (Alexander Wendt).
- En de VS dan? - Is zie een enorme hiërarchie en een superstaat: de VS. Anderen zouden
zeggen nee, het is geen gekozen centraal gezag of wordt niet door iedereen erkent. Maar wel
interessant counterargument voor anarchie.
- Hegemoniale stabiliteit theorie - Als er 1 hegemonie (in een regio geen enkele andere
grootmacht) is, en je bent de enige in de wereld, dan is de wereld eigenlijk best stabiel en is het
idee van anarchie verdwenen. Dat hadden we vroeger met Amerika/de VS, zeggen sommigen.
Ene zou zeggen, het was wel anarchisch (Irak). Anderen zouden zeggen, het was zo jn en
stabiel (C. Kindleberger & R.Gilpin).
- Kom op zeg, zit anarchie niet enkel in ons hoofd? - A. Wendt was de eerste die hier mee kwam.
“It is what you make of it”. (5)
- We hebben normen (ongeschreven regels/verwachtingspatronen die de relaties tussen
individuen en staten bepalen -> Martha Finnemore) en regels (vrij duidelijke regels ->
Nicholas Onuf) zijn hierbij belangrijk. “Deze worden meestal bepaald door de sterkste spelers
in de wereld. Om anarchie te beperken is het houden aan deze normen en regels cruciaal.”
- Percepties (van vijandigheid) en identiteit (‘zij is anders dan ik’) houden anarchie in stand. Dit
zit allemaal in ons hoofd, het is allemaal een perceptie -> Ted Hopf.
fl fi fi
, - Cultuur, historie en regio ook belangrijk. Als je in de EU zit is anarchie misschien niet het
eerste waar je aan denkt, maar in Vietnam/Filipijnen in de Chinese Zee misschien wel. Daar
heb je een hele andere perceptie van anarchie en machtspolitiek -> Peter Katzenstein.
- Niet statisch. Anarchie is dynamisch, met als goed voorbeeld de EU. Engeland en Frankrijk
hebben elkaar heel vaak aangevallen in de laatste 500 jaar. Tegenwoordig is de kans op
oorlog tussen die twee heel klein. Rusland en China kunnen nu ook prima met elkaar
opschieten. Het idee van anarchie staat niet vast, maar is verandering in in het internationaal
systeem -> Emanuel Adler.
- Self-ful lling prophecy. Als je het blijft benadrukken… Veel elites in de VS zien Rusland nog
steeds als een vijand, maar is het dat wel? Veel blijven hangen in de VS die
medeverantwoordelijk is voor implosie van disintegratie van de Sovjet-Unie -> Friedrich
Kratochwil.
Zijn er oplossingen voor het anarchie paradigma? (4)
- Percepties veranderen door interacties - Je zult later niet in Den Haag moeten blijven, maar
frequent naar Overijssel, Friesland, etc. moeten gaan. Je kunt van alles vertellen over de
aardbei, maar als je die nooit hebt geproefd… Het is belangrijk om de dialoog aan te gaan en te
bezoeken. Deze interacties veranderen percepties.
- Internationale organisaties helpen - ASEAN in Zuid-Oost Azië. Was altijd in con ict met elkaar
icm enorm wantrouwen, maar afgelopen eeuw samengekomen wat uiterst succesvol blijkt.
Afrikaanse Unie is hetzelfde verhaal. Organisaties om om te gaan met klimaatverandering
(verdragen, VN, UNESCO) blijken ook nuttig en helpt tegen anarchie paradigma.
- Norm-ondernemers - nieuwe spelers, zoals China en India, komen met nieuwe normen, visies
en ideeën. India zegt: de wereld is 1 familie (als ideaalbeeld). Dan is er begrip, relatie, respect
en harmonie. China zegt: veiligheid is onsplitsbaar. Als mijn veiligheid, jouw veiligheid is, is er
automatisch frictie. Deze nieuwe ideeën kunnen percepties van anarchie veranderen.
- Is anarchie onvermijdbaar? - Enkel in het geval van een gedeelde vijand. Op het moment dat
die zijn verslagen gaan we wel weer met elkaar aan de stok.
