Volledige Samenvatting Biologie voor jou 6 vwo handboek

Biologie
Inhoud
Thema 1..................................................................................................................................................2
1.1 – Voedingsstoffen.........................................................................................................................2
1.2 – Het verteringsstelsel..................................................................................................................4
1.3 – Chemische vertering..................................................................................................................6
1.4 – Resorptie....................................................................................................................................6
1.5 – gezonde voeding........................................................................................................................7
Thema 2..................................................................................................................................................9
2.1 – transportsystemen.....................................................................................................................9
2.2 – Het hart....................................................................................................................................10
2.3 – De bloedvaten..........................................................................................................................13
2.4 – Het bloed.................................................................................................................................15
2.5 – Weefselvloeistof en lymfe.......................................................................................................16
Thema 3................................................................................................................................................18
3.1 – Gaswisseling.............................................................................................................................18
3.2 – Longventilatie..........................................................................................................................20
3.3 – De lever....................................................................................................................................22
3.4 – De nieren.................................................................................................................................23
3.5 – De huid.....................................................................................................................................24
Thema 4................................................................................................................................................26
4.1 – Bescherming............................................................................................................................26
4.2 - Afweer......................................................................................................................................26
4.3 – Immuniteit...............................................................................................................................29
4.4 – Transplantatie en bloedtransfusie...........................................................................................29
Thema 5................................................................................................................................................31
5.1 – Evenwicht in een organisme....................................................................................................31
5.2 – Evenwicht in een orgaan..........................................................................................................32
5.3 – Evenwicht in een cel................................................................................................................33
5.4 – Evenwicht in een populatie......................................................................................................33
5.5 – Evenwicht in een ecosysteem..................................................................................................34

, Thema 1

1.1 – Voedingsstoffen

Voeding

- Alles wat je eet en drinkt zijn voedingsmiddelen
- Voedingsmiddelen bevatten voedingsstoffen
o Zes groepen (en voedingsvezels)
 Eiwitten/ koolhydraten/ vetten/ water/ vitaminen/ mineralen
o Vervullen verschillende functies
 Bouwstoffen (vorming organische moleculen)/ brandstoffen (energie
leveren)

Eiwitten

- Tientallen tot duizenden aminozuren in ketens
- Dierlijke eiwitten in vlees/ vis/ kaas/ eieren
- Plantaardige eiwitten in brood/ graanproducten/ peulvruchten/ noten/ paddenstoelen
- In verteringsstelsel worden eiwitten uit voedsel gesplitst in afzonderlijke aminozuren en
opgenomen in bloed
o Via lever worden ze vervoerd naar alle andere organen
- In eiwitten 20 soorten aminozuren
o 12 soorten kunnen in lichaam gemaakt worden
 In lever uit andere aminozuren gemaakt door overplaatsing van
aminozuurgroep (-NH2) → transaminering
o Andere 8 moeten in voedsel voorkomen → essentiële aminozuren
- Bouwstoffen van cellen en weefsels
o Bijvoorbeeld in tussencelstof: collageenvezels/ beenweefsel/ kraakbeenweefsel
- Reguleren processen
o Transport/ cel communicatie/ chemische reacties/ bloedstolling/ immuniteit
- Brandstof
o Eiwitten omgezet in glucose → vervolgens verbrand
 Niet genoeg glucose → eiwitten uit spieren verbrand → spiermassa afname
o Overschot aan eiwitten/ aminozuren omgezet in glucose
o Bij dissimilatie wordt ammoniak in de lever omgezet in ureum dat wordt
uitgescheiden met de urine
 Ook bv. pyrodruivenzuur → glycolyse → energie



Koolhydraten (sachariden)

- In zoete vruchten/ jam/ stroom/ honing
o Bevatten veel glucose/ fructose/ sacharose
- In brood/ aardappelen/ rijst/ pasta
o Bevatten veel zetmeel
- In melk