Hiërarchie
Hiërarchie omvat de stelling dat staten en actoren niet gelijk zijn, maar onderling
gestructureerd in machtsverhoudingen. Op basis daarvan zijn er kenmerken van hiërarchie in
het internationaal systeem: (4)
- Macht (het vermogen te veranderen of veranderingen te weerstaan) is niet gelijk verdeeld:
verticale relaties. E.g. als je de nummer 2 economie bent van de wereld, een China, vergeleken
met Zambia, zijn die dan echt gelijk Maar denk ook aan de VS in de NAVO. De Amerikanen zijn
de grootste spierballen in de NAVO en geven er ook het meeste aan uit. Denk ook aan India als
groot land met de grootste populatie, vergeleken met het landje Buthan. Die kunnen we kennen
van de measure van geluk. Zij zijn zo klein en zo beperkt, dat er duidelijk een verticale relatie is.
- Afhankelijkheden: dominantie vs. Ondergeschikte posities, soms opgelegd, vaak genoeg ook
vrijwillig. E.g. 27 EU-lidstaten zijn vrijwillig lid. Als je lid bent van ASEAN in Zuid-Oost Azië zal
ook niemand zeggen dat het opgedwongen is. Soms ook wel opgedwongen, waarbij je moet
denken aan de SU en de deelrepublieken/satellietstaten.
- Machtsverhoudingen bepalen de internationale orde: de sterken maken ‘de wet’. Die doen een
beetje wat ze willen, zonder al te veel weerstand. E.g. de permanente 5 van de VN-
Veiligheidsraad. Waarom? De overwinnaars aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Klopt
dat nog wel, die P5? Frankrijk en het VK zitten daarbij. De machtsverhoudingen zijn nu wel
veranderd… Waarom India, Afrika, EU, Zuid-Oost Azië of Latijns-Amerika niet
vertegenwoordigd? Maar goed, als de VS zegt “Wij nemen Gaza over” heeft de rest van de
wereld het maar te accepteren. Duidelijk de wet van de sterkste. Als de Chinezen zeggen “De
zee is van ons”…hun wil is wet.
- Er is sprake van (informele) controle of overheersing: hegemonie (land dat in zijn gebied in
welke dynamiek/context dan ook de grootmacht is. Nu enkel de VS. Op regionaal niveau, niet
mondiaal niveau!), imperialisme (het concept van de staat is er een van vaste grenzen, maar in
het imperialisme zijn die grenzen vrij exibel. Als je zin hebt, dan breid je je grenzen uit. Maar
naast territoriaal ook andere vormen van imperialisme) of invloedssferen (je neemt niet per se
het gebied over, maar je zorgt wel dat ze zich gedragen en dat, als er dingen voor jou op het
spel staan, ze meebewegen).
fi fl fl
, Maps zijn belangrijk. Zeker voor internationale politiek!
Voorbeelden van hiërarchie: (9)
- Imperiale hiërarchie: Imperiaal VK/Spanje, Qing(-dynastie)-China
- Uni-polaire hiërarchie: VS na de Koude Oorlog (John Ikenberry)
- Bipolaire hiërarchie: VS-Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog
- Regionale hiërarchie: Rusland, India (Barry Buzan, Ole Wever)
- Militaire hiërarchie
- Economische en nanciële hiërarchie (S. Strange, A.G. Frank): Bretton Woods systeem
- Institutionele hiërarchie (Stephen Krasner): je inleg bepaald je status, denk aan de VN en de P5,
als China een Belt and Road Initiative opzet (een bilateraal gebeuren), dan is het logisch dat
China (wie het meeste geld eraan besteed) het meeste te zeggen heeft.
- Technologische en wetenschappelijke hiërarchie: is het toeval dat tech-giganten uit de
grootmachten kwamen? Waarom is Facebook Amerikaans? Waarom is TikTok Chinees?
Waarom EU niet? -> geen homogene markt. Aanschrijving van universiteiten in arme landen
veelal slecht.
- Culturele, taal, media hiërarchie (Antonio Gramsci): Bollywood uit India, K-pop uit Zuid-Korea
(klein land, maar toch aardig hoog in hiërarchie van invloed)
Echter, zeggen de critici: (3)
- Systeem kenmerkt zich fundamenteel als anarchisme: er is afwijzing en verzet. Anarchie is een
gegeven, maar hiërarchie is meer uïde (realisten); kijk maar naar de grootmacht-competitie. In
Tony Blair dagen was VK-economie groter dan China en India bij elkaar! Nu alleen 1 Chinese
provincie al grotere economie.
- Internationale organisaties beperken/binden alle spelers (liberalisten); een Google of Meta mag
wel zoveel macht hebben, maar als ze regels in de EU overtreden worden ze teruggeroepen/
beboet. Is er dan inderdaad dan wel zoveel hiërarchie? Als Trump Gaza wil overnemen kunnen
ze dat niet doen/niet maken.
- Hiërarchie is sociaal geconstrueerd (constructivisten); het is maar een idee dat er zoveel
hiërarchie is.
Is hiërarchie nodig voor orde, of werkt het beperkend? Argumenten: Hegemoniale stabiliteit
theorie -> hiërarchie is eigenlijk goed. Nu je weer verschillende spelers hebt, ontstaan er
con icten! Etc. (Het is niet in steen gezet, blijf het zelf interpreteren!)
Interdependentie
Boekentips: Destined for War & 23 things they don’t tell you about capitalism.
Interdependentie omvat wederzijdse connecties en afhankelijkheid tussen staten, bedrijven,
NGO’s en andere actoren. Wat er gebeurt met ten minste één actor, gelegenheid, plaats, heeft
gevolgen voor meerdere actoren.
Kenmerken van interdependentie in het internationaal systeem: (4)
- Grensoverschrijdende stromen: geld, goederen, informatie, mensen.
E.g. er wordt per dag circa voor 50 miljard aan handel uitgewisseld. Onze tomaten naar
Japan, Japanse camera’s naar ons, cacao uit Equador naar België, enz. Historisch had je
dit wel in bepaalde mate (e.g. de zijderoute), maar de huidige mate is ink verandert.
- Globalisering creëert een complex netwerk van economische, sociale, militaire, technologische
en politieke verbindingen.
E.g. Iran levert drones aan Rusland om te gebruiken in Oekraïne, Noord-Korea militairen,
etc.
- Dit zou toch moeten leiden tot een welvarendere, harmonieuze wereld…
E.g. er zijn nieuwe vormen van interdependentie opgekomen. Dependency theory,
Marxisten, etc. stellen juist het tegenovergestelde.
- Maar er is gelijktijdig samenwerking en con ict.
fl
fi fl fl fl
BESTUUR
Anarchie
Anarchie vaak geassocieerd met chaos, maar anarchie in het internationaal systeem is iets
anders. In deze context houdt anarchie in dat er geen wereldregering/hogere autoriteit is.
Thomas Hobbes: de aard van de mens is slecht, hebzuchtig, dierlijk en streeft naar dominantie/
macht en identiteit. En daarom heb je dus een hogere macht nodig. Dat kan op staatsniveau zijn,
maar ook op mondiaal niveau.
Kenneth Waltz: De aard van de mens is veel te ingewikkeld, dus we moeten het over de structuur
van het systeem hebben: er is sprake van anarchisme. Er is geen hogere autoriteit op mondiaal
niveau. Heel invloedrijk, met name in het realisme.
Gevolgen van/reacties op anarchie (geen wereldregering/hogere autoriteit): (6)
- Angst en onzekerheid - Er is geen 911/112 voor staten. Als je als staat mot hebt met je
buurman, dan kun je niemand bellen.
- Niemand volledig kunnen vertrouwen - welke garanties heb je als staat dat je je buurman
volledig, ten allen tijde, kunt vertrouwen?
- Zelf-help systeem - In zo’n systeem kun je beter Godzilla (VS, India (in the make), China) zijn,
dan Bambi. Vergelijking met dynamiek op basisschool.
- (Groot)machtspolitiek - Jezelf ink bewapenen, sterke economie, vijanden dwarsbomen en in
de gaten houden (Mearsheimer). Macht = het vermogen te veranderen of veranderingen te
weerstaan. Dus als je je wilt beschermen in een systeem van anarchie moet je toch macht
nastreven.
- Veiligheidsdilemma - Als je vijand zich gaat bewapenen, kun jij jezelf beter ook bewapenen. Dit
loopt uit in een wedloop. Men zal zeggen ‘voor het geval dat’, maar jij als staat vertrouwt dat
niet helemaal (John Herz & Herbert Butter eld).
- Bondgenootschappen (in het zelf-help systeem) - China was bijvoorbeeld lang zeer sterk en
machtig. Toch lukt het Westerse mogendheden dingen op te leggen aan China en stukjes land
weg te happen, zoals Hongkong. Als je groot bent heb je niet altijd bondgenootschappen
nodig. Maar als je klein bent, met een reus naast je, zijn bondgenootschappen belangrijk
(NAVO). Niet voor een ieder weggelegd, maar een redelijk populaire oplossing.
Anarchie doet samenwerking niet vergemakkelijken. Of dat klopt of niet gaan we nu bespreken.
Visies/nuances die zich afvragen of er wel anarchie is: (4)
- Alle samenwerking dan? - Denk aan ASEAN, EU, Parijs, etc. Hoe kan het dat als China vijand
van VS is, de VS toch miljarden van China koopt en aan China verkoopt? Als er anarchie is en
dat samenwerking moeilijk zou maken, waarom werkt het systeem dan wel? Klopt die anarchie
wel? Frankrijk en Duitsland hadden een hekel aan elkaar, maar waarom zitten deze landen dan
nu samen in de EU? Als cultuur een factor is, waarom werkt Japan (confuciaans) dan samen
met de VS (liberaal) -> dit zegt met name het liberalisme vaak (Alexander Wendt).
- En de VS dan? - Is zie een enorme hiërarchie en een superstaat: de VS. Anderen zouden
zeggen nee, het is geen gekozen centraal gezag of wordt niet door iedereen erkent. Maar wel
interessant counterargument voor anarchie.
- Hegemoniale stabiliteit theorie - Als er 1 hegemonie (in een regio geen enkele andere
grootmacht) is, en je bent de enige in de wereld, dan is de wereld eigenlijk best stabiel en is het
idee van anarchie verdwenen. Dat hadden we vroeger met Amerika/de VS, zeggen sommigen.
Ene zou zeggen, het was wel anarchisch (Irak). Anderen zouden zeggen, het was zo jn en
stabiel (C. Kindleberger & R.Gilpin).
- Kom op zeg, zit anarchie niet enkel in ons hoofd? - A. Wendt was de eerste die hier mee kwam.
“It is what you make of it”. (5)
- We hebben normen (ongeschreven regels/verwachtingspatronen die de relaties tussen
individuen en staten bepalen -> Martha Finnemore) en regels (vrij duidelijke regels ->
Nicholas Onuf) zijn hierbij belangrijk. “Deze worden meestal bepaald door de sterkste spelers
in de wereld. Om anarchie te beperken is het houden aan deze normen en regels cruciaal.”
- Percepties (van vijandigheid) en identiteit (‘zij is anders dan ik’) houden anarchie in stand. Dit
zit allemaal in ons hoofd, het is allemaal een perceptie -> Ted Hopf.
fl fi fi
, - Cultuur, historie en regio ook belangrijk. Als je in de EU zit is anarchie misschien niet het
eerste waar je aan denkt, maar in Vietnam/Filipijnen in de Chinese Zee misschien wel. Daar
heb je een hele andere perceptie van anarchie en machtspolitiek -> Peter Katzenstein.
- Niet statisch. Anarchie is dynamisch, met als goed voorbeeld de EU. Engeland en Frankrijk
hebben elkaar heel vaak aangevallen in de laatste 500 jaar. Tegenwoordig is de kans op
oorlog tussen die twee heel klein. Rusland en China kunnen nu ook prima met elkaar
opschieten. Het idee van anarchie staat niet vast, maar is verandering in in het internationaal
systeem -> Emanuel Adler.
- Self-ful lling prophecy. Als je het blijft benadrukken… Veel elites in de VS zien Rusland nog
steeds als een vijand, maar is het dat wel? Veel blijven hangen in de VS die
medeverantwoordelijk is voor implosie van disintegratie van de Sovjet-Unie -> Friedrich
Kratochwil.
Zijn er oplossingen voor het anarchie paradigma? (4)
- Percepties veranderen door interacties - Je zult later niet in Den Haag moeten blijven, maar
frequent naar Overijssel, Friesland, etc. moeten gaan. Je kunt van alles vertellen over de
aardbei, maar als je die nooit hebt geproefd… Het is belangrijk om de dialoog aan te gaan en te
bezoeken. Deze interacties veranderen percepties.
- Internationale organisaties helpen - ASEAN in Zuid-Oost Azië. Was altijd in con ict met elkaar
icm enorm wantrouwen, maar afgelopen eeuw samengekomen wat uiterst succesvol blijkt.
Afrikaanse Unie is hetzelfde verhaal. Organisaties om om te gaan met klimaatverandering
(verdragen, VN, UNESCO) blijken ook nuttig en helpt tegen anarchie paradigma.
- Norm-ondernemers - nieuwe spelers, zoals China en India, komen met nieuwe normen, visies
en ideeën. India zegt: de wereld is 1 familie (als ideaalbeeld). Dan is er begrip, relatie, respect
en harmonie. China zegt: veiligheid is onsplitsbaar. Als mijn veiligheid, jouw veiligheid is, is er
automatisch frictie. Deze nieuwe ideeën kunnen percepties van anarchie veranderen.
- Is anarchie onvermijdbaar? - Enkel in het geval van een gedeelde vijand. Op het moment dat
die zijn verslagen gaan we wel weer met elkaar aan de stok.
Hiërarchie
Hiërarchie omvat de stelling dat staten en actoren niet gelijk zijn, maar onderling
gestructureerd in machtsverhoudingen. Op basis daarvan zijn er kenmerken van hiërarchie in
het internationaal systeem: (4)
- Macht (het vermogen te veranderen of veranderingen te weerstaan) is niet gelijk verdeeld:
verticale relaties. E.g. als je de nummer 2 economie bent van de wereld, een China, vergeleken
met Zambia, zijn die dan echt gelijk Maar denk ook aan de VS in de NAVO. De Amerikanen zijn
de grootste spierballen in de NAVO en geven er ook het meeste aan uit. Denk ook aan India als
groot land met de grootste populatie, vergeleken met het landje Buthan. Die kunnen we kennen
van de measure van geluk. Zij zijn zo klein en zo beperkt, dat er duidelijk een verticale relatie is.
- Afhankelijkheden: dominantie vs. Ondergeschikte posities, soms opgelegd, vaak genoeg ook
vrijwillig. E.g. 27 EU-lidstaten zijn vrijwillig lid. Als je lid bent van ASEAN in Zuid-Oost Azië zal
ook niemand zeggen dat het opgedwongen is. Soms ook wel opgedwongen, waarbij je moet
denken aan de SU en de deelrepublieken/satellietstaten.
- Machtsverhoudingen bepalen de internationale orde: de sterken maken ‘de wet’. Die doen een
beetje wat ze willen, zonder al te veel weerstand. E.g. de permanente 5 van de VN-
Veiligheidsraad. Waarom? De overwinnaars aan het eind van de Tweede Wereldoorlog. Klopt
dat nog wel, die P5? Frankrijk en het VK zitten daarbij. De machtsverhoudingen zijn nu wel
veranderd… Waarom India, Afrika, EU, Zuid-Oost Azië of Latijns-Amerika niet
vertegenwoordigd? Maar goed, als de VS zegt “Wij nemen Gaza over” heeft de rest van de
wereld het maar te accepteren. Duidelijk de wet van de sterkste. Als de Chinezen zeggen “De
zee is van ons”…hun wil is wet.
- Er is sprake van (informele) controle of overheersing: hegemonie (land dat in zijn gebied in
welke dynamiek/context dan ook de grootmacht is. Nu enkel de VS. Op regionaal niveau, niet
mondiaal niveau!), imperialisme (het concept van de staat is er een van vaste grenzen, maar in
het imperialisme zijn die grenzen vrij exibel. Als je zin hebt, dan breid je je grenzen uit. Maar
naast territoriaal ook andere vormen van imperialisme) of invloedssferen (je neemt niet per se
het gebied over, maar je zorgt wel dat ze zich gedragen en dat, als er dingen voor jou op het
spel staan, ze meebewegen).
fi fl fl
, Maps zijn belangrijk. Zeker voor internationale politiek!
Voorbeelden van hiërarchie: (9)
- Imperiale hiërarchie: Imperiaal VK/Spanje, Qing(-dynastie)-China
- Uni-polaire hiërarchie: VS na de Koude Oorlog (John Ikenberry)
- Bipolaire hiërarchie: VS-Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog
- Regionale hiërarchie: Rusland, India (Barry Buzan, Ole Wever)
- Militaire hiërarchie
- Economische en nanciële hiërarchie (S. Strange, A.G. Frank): Bretton Woods systeem
- Institutionele hiërarchie (Stephen Krasner): je inleg bepaald je status, denk aan de VN en de P5,
als China een Belt and Road Initiative opzet (een bilateraal gebeuren), dan is het logisch dat
China (wie het meeste geld eraan besteed) het meeste te zeggen heeft.
- Technologische en wetenschappelijke hiërarchie: is het toeval dat tech-giganten uit de
grootmachten kwamen? Waarom is Facebook Amerikaans? Waarom is TikTok Chinees?
Waarom EU niet? -> geen homogene markt. Aanschrijving van universiteiten in arme landen
veelal slecht.
- Culturele, taal, media hiërarchie (Antonio Gramsci): Bollywood uit India, K-pop uit Zuid-Korea
(klein land, maar toch aardig hoog in hiërarchie van invloed)
Echter, zeggen de critici: (3)
- Systeem kenmerkt zich fundamenteel als anarchisme: er is afwijzing en verzet. Anarchie is een
gegeven, maar hiërarchie is meer uïde (realisten); kijk maar naar de grootmacht-competitie. In
Tony Blair dagen was VK-economie groter dan China en India bij elkaar! Nu alleen 1 Chinese
provincie al grotere economie.
- Internationale organisaties beperken/binden alle spelers (liberalisten); een Google of Meta mag
wel zoveel macht hebben, maar als ze regels in de EU overtreden worden ze teruggeroepen/
beboet. Is er dan inderdaad dan wel zoveel hiërarchie? Als Trump Gaza wil overnemen kunnen
ze dat niet doen/niet maken.
- Hiërarchie is sociaal geconstrueerd (constructivisten); het is maar een idee dat er zoveel
hiërarchie is.
Is hiërarchie nodig voor orde, of werkt het beperkend? Argumenten: Hegemoniale stabiliteit
theorie -> hiërarchie is eigenlijk goed. Nu je weer verschillende spelers hebt, ontstaan er
con icten! Etc. (Het is niet in steen gezet, blijf het zelf interpreteren!)
Interdependentie
Boekentips: Destined for War & 23 things they don’t tell you about capitalism.
Interdependentie omvat wederzijdse connecties en afhankelijkheid tussen staten, bedrijven,
NGO’s en andere actoren. Wat er gebeurt met ten minste één actor, gelegenheid, plaats, heeft
gevolgen voor meerdere actoren.
Kenmerken van interdependentie in het internationaal systeem: (4)
- Grensoverschrijdende stromen: geld, goederen, informatie, mensen.
E.g. er wordt per dag circa voor 50 miljard aan handel uitgewisseld. Onze tomaten naar
Japan, Japanse camera’s naar ons, cacao uit Equador naar België, enz. Historisch had je
dit wel in bepaalde mate (e.g. de zijderoute), maar de huidige mate is ink verandert.
- Globalisering creëert een complex netwerk van economische, sociale, militaire, technologische
en politieke verbindingen.
E.g. Iran levert drones aan Rusland om te gebruiken in Oekraïne, Noord-Korea militairen,
etc.
- Dit zou toch moeten leiden tot een welvarendere, harmonieuze wereld…
E.g. er zijn nieuwe vormen van interdependentie opgekomen. Dependency theory,
Marxisten, etc. stellen juist het tegenovergestelde.
- Maar er is gelijktijdig samenwerking en con ict.
fl
fi fl fl fl
